Khoảng 2.700 năm trước, một người phụ nữ được hỏa táng một phần đã được chôn cất cùng với một con la. Theo nghiên cứu mới của các chuyên gia, đây là bộ xương la cổ nhất từng được tìm thấy ở Tây Âu. Ảnh: F. Javier López Cachero; CC BY-NC-ND 4.0.
Địa điểm tìm thấy hài cốt của người phụ nữ và xác con la là một hố đá cổ xưa từng được dùng làm kho chứa ngũ cốc tại khu di tích khảo cổ Hort d'en Grimau tại đông bắc Tây Ban Nha. Ảnh: F. Javier López Cachero; CC BY-NC-ND 4.0.
Mặc dù bộ xương được phát hiện vào năm 1986 nhưng xét nghiệm di truyền gần đây mới xác định đó là một con la. Ảnh: F. Javier López Cachero; CC BY-NC-ND 4.0.
Con la là con lai giữa lừa đực và ngựa cái. Nhóm nghiên cứu viết trong một bài báo được công bố vào đầu tháng 2 rằng, con la là "sự kết hợp sức mạnh thể chất và kích thước của ngựa với sức chịu đựng của lừa". Ảnh: F. Javier López Cachero; CC BY-NC-ND 4.0.
Việc cho lừa đực giao phối với ngựa cái để đẻ ra la không phải điều dễ dàng. Nhóm nghiên cứu viết rằng, những người cổ đại nuôi la phải huấn luyện lừa đực "từ khi còn nhỏ để giao phối với ngựa cái". Những khó khăn trong quá trình này đã khiến con la trở nên quý giá. Ảnh: George Chriss / CC BY-SA 3.0.
Những con la cổ nhất từng được ghi nhận có niên đại hơn 4.000 năm tuổi và được tìm thấy ở Trung Đông. Ảnh: rtb3_photography, Pexels.
Vào thời điểm con la hơn 2.700 tuổi sinh sống, những người đi biển gọi là người Phoenicia đang sinh sống ở vùng đất ngày nay là Tây Ban Nha. Họ cũng phân bố ở khu vực Trung Đông. Nhóm nghiên cứu lưu ý rằng, người Phoenicia có thể đã mang theo kiến thức về cách nhân giống la khi tới vùng đất mới. Ảnh: thetech.org.
Các nhà khoa học đã kiểm tra tỷ lệ các đồng vị trong bộ xương của con la để có thể cung cấp manh mối về thức ăn mà nó đã tiêu thụ. Kết quả kiểm tra cho thấy con la được cho ăn một chế độ ăn giàu ngũ cốc được trồng trọt và phân tích giải phẫu xương cho thấy nó chủ yếu được sử dụng để cưỡi. Ảnh: Jeff R Clow / Getty Images.
Con la được chôn cất cùng người phụ nữ. Bà khoảng 20 - 25 tuổi khi qua đời. Đến nay, giới nghiên cứu biết rất ít về bà. Nguyên do là vì thi thể của bà được hỏa táng một phần trước khi chôn cất. Hài cốt của bà bị phân mảnh khi được đặt vào nơi chôn cất. Điều này khiến việc xác định nguyên nhân tử vong và tình trạng sức khỏe trước khi mất gặp nhiều khó khăn. Ảnh: Lightvision, LLC / Getty Images.
Vào thời cổ đại, việc chôn cất ngựa trong hoặc gần các ngôi mộ của con người đôi khi thể hiện danh tính chủ nhân mộ cổ là "chiến binh". Thế nhưng, các nhà nghiên cứu hiện không rõ tại sao người phụ nữ này lại được chôn cất cùng với một con la. Ảnh: agriculture.com.
