Sáng 5/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Tăng trách nhiệm của doanh nghiệp trong bảo vệ người lao động

Theo Bộ trưởng, dự thảo luật được xây dựng nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập phát sinh trong quá trình thi hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và sắp xếp tổ chức bộ máy.

Dự thảo tập trung vào ba nhóm nội dung lớn gồm: cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; xử lý những vấn đề cấp thiết, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn; đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền địa phương và hoàn thiện các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy sau khi hợp nhất Bộ Nội vụ với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, dự thảo luật bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường bảo vệ người lao động, ngăn chặn các hành vi lợi dụng hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài để trục lợi hoặc vi phạm pháp luật.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải, dự thảo luật bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Cụ thể, doanh nghiệp phải đăng tải đầy đủ, chính xác trên trang thông tin điện tử các nội dung về số lượng tuyển dụng, tiêu chuẩn tuyển chọn, điều kiện làm việc, quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động theo hợp đồng cung ứng lao động; đồng thời cập nhật các thông tin này vào cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Doanh nghiệp cũng có trách nhiệm quản lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động do mình đưa đi làm việc ở nước ngoài. Khi xảy ra vụ việc ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động hoặc phát sinh tình huống khẩn cấp liên quan đến an ninh, an toàn tại địa bàn tiếp nhận, doanh nghiệp phải kịp thời thông tin, báo cáo cơ quan nhà nước có thẩm quyền và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Một điểm mới đáng chú ý là doanh nghiệp phải hỗ trợ người lao động tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu trong trường hợp bị lạm dụng, bạo lực hoặc phân biệt đối xử trong thời gian làm việc ở nước ngoài.

Đối với hoạt động chuẩn bị nguồn lao động, dự thảo cho phép doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn trước khi đăng ký hợp đồng cung ứng lao động theo nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải ký kết bằng văn bản với người lao động về việc tham gia chuẩn bị nguồn, trong đó quy định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên.

Dự thảo cũng quy định doanh nghiệp chỉ được thu phí đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề và ngoại ngữ sau khi người lao động đã được phía nước ngoài tuyển chọn.

Tăng giám sát từ địa phương, phối hợp ngăn chặn vi phạm

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành việc sửa đổi, bổ sung các quy định về chuẩn bị nguồn lao động.

Theo ông, việc quy định doanh nghiệp và người lao động phải ký kết bằng văn bản sẽ góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý điều chỉnh quan hệ giữa các bên, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp trong trường hợp phát sinh rủi ro khi người lao động tự ý chấm dứt việc tham gia chương trình hoặc không đáp ứng điều kiện để tiếp tục được phía nước ngoài tiếp nhận.

Để tăng cường quản lý, dự thảo bổ sung trách nhiệm của chính quyền địa phương trong hoạt động chuẩn bị nguồn lao động. Theo đó, doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản tới UBND cấp xã nơi tổ chức chuẩn bị nguồn lao động và cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu chậm nhất ba ngày trước khi thực hiện.

UBND cấp xã có trách nhiệm theo dõi, giám sát hoạt động chuẩn bị nguồn lao động trên địa bàn; xử lý hoặc kịp thời thông tin đến cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện tổ chức, cá nhân thực hiện không đúng nội dung đã thông báo hoặc có hành vi vi phạm pháp luật.

Ở cấp quản lý nhà nước, dự thảo luật bổ sung quy định Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Công an trong trao đổi thông tin, quản lý tình hình người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài; phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi lợi dụng hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài để tổ chức, môi giới xuất cảnh trái phép, mua bán người, cưỡng bức lao động, lừa đảo hoặc thu tiền trái pháp luật của người lao động.

Báo cáo thẩm tra cũng đề nghị quy định theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết trách nhiệm quản lý nhà nước và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện.