Sự khởi đầu với những tranh luận kỹ thuật
Gói thầu số: IB2600112329 – "Mua sắm dụng cụ thi công năm 2026" do Công ty Điện lực Đồng Nai (PC Đồng Nai) làm chủ đầu tư, với giá gói thầu 1.910.697.621 đồng. Đây là dự toán được phê duyệt tại Quyết định số 1035/QĐ-PCĐN ngày 21/03/2026, áp dụng hình thức chào hàng cạnh tranh qua mạng.
Tuy nhiên, ngay sau khi phát hành E-HSMT vào ngày 29/03/2026, gói thầu đã tạo ra làn sóng kiến nghị từ phía các nhà thầu liên quan đến các thông số kỹ thuật được cho là chưa sát với thực tế thị trường.
Đi tìm "đáp án" cho tiêu chuẩn kỹ thuật
Phân tích dữ liệu từ các văn bản "Trả lời làm rõ" và "Trả lời kiến nghị" của PC Đồng Nai, có thể thấy rõ những điểm nóng kỹ thuật. Nhà thầu liên tục nêu kiến nghị (các mã CID2600004178, CID2600004315, RP2600001754, RP2600001849) về việc các sản phẩm như "Kềm cắt dây AC bằng nhông (400mm² và 720mm²)" hay "Kềm ép thủy lực 6 tấn (tay)" có khối lượng yêu cầu quá nhẹ hoặc khả năng cắt cáp không khả thi so với thực tế các hãng như KLAUKE, IZUMI, hay ASAKI sản xuất.
Đáng chú ý, tại văn bản trả lời số 4512/PCĐN-KHVT+AT ngày 13/04/2026, PC Đồng Nai đã phải đưa ra các quyết định sửa đổi quan trọng tại Quyết định 1354/QĐ-PCĐN. Theo đó, các yêu cầu kỹ thuật cứng nhắc như "Khối lượng kìm ≤ 3kg" hay khả năng cắt cáp lên đến 85mm đã được điều chỉnh thành "Nhà thầu khai báo".
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Việc chủ đầu tư liên tục phải sửa đổi HSMT sau kiến nghị cho thấy sự thiếu sót trong khâu khảo sát thị trường trước khi lập HSMT. Theo Luật Đấu thầu 22/2023/QH15, E-HSMT phải đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng và minh bạch. Việc đưa ra thông số kỹ thuật không có căn cứ thực tế vô tình tạo rào cản, trái với tinh thần của Thông tư 79/2025/TT-BKHĐT".
Góc nhìn pháp lý và minh bạch
Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhấn mạnh: "Dưới góc độ pháp lý, Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Luật sửa đổi 90/2025/QH15 yêu cầu rất cao về sự minh bạch. Việc các nhà thầu yêu cầu cung cấp model sản phẩm hay hình ảnh nameplate là hoàn toàn chính đáng để hiểu rõ bản chất sản phẩm mà chủ đầu tư hướng tới, tránh tình trạng 'cài cắm' thông số cho một hãng nhất định".
Tuy nhiên, PC Đồng Nai trong các văn bản trả lời kiến nghị (do Phó Giám đốc Đỗ Hữu Hoàng ký) thường xuyên bảo lưu quan điểm: "Đề nghị nhà thầu nghiên cứu kỹ và tuân thủ E-HSMT". Dù vậy, thực tế là sau khi bị phản ứng gay gắt, chủ đầu tư đã phải sửa đổi các thông số bất hợp lý vào phút chót.
Kết quả mở thầu và năng lực các nhà thầu
Tại thời điểm mở thầu ngày 17/04/2026, có 4 nhà thầu tham dự. Kết quả giá dự thầu khá sát sao:
- Công ty TNHH Sản xuất & Thương mại Bảo hộ Lao động Đại An Toàn: 1.341.578.700 đồng.
- Công ty TNHH Kỹ thuật Minh Đăng: 1.681.966.440 đồng.
- Công ty TNHH Thiết bị Kỹ thuật Sông La: 1.786.094.310 đồng.
- Công ty TNHH Kỹ thuật và Thiết bị TB Hydro Việt Nam: 1.867.750.500 đồng.
Việc gói thầu có tới 4 nhà thầu tham dự cho thấy sức hút của thị trường dụng cụ điện, nhưng những "lùm xùm" về kỹ thuật ở giai đoạn mời thầu đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về quy trình xây dựng HSMT. Sự minh bạch không chỉ dừng lại ở việc mở thầu, mà bắt đầu ngay từ những dòng thông số kỹ thuật đầu tiên. Người dân và dư luận chờ đợi một kết quả chấm thầu công tâm, dựa trên chất lượng thực tế thay vì những con số kỹ thuật "trên giấy" từng gây tranh cãi.
PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ HỒ SƠ DỰ THẦU ĐỐI VỚI HÀNG HÓA, XÂY LẮP
Điều 58 Luật Đấu thầu quy định các phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu bao gồm: Phương pháp giá thấp nhất; Phương pháp giá đánh giá; Phương pháp kết hợp giữa kỹ thuật và giá. Phương pháp giá thấp nhất thường áp dụng cho các gói thầu đơn giản, các yêu cầu về kỹ thuật, tài chính được quy định thành các tiêu chuẩn "đạt" hoặc "không đạt". Nhà thầu nào có hồ sơ đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn và có mức giá thấp nhất sẽ được xếp hạng thứ nhất.
Phương pháp giá đánh giá (thường dùng cho các gói thầu quy mô lớn) là phương pháp quy đổi các yếu tố về kỹ thuật, chất lượng, tiến độ và giá về cùng một mặt bằng giá để so sánh. Nhà thầu có giá đánh giá thấp nhất là nhà thầu trúng thầu. Cuối cùng, phương pháp kết hợp kỹ thuật và giá áp dụng cho các gói thầu công nghệ cao hoặc có tính chất đặc thù, trong đó điểm tổng hợp được tính theo tỷ trọng (thường kỹ thuật chiếm 70-80%, giá chiếm 20-30%).
Theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP, hội đồng đánh giá (Tổ chuyên gia) phải có chứng chỉ hành nghề đấu thầu và phải chịu trách nhiệm cá nhân về kết quả chấm thầu. Với sự hỗ trợ của công nghệ năm 2026, việc chấm thầu qua mạng giúp loại bỏ các sai sót thủ công và đảm bảo tính khách quan. Người dân và các nhà thầu có thể tra cứu biên bản mở thầu công khai để biết giá dự thầu của các đối thủ, từ đó giám sát được sự minh bạch trong khâu chấm thầu của chủ đầu tư.