Vừa qua, Văn phòng HĐND và UBND xã Phước Hải đã hoàn tất quy trình lựa chọn nhà thầu cho gói thầu "Mua sắm thiết bị công nghệ thông tin tại UBND xã và Trung tâm phục vụ hành chính công xã Phước Hải". Đây là một phần trong kế hoạch hiện đại hóa hạ tầng số cấp cơ sở, tuy nhiên diễn biến cuộc thầu và năng lực đơn vị trúng thầu đang thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn.
Từ kế hoạch ngân sách đến cuộc đua "song mã"
Theo Quyết định số 11/QĐ-VP ngày 10/02/2026, Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Phước Hải đã phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự toán này. Nguồn vốn thực hiện được xác định từ Nguồn dự phòng ngân sách Thành phố năm 2025. Tổng giá gói thầu (Gói số 01) được phê duyệt là 2.956.788.000 đồng.
Đến ngày 05/03/2026, thông qua Quyết định số 16/QĐ-VP, E-HSMT chính thức được ban hành. Đáng chú ý, biên bản mở thầu ngày 16/03/2026 ghi nhận chỉ có 2 nhà thầu tham dự: Công ty TNHH S.C.O.M và Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ ECOS.
Kết quả cuối cùng tại Quyết định số 38/QĐ-VP ngày 30/03/2026 do ông Nguyễn Tấn Định – Phó Chánh Văn phòng ký thay Chánh Văn phòng, đã xướng tên Công ty TNHH S.C.O.M trúng thầu với giá 2.757.800.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước đạt khoảng 6,7%.
Phân tích yêu cầu kỹ thuật và E-HSMT: Những đòi hỏi khắt khe
Theo hồ sơ mời thầu tại Chương V , gói thầu bao gồm 45 danh mục thiết bị và chi phí lắp đặt. Một số thiết bị có yêu cầu kỹ thuật rất chi tiết:
Máy vi tính để bàn (41 bộ): Sử dụng CPU AMD Ryzen 5, RAM tối thiểu 16GB, ổ cứng SSD 256GB, màn hình 24.5 inch cùng thương hiệu.
Hệ thống Kiosk thông minh: Tích hợp công nghệ AI, có chức năng quét CCCD, nhận diện khuôn mặt và in tài liệu tốc độ cao (43 và 61 trang/phút).
Hệ thống Camera và An ninh: Camera IP 4MP dạng Dome và Bullet, hỗ trợ lưu trữ lên đến 64 kênh.
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định: "Việc yêu cầu các thiết bị ngoại vi như màn hình, bàn phím, chuột phải 'cùng thương hiệu với máy' là một rào cản kỹ thuật thường thấy nhằm đảm bảo tính đồng bộ, nhưng cũng vô tình thu hẹp sự lựa chọn các dòng máy lắp ráp hoặc linh kiện rời vốn có giá cạnh tranh hơn."
Năng lực nhà thầu S.C.O.M: "Ông lớn" tại địa phương?
Căn cứ dữ liệu, Công ty TNHH S.C.O.M (MST: 3500799971) có trụ sở tại TP HCM. Đây là một doanh nghiệp có bề dày kinh nghiệm đáng nể: Đã tham gia 59 gói thầu, trúng 50 gói, tỷ lệ trúng thầu lên tới hơn 84%. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt hơn 259 tỷ đồng.
Đáng chú ý, chỉ riêng trong tháng 3/2026, nhà thầu này liên tiếp trúng các gói thầu CNTT tương tự tại xã Long Điền (1,521 tỷ đồng), phường Tân Thành (1,332 tỷ đồng), phường Phú Mỹ (1,564 tỷ đồng)...
Với việc trúng thầu tại xã Phước Hải, S.C.O.M một lần nữa khẳng định vị thế "đáng gờm" trong phân khúc cung cấp thiết bị số cho khối cơ quan nhà nước.
Góc nhìn pháp lý và tính cạnh tranh
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết: "Gói thầu được thực hiện dựa trên Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025/QH15. Tuy nhiên, việc báo cáo đánh giá E-HSDT ghi nhận nhà thầu ECOS bị loại theo 'Quy trình 02' – tức là hệ thống tự động xếp hạng và tổ chuyên gia chỉ đánh giá nhà thầu xếp hạng nhất – dù đúng quy định nhưng cũng khiến dư luận băn khoăn về tính cạnh tranh thực tế khi đối thủ không được soi xét kỹ về năng lực."
Báo cáo thẩm định số 03.26/2026/BC-CCIC ngày 26/03/2026 của Công ty TNHH Công nghệ CCIC đã xác nhận kết quả này là phù hợp.
Mặc dù quy trình đấu thầu tại xã Phước Hải được thực hiện chặt chẽ về mặt văn bản, từ khâu phê duyệt HSMT của đơn vị tư vấn Nam Việt đến khâu thẩm định của CCIC, nhưng cuộc đấu thầu chỉ có 2 nhà thầu tham gia với một đơn vị trúng thầu "quen mặt" vẫn để lại những dấu hỏi về việc tối ưu hóa tính cạnh tranh.
Hiện tại, Công ty S.C.O.M đang trong quá trình hoàn thiện hợp đồng để triển khai lắp đặt trong vòng 30 ngày. Hiệu quả thực tế của hệ thống AI Kiosk và các thiết bị CNTT này trong việc phục vụ người dân xã Phước Hải sẽ là câu trả lời chính xác nhất cho giá trị của gói thầu hơn 2,7 tỷ đồng này
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.