Cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran đã đặt châu Âu vào thế khó xử khi phải vừa duy trì sự ủng hộ đối với Mỹ với tư cách là đồng minh chủ chốt của NATO, vừa phải đối phó với những phản ứng tiêu cực từ Tổng thống Mỹ Donald Trump vì Châu Âu không tham chiến và chỉ cho phép sử dụng hạn chế các căn cứ quân sự của họ.
Theo AP, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuần trước cho rằng Mỹ không thể phàn nàn về việc thiếu sự hỗ trợ “trong một chiến dịch mà họ tự mình lựa chọn tiến hành” mà không tham khảo ý kiến.
Hôm 7/4, ông Trump đã đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần do Pakistan làm trung gian "vào phút chót". Thỏa thuận này nhằm mục đích chấm dứt giao tranh và mở lại eo biển Hormuz vốn rất quan trọng đối với nguồn cung dầu mỏ thế giới.
Tuy nhiên, Iran đã đóng cửa trở lại eo biển sau khi Israel oanh tạc Lebanon bằng các cuộc không kích nhằm vào lực lượng Hezbollah. Iran tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn bao gồm việc ngừng giao tranh ở Lebanon, trong khi Israel và Mỹ bác bỏ tuyên bố này.
Đồng loạt kêu gọi lệnh ngừng bắn bao gồm cả Lebanon
Trước nguy cơ thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ, các nhà lãnh đạo châu Âu đồng loạt kêu gọi lệnh ngừng bắn bao gồm cả Lebanon sau cuộc tấn công (của Israel) khiến gần 200 người thiệt mạng ở nước này.
“Mức độ tàn bạo mà Israel đang tiến hành cuộc chiến ở đó (Lebanon) có thể dẫn đến sự thất bại của toàn bộ tiến trình hòa bình, và điều đó không được phép xảy ra”, Thủ tướng Đức Friedrich Merz nhấn mạnh.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết bà "vô cùng lo ngại" trước cuộc tấn công của Israel (vào Lebanon) và bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào loại trừ quốc gia nhỏ bé này đều có thể gây bất ổn cho toàn khu vực".
“Tôi nghĩ rằng sự leo thang căng thẳng mà chúng ta chứng kiến từ phía Israel ngày hôm qua đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng và chúng tôi muốn thấy sự chấm dứt các hành động thù địch ở Lebanon”, bà Cooper nói với Times Radio.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez, người luôn lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ nhất các hành động quân sự của Mỹ và Israel trong khu vực, cho biết thêm rằng Liên minh châu Âu nên đình chỉ thỏa thuận liên kết với Israel.
“Sự coi thường mạng sống và luật pháp quốc tế của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là không thể chấp nhận được. Cộng đồng quốc tế phải lên án hành vi vi phạm luật pháp quốc tế này”, Thủ tướng Sánchez viết trên mạng X.
Mở lại eo biển Hormuz
Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot hôm 9/4 cho biết các đối tác châu Âu và nhiều đối tác khác đang hoàn thiện kế hoạch điều động tàu hải quân hộ tống các tàu thuyền đi qua eo biển sau khi giao tranh kết thúc.
Ông Macron cho biết khoảng 15 quốc gia sẵn sàng tham gia vào sứ mệnh này.
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cảnh báo Quốc hội rằng bất kỳ khoản thuế bổ sung nào mà Iran áp đặt tại eo biển Hormuz sẽ dẫn đến “những hậu quả kinh tế khó lường”.
"Việc khôi phục hoàn toàn quyền tự do đi lại ở eo biển Hormuz là cần thiết, và quyền tự do này không được chịu bất kỳ hạn chế nào, như những gì dường như đã xảy ra trong những giờ gần đây", bà nhấn mạnh.
Theo Ngoại trưởng Anh Cooper, việc không cho phép Iran áp dụng phí cầu đường ở eo biển là điều "cực kỳ quan trọng".
Thủ tướng Friedrich Merz cho biết Đức sẽ đóng góp để đảm bảo hoạt động vận chuyển hàng hóa tự do được nối lại, nhưng không nói rõ điều đó sẽ bao gồm những gì.
Nhanh chóng hướng tới một giải pháp đàm phán thực chất
Trước đó, ngày 8/4, các nhà lãnh đạo Pháp, Italy, Đức, Anh, Canada, Đan Mạch, Hà Lan, Tây Ban Nha và Liên minh châu Âu tuyên bố rằng họ "mạnh mẽ khuyến khích tiến trình nhanh chóng hướng tới một giải pháp đàm phán thực chất". Các nhà lãnh đạo từ Na Uy, Thụy Điển, Hy Lạp và Phần Lan cũng tham gia tuyên bố này.
“Điều này sẽ rất quan trọng để bảo vệ dân thường Iran, đảm bảo an ninh trong khu vực và có thể ngăn chặn một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu nghiêm trọng”, trích tuyên bố chung.
Ông Macron, người đã có cuộc điện đàm với cả Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và Tổng thống Donald Trump hôm 8/4, kêu gọi “mỗi bên tham chiến” phải tôn trọng đầy đủ thỏa thuận ngừng bắn và tham gia các cuộc đàm phán toàn diện.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Mỹ và Iran nhất trí ngừng bắn 2 tuần
