Việt Nam có ‘ông lớn’ sang Lào, chi hơn 12.000 tỷ quyết hồi sinh ‘mỏ vàng’ đã ngủ yên suốt 9 năm: Mỗi năm sản xuất 500.000 tấn, chuyển thẳng về Việt Nam

Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) cùng Công ty cổ phần Đầu tư Năng lượng và Khai khoáng Việt Nam đã tái khởi động dự án khai thác, chế biến kali tại tỉnh Khammouane, Lào.

Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 492 triệu USD (tương đương 12.711). Theo kế hoạch, nhà máy có công suất 500.000 tấn kali clorua (KCl)/năm sẽ bắt đầu vận hành từ năm 2028. Dự kiến tạo việc làm cho hơn 600 lao động.

Đây là dự án từng bị đình trệ từ năm 2017 do khó khăn về tài chính và giá kali ở mức thấp. Đến ngày 31/7/2026, cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam đã chấp thuận để Vinachem hợp tác với đối tác tiếp tục triển khai dự án.

Một trong những mục tiêu của dự án là góp phần bảo đảm nguồn nguyên liệu cho ngành sản xuất phân bón trong nước. Theo số liệu Vinachem công bố, Việt Nam nhập khẩu gần 1 triệu tấn kali mỗi năm, trong đó khoảng 350.000 tấn có nguồn gốc từ Lào. Riêng các đơn vị thuộc Vinachem cũng nhập khẩu khoảng 190.000 tấn kali mỗi năm.

Kali là nguyên liệu đầu vào quan trọng và là một trong ba nguyên tố dinh dưỡng đa lượng thiết yếu (Đạm - Lân - Kali) đóng vai trò như "nhà điều hành" các hoạt động sinh hóa và chuyển hóa trong sản xuất phân bón và canh tác nông nghiệp.

Khi nhà máy đi vào hoạt động, sản lượng từ dự án tại Lào được kỳ vọng giúp Vinachem chủ động một phần nguồn cung phục vụ sản xuất phân bón, qua đó giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ các thị trường khác.

Tuy nhiên, công suất 500.000 tấn mỗi năm hiện là mục tiêu thiết kế của dự án, chưa phải sản lượng đã được đưa ra thị trường. Khả năng đóng góp thực tế còn phụ thuộc vào tiến độ triển khai, thời điểm vận hành và hiệu quả khai thác, chế biến.

Theo kế hoạch được Vinachem công bố, trong tháng 10/2026, các bên tập trung hoàn thiện thủ tục phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi và đánh giá tác động môi trường. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và xây dựng các hạng mục phụ trợ cũng dự kiến được triển khai trong năm 2026, hướng tới hoàn thành xây dựng và đưa nhà máy vào hoạt động năm 2028.

Vinachem cho biết sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng của Việt Nam và Lào để triển khai dự án. Phía Lào cũng đã thực hiện một số biện pháp hỗ trợ, gồm gia hạn giấy phép khai khoáng, phê duyệt kế hoạch nhập khẩu máy móc, thiết bị và tạo điều kiện điều chỉnh nghiên cứu khả thi.

Việc dự án được tái khởi động sau thời gian dài đình trệ mở ra khả năng bổ sung nguồn cung kali cho ngành phân bón Việt Nam. Theo Vinachem, định hướng của dự án là kết hợp khai thác với chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị tài nguyên và hình thành chuỗi sản xuất kali.