Dòng vốn đầu tư công từ nguồn vốn xổ số kiến thiết tại địa phương luôn đòi hỏi tiến độ giải ngân khẩn trương đi đôi với việc tuân thủ chặt chẽ các quy chuẩn pháp lý. Ghi nhận tại Phòng Kinh tế xã Phú Lộc vào những ngày cuối tháng 4 năm 2026 cho thấy một hiện tượng đáng chú ý trong công tác lựa chọn nhà thầu, khi hàng loạt dự án xây lắp hạ tầng giao thông và giáo dục trên địa bàn cùng được giao cho một đơn vị thực hiện theo hình thức chỉ định thầu rút gọn trong cùng một ngày.
Điểm hẹn quy trình: Ba quyết định ký trong vài giờ
Cụ thể, ngày 24/04/2026, Phòng Kinh tế xã Phú Lộc đã ký ban hành liên tiếp ba quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu xây lắp. Điểm chung của cả ba văn bản này là đều áp dụng quy trình chỉ định thầu rút gọn và đơn vị được lựa chọn thực hiện là Công ty TNHH Xây dựng TNB 68.
Tại Quyết định số 88/QĐ-PKT do Trưởng phòng Nguyễn Quốc Trạng ký, Công ty TNHH Xây dựng TNB 68 được chỉ định thầu Gói thầu số 01: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Nâng cấp cải tạo các điểm trường mầm non Hoa Hồng, Thạnh Trị. Giá trị chỉ định thầu được ấn định ở mức 1.165.000.000 đồng, so với giá gói thầu phê duyệt tại Kế hoạch lựa chọn nhà thầu trước đó (Quyết định số 53/QĐ-PKT ngày 14/04/2026) là 1.226.673.535 đồng. Số tiền tiết kiệm cho ngân sách công là 61.673.535 đồng, tương đương tỷ lệ giảm giá đạt 5,03%. Dự án áp dụng loại hợp đồng trọn gói, triển khai trong thời gian 90 ngày.
Cùng ngày 24/04/2026, Phòng Kinh tế xã Phú Lộc tiếp tục ban hành Quyết định số 79/QĐ-PKT phê duyệt chỉ định thầu cho doanh nghiệp này tại Gói thầu số 01: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Lộ KT 13 (Trần Văn Bảy đến nhà Ông Nguyễn Văn Hùng). Gói thầu này có dự toán phê duyệt ban đầu là 1.046.658.229 đồng (theo Quyết định số 50/QĐ-PKT ngày 14/04/2026). Giá trúng thầu thương thảo được xác định là 994.000.000 đồng, giảm giá 52.658.229 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm đúng 5,03%.
Chuỗi chỉ định thầu trong ngày khép lại với Quyết định số 70/QĐ-PKT dành cho dự án Lộ ấp 2 từ nhà ông Tỷ đến nhà ông Minh Hận. Với giá gói thầu ban đầu là 969.415.327 đồng (phê duyệt tại Kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 59/QĐ-PKT ngày 20/04/2026), Công ty TNHH Xây dựng TNB 68 được giao thực hiện với giá chỉ định thầu là 920.000.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm tại gói thầu giao thông nông thôn này đạt mức 5,10%, thời gian thi công là 120 ngày. Như vậy, chỉ tính riêng trong ngày 24/04/2026, tổng giá trị dòng vốn đầu tư công được Phòng Kinh tế xã Phú Lộc giao cho duy nhất một nhà thầu thông qua hình thức chỉ định rút gọn đã vượt mốc 3 tỷ đồng.
Chân dung nhà thầu
Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH Xây dựng TNB 68 được thành lập vào ngày 11/01/2021, do ông Võ Thanh Luân làm Giám đốc kiêm đại diện pháp luật, có trụ sở tại Đường Số 10, Khu Đô Thị 5A, Phường Phú Lợi, Cần Thơ.
Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến tháng 05/2026 doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng khoảng 30 gói thầu, trong đó trúng 15 gói, trượt 13 gói và 2 gói hiện chưa công bố kết quả. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt 28.334.671.612 đồng, bao gồm cả các gói thầu tham gia dưới tư cách liên danh. Nếu tính riêng khối lượng công việc đảm nhận độc lập, tổng giá trị đạt khoảng 5.583.930.000 đồng.
