Ở Kỳ 1, Báo Tri thức và Cuộc sống đã phản ánh bức tranh số liệu về hai gói thầu cải tạo, xây dựng trường học với tổng mức đầu tư hơn 11,7 tỷ đồng tại TP Đồng Nai nhưng tỷ lệ tiết kiệm ngân sách chỉ đạt mức từ 1,2% đến 1,5%.

Tuy nhiên, đằng sau các con số tiết kiệm đó là những điểm nghẽn đáng chú ý trong quy trình tổ chức đấu thầu qua mạng. Rà soát hồ sơ mời thầu (E-HSMT) và các báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT), dư luận đặt câu hỏi về việc liệu các tiêu chí kỹ thuật đã thực sự đảm bảo tính rộng mở, cũng như tính cạnh tranh thực chất giữa các đơn vị tham gia đấu thầu trên địa bàn?

Dấu hỏi rào cản kỹ thuật tại gói thầu THCS Bù Nho

Tại gói thầu số 1 (Xây dựng + Thiết bị thuộc dự án Xây dựng 6 phòng học và hoàn thiện cơ sở vật chất Trường THCS Bù Nho, xã Phú Riềng) do Văn phòng HĐND và UBND xã Phú Riềng làm bên mời thầu, biên bản mở thầu mã IB2600290660 ngày 24/06/2026 ghi nhận một thực tế: Chỉ có duy nhất 1 nhà thầu nộp hồ sơ tham dự là Liên danh Trường THCS Bù Nho (gồm Công ty TNHH Xây dựng Thành Nam và Công ty TNHH MTV TM DV SX Minh Phương).

Việc không có bất kỳ đối thủ nào cạnh tranh đã tạo điều kiện để liên danh này nghiễm nhiên "một mình một ngựa" về đích với mức giá sát nút giá dự toán.

Đáng chú ý, đơn vị chịu trách nhiệm lập E-HSMT và trực tiếp chấm thầu là Công ty TNHH Một thành viên Tư vấn Xây dựng Thương mại 379 (Tổ chuyên gia gồm ông Trần Hoài Bảo - Tổ trưởng và ông Nguyễn Ngọc Cảnh - Tổ viên).

Về mặt chuyên môn, một gói thầu xây lắp công trình giáo dục cấp cơ sở quy mô hơn 6,5 tỷ đồng vốn không đòi hỏi những công nghệ thi công quá đặc thù hay phức tạp. Việc tổ chức đấu thầu rộng rãi trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia nhưng không thu hút được bất kỳ nhà thầu độc lập hay liên danh nào khác ngoài liên danh địa phương quen mặt đặt ra vấn đề: Các tiêu chuẩn đánh giá về năng lực, nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công và hợp đồng tương tự trong E-HSMT do Công ty Tư vấn 379 xây dựng có thực sự thông thoáng, đảm bảo tính cạnh tranh bình đẳng, hay đã vô hình trung tạo thành "rào cản kỹ thuật" khiến các doanh nghiệp khác e ngại nộp hồ sơ?

Sự "ngã ngựa" khó hiểu của đối thủ tại gói thầu THCS Phước Bình

Nếu như tại xã Phú Riềng là kịch bản "độc diễn", thì tại Gói thầu số 2 (Cải tạo trụ sở UBND phường cũ thành trường THCS Phước Bình, mã IB2600187842), diễn biến hồ sơ lại hé lộ sự "ngã ngựa" bất thường của đối thủ cạnh tranh.

Tại gói thầu này, có 2 đơn vị nộp E-HSDT gồm: Liên danh Đức Thịnh Phát (gồm Công ty Đức Thịnh Phát và Công ty Minh Phương) đề xuất giá sau giảm giá là 5.171.361.239 đồng; Công ty TNHH MTV Tư vấn Xây dựng Phú Hưng đề xuất giá sau giảm giá là 5.207.560.763 đồng (cao hơn liên danh Đức Thịnh Phát khoảng 36 triệu đồng).

Tuy nhiên, cuộc so găng về tài chính đã không cần diễn ra. Theo Báo cáo đánh giá số 61/BC-CLBP do Tổ chuyên gia thuộc CTCP Đấu thầu Cửu Long Bình Phước (gồm ông Vy Thanh Bình - Tổ trưởng, ông Nguyễn Quốc Dũng và ông Đinh Đình Quân - Tổ viên) lập ngày 22/05/2026, nhà thầu Phú Hưng bị loại ngay từ vòng đánh giá tính hợp lệ và năng lực kinh nghiệm.

Lý do trượt thầu được Tổ chuyên gia chỉ rõ: “Nhà thầu không đính kèm phụ lục khối lượng hợp đồng, biên bản nghiệm thu hoàn thành đưa vào sử dụng hoặc biên bản thanh lý hợp đồng hoặc xác nhận hoàn thành của chủ đầu tư, tài liệu chứng minh quy mô, cấp công trình theo yêu cầu của E-HSMT”.

Điều đáng nói, Công ty Phú Hưng là một doanh nghiệp xây dựng chuyên nghiệp, việc chuẩn bị tài liệu chứng minh hợp đồng tương tự là nghiệp vụ cơ bản nhất khi tham gia đấu thầu. Việc một đối thủ nộp giá cao hơn nhưng lại "quên" đính kèm toàn bộ tài liệu nghiệm thu, thanh lý hợp đồng cơ bản đã gián tiếp giúp Liên danh Đức Thịnh Phát loại bỏ đối thủ duy nhất mà không tốn nhiều công sức, thẳng tiến nhận quyết định trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm 1,2%.

Nghi vấn về quy trình làm rõ hồ sơ và trách nhiệm các bên

Phân tích trường hợp bị loại của nhà thầu Phú Hưng dưới góc độ pháp lý, Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh: "Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 30 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ, sau khi mở thầu, trường hợp E-HSDT của nhà thầu thiếu tài liệu về hợp đồng tương tự, năng lực, nhân sự, thiết bị... thì bên mời thầu bắt buộc phải gửi yêu cầu nhà thầu làm rõ, bổ sung tài liệu trong thời gian phù hợp nhưng không ít hơn 03 ngày làm việc. Quy định này sinh ra nhằm mục đích tối đa hóa tính cạnh tranh, tránh việc loại bỏ nhà thầu chỉ vì những sơ suất hành chính."

Từ quy định trên, dư luận hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi: Tổ chuyên gia Công ty Cửu Long Bình Phước đã thực hiện quy trình phát hành thông báo yêu cầu nhà thầu Phú Hưng làm rõ, bổ sung tài liệu nghiệm thu hợp đồng tương tự theo đúng thời gian luật định hay chưa?

Nếu Tổ chuyên gia đã yêu cầu làm rõ đúng quy định, thì vì lý do gì Công ty Phú Hưng lại chủ động từ chối bổ sung tài liệu để chấp nhận bị loại một cách dễ dàng?

Rõ ràng, những bất thường từ việc vắng bóng đối thủ cho đến việc đối thủ "tự thua" vì lỗi sơ đẳng tại hai gói thầu trường học ở xã Phú Riềng và phường Phước Bình là những dấu hiệu cần tiếp tục xem xét, làm rõ trách nhiệm của các đơn vị tư vấn và các bên liên quan trong quá trình tổ chức, đánh giá lựa chọn nhà thầu.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 3] Ma trận hệ sinh thái và trách nhiệm người đứng đầu