Theo tài liệu thu thập của Báo Tri thức và Cuộc sống, năng lực thi công thực tế của nhà thầu luôn là yếu tố then chốt quyết định chất lượng, tiến độ và sự an toàn của các công trình sử dụng vốn đầu tư công. Việc kiểm soát chặt chẽ năng lực nhân sự, máy móc thiết bị không chỉ là yêu cầu bắt buộc của pháp luật đấu thầu mà còn là thước đo đánh giá trách nhiệm quản lý của người đứng đầu các đơn vị chủ đầu tư. Tuy nhiên, khi lật mở hồ sơ năng lực và đối chiếu với lịch sử trúng thầu thực tế của Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Dịch vụ Chí Nam (Mã số doanh nghiệp: 3700942026), một nghịch lý lớn đã xuất hiện. Dù quy mô nhân sự cơ hữu kê khai trên hệ thống khá khiêm tốn, doanh nghiệp này lại liên tục thâu tóm và cùng lúc triển khai hàng loạt dự án xây lắp có quy mô hàng tỷ đồng tại địa bàn TP HCM.
Khối lượng công việc khổng lồ và dấu hỏi về nhân sự
Dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, chỉ tính riêng trong giai đoạn ngắn từ tháng 6 đến tháng 7/2026, Công ty Chí Nam đã liên tiếp được xướng tên trúng thầu và phải thực hiện đồng thời 3 dự án lớn có tiến độ thi công chồng lấn trực tiếp.
Cụ thể, tại Gói thầu số 3: Xây dựng và lắp đặt thiết bị xây dựng thuộc dự án Nâng cấp, cải tạo trụ sở Đảng ủy - UBND phường Hiệp Bình Chánh (Mã TBMT: IB2600237293), nhà thầu này trúng thầu độc lập với giá đề nghị 3.757.125.894 đồng và phải thực hiện hợp đồng với thời gian thi công kéo dài 90 ngày kể từ ngày phê duyệt kết quả ngày 17/06/2026.
Cùng thời điểm đó, Công ty Chí Nam với vai trò liên danh chính của Liên danh Nhà thầu Nam Thiên tiếp tục trúng Gói thầu: Xây lắp thuộc dự án Sửa chữa cải tạo Trường Mầm non 2/9 (Cơ sở 2) Quận 10 (Mã TBMT: IB2600286804) do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Phường Diên Hồng làm chủ đầu tư. Giá trúng thầu của gói này là 2.693.977.084 đồng với thời gian thi công gấp rút trong 45 ngày kể từ ngày phê duyệt kết quả 25/06/2026.
Chưa dừng lại ở đó, doanh nghiệp còn phải đảm đương một khối lượng công việc lớn khác tại dự án Nâng cấp, cải tạo trụ sở Đảng ủy - UBND phường Tam Bình (Mã TBMT: IB2600075609) với thời gian thực hiện là 90 ngày. Gói thầu này tuy được phê duyệt kết quả từ ngày 25/03/2026 chữ ký số thể hiện ngày 27/03/2026.
Việc thi công đồng thời các công trình xây lắp quy mô hàng tỷ đồng có thời gian chồng chéo hoàn toàn lên nhau đặt ra dấu hỏi cực kỳ lớn về bài toán bố trí nhân sự chủ chốt (như Chỉ huy trưởng công trường, cán bộ kỹ thuật thi công) và thiết bị thi công của nhà thầu. Theo quy định tại khoản 2 Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, nhà thầu không được phép huy động nhân sự chủ chốt và thiết bị đã huy động cho hợp đồng khác có thời gian làm việc trùng lặp. Với quy mô đăng ký nhân sự cơ hữu mỏng, dư luận có quyền băn khoăn về tính chân thực trong việc kê khai hồ sơ năng lực của Công ty Chí Nam, cũng như cách thức doanh nghiệp này điều động bộ máy kỹ thuật để vừa bảo đảm chất lượng công trình, vừa tuân thủ tuyệt đối các tiêu chuẩn an toàn lao động tại tất cả các công trường cùng một lúc.
Con số tiết kiệm sát nút tại gói chỉ định thầu
Bên cạnh năng lực thi công và câu chuyện trùng lặp nhân sự, hiệu quả tiết kiệm ngân sách tại các gói thầu của Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Dịch vụ Chí Nam tiếp tục xuất hiện những con số cần làm rõ. Đáng chú ý nhất là Gói thầu số 1: Xây lắp thuộc công trình Sửa chữa trụ sở khu phố (hội trường, nhà vệ sinh,...) tiếp nhận khi thực hiện sáp nhập do Văn phòng HĐND - UBND Phường Tam Bình làm Chủ đầu tư.
