Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, tính công khai và minh bạch luôn được xem là ranh giới cốt lõi để phân định giữa một môi trường đấu thầu lành mạnh với một quy trình lựa chọn nhà thầu mang tính hình thức, cục bộ.

Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ra đời với sứ mệnh tối thượng là minh bạch mọi thông tin dự án. Thế nhưng, đi ngược lại với các quy định nghiêm ngặt của pháp luật, công tác đăng tải thông tin tại Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công trong thời gian qua lại bộc lộ những khoảng trống lớn, đặt dư luận và các đơn vị tham gia đấu thầu vào thế "sự đã rồi".

Mổ xẻ chi tiết gói thầu Đội 2 và độ trễ 19 ngày tự nhiên

Khi tiến hành đối chiếu, rà soát độc lập lịch sử vận hành thực tế trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia với ngày ban hành trên văn bản giấy của các quyết định gốc do Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công làm chủ đầu tư, hệ thống đã ghi nhận những khoảng lệch thời gian rất lớn. Đáng lo ngại hơn, đây không còn là hiện tượng trục trặc kỹ thuật đơn lẻ mà có dấu hiệu của một sự chậm trễ mang tính hệ thống.

Điển hình và trực diện nhất là hồ sơ tại gói thầu thi công xây dựng Đội 2 thuộc Dự án Đường kênh ấp Hòa Phú 1. Gói thầu này được chủ đầu tư áp dụng hình thức chỉ định thầu, và đơn vị được lựa chọn giao thầu là Công ty TNHH Cường Thịnh Bến Lức.

Văn bản chứng cứ gốc thể hiện rất rõ, vào ngày 10/05/2026, ông Phan Đại Bảo - Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Công đã đặt bút ký ban hành Quyết định số 04/QĐ-PKT-Đ2 phê duyệt kết quả chỉ định thầu cho doanh nghiệp nêu trên. Về mặt nguyên tắc điều hành dự án, ngay sau khi quyết định có hiệu lực pháp luật, thông tin bắt buộc phải được đưa lên mạng đấu thầu công khai để minh bạch hóa kết quả.

Tuy nhiên, nhật ký điện tử của hệ thống đấu thầu quốc gia lại ghi nhận một sự thật hoàn toàn khác: Mãi đến lúc 16:30 ngày 29/05/2026, kết quả lựa chọn nhà thầu của gói thầu Đội 2 mới chính thức xuất hiện trên không gian mạng. Bằng phép tính thời gian chính xác, Quyết định số 04/QĐ-PKT-Đ2 đã bị chậm công bố tới 19 ngày tự nhiên, tương đương với 14 ngày làm việc hành chính.

Trong suốt gần 3 tuần lễ đó, toàn bộ thông tin về việc Công ty TNHH Cường Thịnh Bến Lức được chỉ định thầu hoàn toàn nằm trong vòng bí mật đối với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường và công chúng giám sát. Chuỗi dữ liệu còn cho thấy xu hướng trì hoãn đăng tải thông tin diễn ra khá phổ biến tại các gói thầu do ông Phan Đại Bảo ký duyệt. Việc kéo dài thời gian công bố đã trực tiếp xâm phạm quyền giám sát hợp pháp của xã hội đối với dòng vốn ngân sách.

Luật sư: Vi phạm trực tiếp Điều 33 Nghị định 214/2025/NĐ-CP

Nhằm làm rõ ranh giới pháp lý và những chế tài nghiêm khắc đối với hành vi trì hoãn thông tin thầu, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) đã đối chiếu trực tiếp các chứng cứ với những điều khoản nguyên văn của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

Chiếu theo các chứng cứ lịch sử vận hành hệ thống, Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công đã để xảy ra độ trễ công bố kết quả chỉ định thầu gói thầu Đội 2 lên tới 14 ngày làm việc kể từ ngày Trưởng phòng Phan Đại Bảo ký Quyết định số 04/QĐ-PKT-Đ2.

Luật sư Nguyễn Thị Hương phân tích đanh thép: "Tại điểm a khoản 1 Điều 8 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 quy định rất rõ thông tin phải được đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia bao gồm: 'Thông tin về dự án, kế hoạch lựa chọn nhà thầu; Kết quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư...'".

Để cụ thể hóa khung thời hạn bắt buộc này, chuyên gia pháp lý trích dẫn nguyên văn sự ràng buộc của pháp luật dưới luật: "Khoản 1 Điều 33 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã đóng khung thời hạn mang tính bắt buộc: 'Trong thời hạn không quá 05 ngày làm việc kể từ ngày ban hành văn bản phê duyệt, chủ đầu tư, bên mời thầu có trách nhiệm đăng tải kết quả lựa chọn nhà thầu lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia'. Như vậy, mức trần 05 ngày làm việc là 'lằn ranh đỏ' không thể thỏa hiệp".

Từ việc đối chiếu nguyên văn luật pháp, Luật sư Nguyễn Thị Hương khẳng định: "Hành vi giữ lại quyết định phê duyệt kết quả thầu tới 14 ngày làm việc của Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công là sự vi phạm trực tiếp, rõ ràng đối với quy định tại khoản 1 Điều 33 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Với tư cách là người đứng đầu đơn vị, đồng thời là người trực tiếp ký ban hành Quyết định số 04/QĐ-PKT-Đ2, ông Phan Đại Bảo không thể đùn đẩy trách nhiệm này cho bộ phận văn thư hay lỗi nghẽn mạng".

Cũng theo Luật sư Hương, để lập lại kỷ cương trong công tác quản lý vốn đầu tư công, các cơ quan quản lý cấp trên cần tiến hành áp dụng các biện pháp chế tài nghiêm khắc. Cụ thể, khoản 2 Điều 22 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định rất rõ ràng biện pháp xử lý: "Xem xét, áp dụng hình thức khóa tài khoản tham gia Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia từ 06 tháng đến 12 tháng đối với tổ chức, cá nhân có hành vi không tuân thủ thời hạn đăng tải thông tin, đăng tải không đầy đủ, không chính xác thông tin".

Việc áp dụng triệt để chế tài khóa tài khoản đấu thầu theo đúng quy định tại Điều 22 là công cụ mạnh mẽ và cần thiết nhất lúc này. Chỉ khi những hình phạt mang tính răn đe cao được áp dụng nghiêm minh, trực diện đối với cơ quan chủ đầu tư vi phạm, tình trạng "ngâm" quyết định để tạo "sự đã rồi" mới thực sự chấm dứt.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Những nhà thầu quen mặt tại Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công