Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, trường hợp trúng thầu của Công ty Cổ phần Pro Phương Nam tại phường Bình Long với tỷ lệ tiết kiệm 0,61% không phải là cá biệt. Qua rà soát lịch sử, rất nhiều gói thầu do doanh nghiệp này thực hiện có tình trạng chỉ duy nhất một mình tham gia dự thầu hoặc các đối thủ tham gia chỉ mang tính "làm nền".

Tại gói thầu mua sắm trang thiết bị của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp phường Bình Long, biên bản mở thầu ghi nhận duy nhất mã định danh vn0102659546 (Công ty Cổ phần Pro Phương Nam) nộp hồ sơ. Trong bối cảnh đấu thầu qua mạng đang được đẩy mạnh để tăng tính cạnh tranh, việc các gói thầu tiền tỷ chỉ có một đơn vị "độc diễn" là một nghịch lý cần lời giải từ ông Nguyễn Quang Long, Giám đốc đơn vị mời thầu.

Chuyên gia đấu thầu Đào Giang cho rằng: "Khi chỉ có một nhà thầu tham gia, tính cạnh tranh gần như bằng không. Trong trường hợp này, Chủ đầu tư có quyền và trách nhiệm xem xét lại E-HSMT xem có tiêu chí nào gây khó cho các nhà thầu khác hay không. Việc sửa đổi HSMT hạ tiêu chuẩn ngay sát giờ đóng thầu như tại phường Bình Long càng khiến dư luận có quyền nghi ngờ về tính minh bạch".

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhấn mạnh: "Luật Đấu thầu 2023 đã quy định rất rõ về trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền và chủ đầu tư. Nếu gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm quá thấp và ít nhà thầu tham gia, cơ quan quản lý cần kiểm tra xem quy trình lập dự toán có bị thổi giá hay hồ sơ mời thầu có bị cài cắm 'giấy phép con' hay không".

Thực tế, với tỷ lệ trúng thầu lên đến hơn 90% trong năm 2025, Công ty Cổ phần Pro Phương Nam đang cho thấy một sự "thống trị" đáng ngạc nhiên ở phân khúc thiết bị và giáo dục vùng dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, nếu sự thống trị này đi kèm với những gói thầu sát giá và sửa đổi HSMT "nhạy cảm", thì hiệu quả kinh tế của nguồn vốn đầu tư công sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Hoạt động đấu thầu cần sự công bằng thực chất chứ không chỉ là đúng quy trình trên mặt giấy tờ. Trách nhiệm của các cơ quan chức năng là phải giám sát chặt chẽ những trường hợp "nhà thầu quen" thường xuyên thắng thầu sát nút tại các địa phương.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.