Tại dự án này, Chủ đầu tư đã áp dụng hình thức Chỉ định thầu rút gọn. Giá gói thầu được phê duyệt tại Phụ lục Kế hoạch lựa chọn nhà thầu (ban hành kèm Quyết định số 05/QĐ-VPDA ngày 29/09/2025) là 1.172.955.148 đồng. Đến ngày 02/10/2025, bà Nguyễn Thị Bích Ngân – Chánh Văn phòng HĐND - UBND Phường Tam Bình đã ký Quyết định số 07/QĐ-VPDA phê duyệt kết quả chỉ định thầu, trao hợp đồng cho Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Dịch vụ Chí Nam với giá trị chỉ định thầu là 1.114.233.000 đồng (đã bao gồm phí, lệ phí và thuế VAT).
Thực hiện phép tính kiểm chứng, mức chênh lệch giữa giá gói thầu và giá trúng thầu đạt 58.722.148 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm 5,01%.
Dưới góc độ pháp lý, con số này bám sát một cách "hoàn hảo" đến mức kinh ngạc với mức sàn tiết kiệm bắt buộc tối thiểu 5,01% đối với gói thầu xây lắp áp dụng hình thức chỉ định thầu được quy định tại điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/05/2026 của Bộ Tài chính. Khoản dư siêu nhỏ chỉ 0,01% (tương đương khoảng 117.000 đồng) so với mức sàn tối thiểu theo luật định khiến các chuyên gia phân tích dữ liệu không khỏi đặt dấu hỏi lớn về tính thực chất của quá trình thương thảo giá giữa Chủ đầu tư và nhà thầu. Liệu đây là kết quả của một quá trình bóc tách dự toán, đàm phán chi phí kỹ lưỡng thực chất hay chỉ đơn thuần là một phép tính gọt giũa cơ học trên bàn giấy nhằm hợp thức hóa hồ sơ cho vừa khít yêu cầu pháp lý?
Trách nhiệm người đứng đầu cần được làm rõ
Bình luận về những dấu hiệu bất thường này dưới góc độ quản lý nhà nước, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: Dưới lăng kính quản trị rủi ro đầu tư công, một nhà thầu có quy mô nhân sự nhỏ khi chỉ đăng ký nhân viên cơ hữu hạn chế nhưng lại "ôm đồm" thực hiện đồng thời nhiều dự án lớn cùng lúc tiềm ẩn nguy cơ rất lớn về việc thi công kém chất lượng, chậm tiến độ, hoặc sử dụng các biện pháp khoán trắng, bán thầu trái quy định pháp luật. Việc huy động bộ máy kỹ sư, đặc biệt là các vị trí nhân sự chủ chốt như Chỉ huy trưởng công trường, cán bộ kỹ thuật thi công bắt buộc phải hoạt động độc lập và không được trùng lặp giữa các công trường đang thi công cùng thời điểm.
Tuy nhiên, trên thực tế, trong giai đoạn ngắn từ tháng 6 đến tháng 7/2026, Công ty Chí Nam liên tiếp trúng thầu và triển khai thi công chồng chéo tiến độ tại 3 gói thầu xây lắp quy mô tỷ đồng:
Gói thầu số 3: Xây dựng và lắp đặt thiết bị xây dựng thuộc dự án Nâng cấp, cải tạo trụ sở Đảng ủy - UBND phường Hiệp Bình Chánh (thời gian thi công 90 ngày từ ngày 17/06/2026);
Gói thầu: Xây lắp thuộc dự án Sửa chữa cải tạo Trường Mầm non 2/9 (Cơ sở 2) Quận 10 (thời gian thi công 45 ngày từ ngày 25/06/2026);
Gói thầu số 3: Xây lắp + thiết bị thuộc dự án Nâng cấp, cải tạo trụ sở Đảng ủy - UBND phường Tam Bình (thời gian thi công 90 ngày).
Việc một bộ máy nhân sự kỹ thuật mỏng có thể "phân thân" cùng lúc ở 3 công trường độc lập là bất khả thi về mặt vận hành, đồng thời có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng quy định về điều kiện huy động nhân sự chủ chốt tại khoản 2 Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP.
Chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ cũng nhấn mạnh thêm, đối với các gói chỉ định thầu, khi tỷ lệ tiết kiệm đạt mức "siêu sát nút" là 5,01% như tại Gói thầu số 1: Xây lắp thuộc công trình Sửa chữa trụ sở khu phố tiếp nhận khi sáp nhập do Văn phòng HĐND - UBND Phường Tam Bình làm Chủ đầu tư (giá gói thầu được duyệt là 1.172.955.148 đồng, giá chỉ định thầu rút gọn cho Công ty Chí Nam là 1.114.233.000 đồng), cơ quan thanh tra quản lý nhà nước cần xem xét lại toàn bộ biên bản thương thảo hợp đồng. Mục đích là để xác định xem việc giảm giá có thực chất dựa trên cơ sở tính toán lại khối lượng thực tế, rà soát cắt giảm các chi phí chưa cần thiết nhằm bảo vệ ngân sách nhà nước hay không. Nếu quá trình thương thảo chỉ mang tính hình thức hoặc đối phó cơ học để vừa khít yêu cầu tiết kiệm tối thiểu 5% quy định tại điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/05/2026 của Bộ Tài chính, điều này sẽ hoàn toàn đi ngược lại nỗ lực tiết kiệm, chống lãng phí đầu tư công mà hệ thống pháp luật đang hướng tới.
Từ những điểm nghẽn trong khâu thẩm định năng lực thực tế, dấu hiệu chồng lấn tiến độ thi công, cho đến bài toán hiệu quả kinh tế bám sát mức sàn tại gói chỉ định thầu của Công ty Chí Nam, trách nhiệm giải trình trực tiếp đang thuộc về người đứng đầu các cơ quan, đơn vị làm chủ đầu tư. Văn phòng HĐND - UBND Phường Tam Bình (bà Nguyễn Thị Bích Ngân – Chánh Văn phòng ký phê duyệt), UBND phường Hiệp Bình (ông Võ Thanh Bình – Chủ tịch ký phê duyệt), và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Phường Diên Hồng (ông Trà Đức An – Giám đốc ký phê duyệt) cần khẩn trương thực hiện nghiêm túc trách nhiệm của người đứng đầu theo đúng quy định pháp luật và tinh thần của Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Chủ đầu tư không thể phó mặc toàn bộ quy trình cho các đơn vị tư vấn đấu thầu mà phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thẩm định kết quả đánh giá hồ sơ theo Điều 134 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Người đứng đầu các đơn vị cần công khai, minh bạch hóa hồ sơ kiểm tra năng lực thi công thực tế, làm rõ quá trình giám sát trực tiếp tại công trường để bảo vệ sự an toàn của công trình cũng như tính hiệu quả, minh bạch của dòng vốn ngân sách nhà nước.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.
Kỷ cương giải trình, quản lý nhân sự và tối ưu hóa ngân sách trong chỉ định thầu
Công tác đấu thầu và quản lý dự án đầu tư công hiện nay đang được siết chặt kỷ cương thông qua hệ thống hành lang pháp lý mới nhất. Trọng tâm của sự thay đổi này là triệt tiêu các nhóm lợi ích, nâng cao chất lượng công trình và bảo đảm dòng vốn đầu tư công được sử dụng đúng mục đích, đạt hiệu quả tối đa.
Về vấn đề quản lý năng lực thi công và nhân sự của nhà thầu, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ quy định cực kỳ khắt khe về trách nhiệm của người đứng đầu trong việc kiểm tra, giám sát năng lực thực tế của đơn vị trúng thầu. Theo tinh thần của Chỉ thị, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền phải chịu trách nhiệm toàn diện trong việc thực hiện công tác đấu thầu, gắn trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu với kết quả thực hiện. Nghiêm cấm các chủ đầu tư để xảy ra tình trạng nhà thầu sử dụng nhân sự, thiết bị trùng lặp cho các gói thầu có thời gian thực hiện chồng lấn. Đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm xác định nhà thầu có khả năng thực hiện gói thầu khi áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn, trong đó tập trung rà soát việc bố trí, huy động nguồn lực (nhân sự, thiết bị, tài chính...) để triển khai gói thầu đáp ứng yêu cầu về tiến độ, chất lượng, đặc biệt trong trường hợp nhà thầu thực hiện đồng thời nhiều gói thầu trong cùng thời điểm. Nếu chủ đầu tư buông lỏng quản lý, để xảy ra tình trạng nhà thầu khai man năng lực nhân sự nhằm "ôm" nhiều gói thầu hoặc hợp thức hóa hồ sơ, làm sai lệch kết quả, người đứng đầu cơ quan chủ đầu tư sẽ phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước pháp luật.
