Công trình 2.600 năm tuổi vừa được các nhà nghiên cứu làm rõ tại Buto, một thành phố cổ ở vùng đồng bằng sông Nile, Ai Cập. Điều đặc biệt là những dấu hiệu đầu tiên về cấu trúc này không được phát hiện bằng cách đào đất thông thường mà thông qua dữ liệu radar vệ tinh.
Theo Live Science, nhóm nghiên cứu đã sử dụng ảnh từ vệ tinh Sentinel-1 của Cơ quan Vũ trụ châu Âu để khảo sát di chỉ Tell el-Fara'in, nơi từng là một trung tâm tôn giáo quan trọng của người Ai Cập cổ đại.
Di chỉ Buto ở đồng bằng sông Nile là nơi các nhà nghiên cứu phát hiện dấu hiệu một cấu trúc cổ thông qua dữ liệu radar vệ tinh. (Ảnh: Acta Geophysica)
Kết quả phân tích cho thấy bên dưới khu vực gò đất Kom C tồn tại một cấu trúc bất thường có hình bầu dục, kích thước khoảng 128m × 62m.
Phát hiện này khiến các chuyên gia đặc biệt chú ý bởi khu vực đã được khai quật trong nhiều thập kỷ, nhưng các lớp khảo cổ sâu hơn vẫn khó tiếp cận do mực nước ngầm cao.
Thay vì lập tức tiến hành khai quật trên diện rộng, nhóm nghiên cứu quyết định sử dụng thêm một phương pháp để kiểm tra những gì đang nằm dưới lòng đất.
Công trình 2.600 năm tuổi hé lộ điều bất ngờ ở độ sâu 7m
Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Acta Geophysica ngày 10/3/2026, các chuyên gia sử dụng kỹ thuật chụp cắt lớp điện trở suất để khảo sát những lớp đất bên dưới gò Kom C.
Phương pháp này cho phép xác định sự khác biệt về đặc tính điện của các lớp vật chất trong lòng đất, từ đó nhận diện những dấu hiệu có thể liên quan đến công trình nhân tạo.
Hình ảnh radar ghi nhận vùng bất thường hình bầu dục có kích thước khoảng 128m × 62m tại khu vực Kom C. (Ảnh: Acta Geophysica)
Kết quả cho thấy tại độ sâu khoảng 3–6m có một cấu trúc bằng gạch bùn với kích thước ước tính 25m × 20m, thuộc Vương triều thứ 26 của Ai Cập cổ đại, khoảng thế kỷ VII–VI trước Công nguyên.
Nhóm nghiên cứu sau đó tiến hành khai quật một khu vực rộng 10m × 10m, xác nhận sự hiện diện của những bức tường gạch bùn và các hiện vật cổ.
Tuy nhiên, điều khiến các chuyên gia bất ngờ không chỉ nằm ở công trình có niên đại khoảng 2.600 năm.
Ở độ sâu khoảng 6–7m, bên dưới cấu trúc gạch bùn, họ phát hiện một lớp cát tương đối sạch, được cho là do con người chủ động đưa đến để tạo nền móng.
Đây là chi tiết đáng chú ý bởi khu vực đồng bằng sông Nile có nền đất sét dễ bị ảnh hưởng bởi độ ẩm và sự thay đổi mực nước ngầm.
Theo các nhà nghiên cứu, lớp cát có thể đã giúp phân tán tải trọng công trình, tạo điều kiện thoát nước và hạn chế tác động của nền đất không ổn định.
Các cuộc khảo sát và khai quật xác nhận sự tồn tại của những bức tường gạch bùn có niên đại khoảng 2.600 năm. (Ảnh: Acta Geophysica)
Phát hiện cho thấy những người xây dựng công trình cổ có thể đã hiểu khá rõ đặc điểm địa chất địa phương và áp dụng giải pháp kỹ thuật để bảo vệ kiến trúc.
Ngoài những bức tường gạch, nhóm khảo cổ còn tìm thấy các tượng nhỏ phục vụ nghi lễ tang táng, một bàn thờ bằng đá vôi và tượng khỉ đầu chó bằng chất liệu gốm men, gắn với biểu tượng của thần Thoth trong tín ngưỡng Ai Cập.
Các hiện vật này khiến giới nghiên cứu đặt giả thuyết công trình từng được sử dụng cho mục đích tôn giáo hoặc tang lễ, có thể là đền thờ, nơi ở của tư tế hay một khu vực phục vụ nghi thức.
Tuy nhiên, chức năng chính xác của công trình vẫn chưa được xác định.
Điều đáng chú ý là nghiên cứu cũng đặt ra khả năng bên dưới lớp đất sét dày tại Buto còn có những công trình tôn giáo khác chưa được phát hiện.
Trong tương lai, nhóm khảo cổ dự kiến mở rộng các cuộc khảo sát để làm rõ những lớp kiến trúc sâu hơn, cũng như lịch sử phát triển của thành phố cổ này.
Phát hiện công trình 2.600 năm tuổi tại Buto không chỉ bổ sung thông tin về kiến trúc và tín ngưỡng Ai Cập cổ đại, mà còn cho thấy công nghệ khảo sát từ xa có thể giúp các nhà khoa học lần theo dấu vết những công trình bị chôn vùi hàng nghìn năm mà không cần khai quật toàn bộ khu vực.
Theo Acta Geophysica, Live Science, AOL
