Các nhà nghiên cứu đã sử dụng ảnh chụp CT để quan sát kỹ bên trong hộp sọ của một phụ nữ Scythia và phát hiện người phụ nữ này đã sống sót sau ca phẫu thuật hàm cách đây 2.500 năm. Thi hài của bà được ướp xác một phần. Ảnh: NSU Press Service.
Theo nhóm nghiên cứu, vào khoảng 2.500 năm trước, một phụ nữ trẻ sống ở vùng đất ngày nay là ở Siberia đã bị chấn thương ở đầu nghiêm trọng. Theo đó, bà trải qua ca phẫu thuật tái tạo hàm và được gắn một bộ phận giả thô sơ trong quá trình phẫu thuật. Ảnh: NSU Press Service.
"Có thể chúng tôi lần đầu tiên phát hiện bằng chứng về một thủ thuật phẫu thuật như vậy", Tiến sĩ Andrey Letyagin, bác sĩ X quang tại Chi nhánh Siberia của Viện Hàn lâm Khoa học Nga, cho biết. Ảnh: NSU Press Service.
Vladimir Kanygin - trưởng phòng thí nghiệm Y học Hạt nhân và Đổi mới tại Đại học Quốc gia Novosibirsk ở Nga cho hay việc sử dụng ảnh chụp CT để nghiên cứu nhằm tránh phá hủy một xác ướp được bảo quản trong lớp băng vĩnh cửu đã cho phép các nhà nghiên cứu không chỉ "chẩn đoán vết thương mà còn tái tạo lại kết quả của một ca phẫu thuật phức tạp được thực hiện từ thời cổ đại". Ảnh: NSU Press Service.
Ông Kanygin cho biết thêm khám phá này "biến một phát hiện đơn lẻ thành bằng chứng chi tiết về trình độ kiến thức y học cao của nền văn hóa Pazyryk". Ảnh: Simeon Netchev (CC BY-NC-ND).
Nền văn hóa Pazyryk là một nhóm người du mục thời Đồ sắt có quan hệ với người Scythia. Họ phát triển mạnh mẽ ở cao nguyên Ukok thuộc Cộng hòa Altai ở miền nam Siberia. Các ngôi mộ của người Pazyryk nổi tiếng nhờ sự bảo tồn xuất sắc các di vật hữu cơ trong lớp băng vĩnh cửu, bao gồm cả xác ướp "Công chúa Ukok" - người có những hình xăm được bảo tồn hoàn hảo trong hơn 2.000 năm. Ảnh: The British Museum, London; with Departure of the Amazons, Claude Déruet, c. 1620s, MET Museum, New York.
Năm 1994, các nhà khảo cổ học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga đã khai quật một nghĩa địa nhỏ gồm 5 gò đất thấp trên cao nguyên Ukok. Một trong những gò đất này chứa hài cốt còn nguyên vẹn của một người phụ nữ khoảng 25 - 30 tuổi khi qua đời. Ảnh: brewminate.com.
Thi hài của người phụ nữ trên được đặt trên một chiếc giường gỗ và đội tóc giả. Do hài cốt của bà chỉ được ướp xác một phần nên việc nghiên cứu không được thực hiện đầy đủ vào thời điểm phát hiện. Ảnh: Jastrow, Wikimedia Commons.
Nhờ chụp CT hộp sọ của người phụ nữ, các chuyên gia phát hiện chấn thương ở phần đầu bị vỡ khớp thái dương hàm (TMJ) bên phải. Chấn thương này khiến người phụ nữ không thể nói và ăn uống bình thường. Do người Pazyryk thường xuyên cưỡi ngựa nên người phụ nữ có thể đã bị thương nặng do ngã ngựa trong lúc phi nước đại. Ảnh: Museum of Fine Arts, Boston.
Các nhà nghiên cứu phát hiện những ống nhỏ được khoan vào hai xương tạo nên khớp thái dương hàm bên phải của người phụ nữ, cũng như lông ngựa hoặc gân động vật trong các ống giữ khớp lại với nhau. Nhờ đó, nữ bệnh nhân có thể lại cử động hàm nhưng vẫn không thể nhai thức ăn ở hàm bên phải do đau dữ dội. Ảnh: Jacques MOSSOT/CC-by-3.0/Wikimedia Commons.