Đồng thời, đối với công tác lựa chọn nhà thầu thông qua hình thức chỉ định thầu, mục tiêu bảo vệ ngân sách nhà nước được cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu định lượng vô cùng cứng rắn. Nhằm tránh tình trạng lợi dụng cơ chế chỉ định thầu để ban phát dự án cho các nhà thầu "thân hữu, quen thuộc" gây lãng phí, thất thoát dòng vốn đầu tư công, tại điểm e khoản 2 Điều 78 và điểm b khoản 3 Điều 80 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/8/2025 của Chính phủ đã bổ sung quy định ràng buộc chặt chẽ. Cụ thể hóa điều này, Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/5/2026 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện tiết kiệm trong đấu thầu yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chỉ đạo thực hiện nghiêm yêu cầu tiết kiệm tối thiểu 5% đối với gói thầu xây lắp chỉ định thầu. Đối với các trường hợp chỉ định thầu khác quy định tại Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, chủ đầu tư cũng bắt buộc phải chủ động thương thảo mức giảm giá, bảo đảm hiệu quả kinh tế và khả thi trong việc huy động nguồn lực.
Những quy định mang tính kỷ cương thép này đòi hỏi quá trình đàm phán, thương thảo hợp đồng không được phép diễn ra một cách qua loa, đại khái hay chỉ mang tính chất đối phó hồ sơ. Việc thương thảo phải thực chất, dựa trên việc rà soát tỉ mỉ các giải pháp công nghệ, cắt giảm các chi phí chưa cần thiết trong tổng mức đầu tư, dự toán và tối ưu hóa nguồn lực thực hiện. Mọi dấu hiệu thương thảo hình thức, áp đặt tỷ lệ giảm giá một cách cơ học vừa đủ qua mức sàn 5,01% để lách luật đều nằm trong tầm giám sát thường xuyên của các cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu. Cơ chế này nhằm làm rõ động cơ, loại bỏ sự móc ngoặc, bảo đảm sự công bằng, minh bạch và nâng cao ý thức trách nhiệm giải trình của toàn bộ hệ thống quản lý nhà nước đối với từng đồng tiền ngân sách.
![Bất thường tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp tại các dự án chục tỷ của Ban QLDA khu vực 04 [Kỳ 3]](https://vndl-cdn.kienthuc.net.vn/images/76325410ad7c2dc5c4985ccd911945b52b104eab4024fc3f7426b4bcacb01ad606c558197fec241c18a454def393161ce7c39ec441882ec1a64efea6362b6f28/screen-shot-2026-07-21-at-094755.png.avif)
![Đằng sau loạt gói thầu chỉ định tiết kiệm 0% tại xã Hàm Kiệm: Ưu ái hay năng lực? [Kỳ 2]](https://vndl-cdn.kienthuc.net.vn/images/b698ddc44d499a5651ec52fa012763a1013ff32c8200e710e8ae9a4e744ba1274e16a34d2974beb608ca3be93f3948dead8d7e73a3ed267ff3ede246be7ede0bfba30d9a7d3640fce933b196e90e56bc/screen-shot-2026-07-21-at-133501.png.avif)
![Nghi vấn vi phạm độc lập đấu thầu tại dự án giao thông xã Sông Lũy [Kỳ 3]](https://vndl-cdn.kienthuc.net.vn/images/fc469f31cfb477cb5b0a00ed1d9703b643734086e3e7977b91f73677d3e19782545ea5419061a7cba3d945da137bb62c/4-8055.png.avif)
![Bài học về kỷ cương đầu tư công và trách nhiệm giải trình từ chuỗi gói thầu của Công ty Hùng Hậu [Kỳ 3]](https://vndl-cdn.kienthuc.net.vn/images/b698ddc44d499a5651ec52fa012763a16527029e5c82edf3fa6264fd97c31b7b10c0e2acf52cd416cbfc5d426f9755e4/dauthau.jpg.avif)