Đáng chú ý, trong giai đoạn từ năm 2025 đến năm 2026, doanh nghiệp này liên tục mở rộng địa bàn hoạt động khi từng trúng Gói thầu số 61 tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp thành phố Cần Thơ với giá trị 6.859.241.400 đồng vào cuối tháng 9 năm 2025, hay Gói thầu số 03 tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Thạnh Trị với giá trúng thầu 2.038.824.849 đồng.
Tuy nhiên, việc tham gia 3 gói thầu tại Phòng Kinh tế xã Phú Lộc và đạt tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100% với tổng doanh thu hơn 3 tỷ đồng đã cho thấy một sự phối hợp công vụ ghi nhận hiệu quả giữa nhà thầu và chủ đầu tư địa phương. Dưới góc độ quản lý kinh tế, dư luận thường đặt dấu hỏi về biên độ giảm giá tại các gói thầu chỉ định rút gọn khi chúng chỉ duy trì ổn định quanh ngưỡng trên dưới 5%. Dù vậy, khi đối chiếu trực diện vào hệ thống văn bản pháp quy mới nhất, các chuyên gia nhận định đây là minh chứng cho việc tuân thủ các quy định giới hạn kinh tế bắt buộc.
Góc nhìn chuyên gia
Chia sẻ quan điểm dưới góc nhìn luật sư, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Căn cứ theo các văn bản quy phạm mới, cụ thể là điểm b khoản 3 Điều 79 của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về quy trình chỉ định thầu rút gọn, đối với gói thầu xây lắp thuộc các trường hợp được phép áp dụng, quá trình thương thảo giá giữa chủ đầu tư và nhà thầu bắt buộc phải bảo đảm mức tiết kiệm tối thiểu là 5% so với giá gói thầu được duyệt. Do đó, việc các gói thầu tại xã Phú Lộc đạt tỷ lệ giảm giá từ 5,03% đến 5,10% phản ánh đúng việc các bên đã tiến hành thương thảo nghiêm túc, bám sát khung sàn kinh tế tối thiểu do Chính phủ đề ra nhằm bảo vệ ngân sách, không thể coi là tỷ lệ tiết kiệm thấp hay mang tính hình thức."
HÌNH THỨC CHỈ ĐỊNH THẦU – DANH MỤC ÁP DỤNG VÀ RÀO CẢN PHÁP LÝ CHI TIẾT
Hình thức chỉ định thầu được quy định nghiêm ngặt tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi bởi Luật số 57/2024 và Luật số 90/2025). Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu đặc thù, chỉ được áp dụng trong các trường hợp giới hạn nhằm đảm bảo tính cấp bách hoặc tính chuyên biệt của gói thầu. Cụ thể, luật cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu cấp bách nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia; khắc phục sự cố thiên tai, hỏa hoạn; hoặc các gói thầu duy trì hoạt động của cơ sở y tế trong trường hợp cấp bách.
Chi tiết hơn, Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa các nhóm trường hợp này. Nhóm đầu tiên là các gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp như: ngăn chặn nguy hại đến tính mạng và tài sản cộng đồng; gói thầu mua thuốc, thiết bị y tế để cấp cứu người bệnh; hoặc phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh theo chỉ đạo. Đặc biệt, trong bối cảnh năm 2026, Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 78 về việc áp dụng chỉ định thầu đối với gói thầu sửa chữa, cải tạo trụ sở làm việc, nhà lưu trú công vụ cho cán bộ, công chức cấp tỉnh, cấp xã để phục vụ việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước.
Về hạn mức giá, khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chỉ định thầu áp dụng cho gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án có giá không quá 500 triệu đồng. Đối với các gói thầu thuộc dự án, hạn mức là không quá 800 triệu đồng cho dịch vụ tư vấn và không quá 02 tỷ đồng cho các gói thầu phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp. Ngoài ra, các gói thầu có tính chất đặc thù về công nghệ, bản quyền hoặc chỉ có duy nhất một nhà thầu có khả năng thực hiện cũng thuộc phạm vi áp dụng chỉ định thầu.
Tuy nhiên, việc áp dụng chỉ định thầu thông thường phải đáp ứng đủ 03 điều kiện tại khoản 2 Điều 79 Nghị định 214/2025/NĐ-CP: Có kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt; có kế hoạch bố trí vốn (trừ đấu thầu trước); và có dự toán được phê duyệt
