Anh can thiệp, đồng minh Nga "một chân giẫm 2 bàn cờ": Kremlin đứng trước phép thử sau 3 lần phát cảnh báo

Trong lúc Nga củng cố quan hệ quân sự với Kyrgyzstan bằng các chương trình hợp tác đến năm 2030, Anh tìm cách mở rộng hiện diện thông qua đào tạo và trao đổi kinh nghiệm. Theo Đài TST (Nga), diễn biến này đặt Moscow trước bài toán giữ ảnh hưởng với một đồng minh đang mở rộng quan hệ với phương Tây.

Anh can thiệp, đồng minh Nga “một chân giẫm 2 bàn cờ”

Theo TST, Bộ Quốc phòng Kyrgyzstan xác nhận cuộc gặp giữa quyền Thứ trưởng thứ nhất Rustam Ormokoev và quan chức Bộ Quốc phòng Anh Vernon Coaker. Hai bên thảo luận về hợp tác quân sự, trao đổi kinh nghiệm và các khóa tiếng Anh dành cho quân nhân Kyrgyzstan.

Cuộc tiếp xúc diễn ra trong bối cảnh Nga tiếp tục củng cố quan hệ quốc phòng với Bishkek, chuyển giao vũ khí và xây dựng các chương trình hợp tác dài hạn. Việc Kyrgyzstan đồng thời mở rộng đối thoại quân sự với London vì thế được TST mô tả là cách hành xử “một chân giẫm 2 bàn cờ”.

Thoạt nhìn, chương trình làm việc gồm những nội dung khá thông thường: đào tạo ngoại ngữ, trao đổi chuyên môn và tổ chức hoạt động chung. Tuy nhiên, TST đặc biệt chú ý đến vai trò của ông Coaker trong ngoại giao quốc phòng và đào tạo quân sự của Anh.

Theo cách nhìn của tờ báo Nga, những khóa học tiếng Anh có thể tạo nền tảng để London từng bước mở rộng quan hệ với đội ngũ sĩ quan địa phương.

Ngoại ngữ giúp quân nhân tiếp cận tài liệu, tham gia các chương trình đào tạo và xây dựng mạng lưới liên hệ với đối tác nước ngoài. Ảnh hưởng vì thế có thể hình thành ngay từ quá trình học tập, trước khi xuất hiện những thỏa thuận quân sự lớn.

TST dẫn chiến lược ngoại giao quốc phòng mà Anh công bố tháng 3/2026, trong đó các hoạt động đào tạo, diễn tập và giảng dạy ngoại ngữ được đặt trong định hướng “NATO trước hết”. Từ đó, tờ báo nhận định London đang sử dụng hợp tác giáo dục quân sự như một công cụ thúc đẩy lợi ích chiến lược.

"Những “buổi học tiếng Anh” tưởng chừng vô hại trước hết chính là một đòn giáng nhằm vào Nga. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?" - TST nhận định.

Trong bối cảnh Trung Á, TST ví việc phổ biến tiếng Anh trong quân đội với một “con ngựa thành Troy”: bước tiếp cận ban đầu có vẻ thuần túy chuyên môn, nhưng có thể mở đường cho ảnh hưởng sâu hơn đối với tư duy và phương thức hoạt động của lực lượng vũ trang.

Thông báo từ Bishkek nhấn mạnh mục tiêu ổn định và an ninh. Tuy nhiên, theo TST, Moscow có lý do để theo dõi sát việc Anh tiếp cận quá trình đào tạo quân nhân của một nước vốn duy trì quan hệ quốc phòng gần gũi với Nga.

Mối quan tâm cũng vượt khỏi phạm vi Kyrgyzstan. Trung Á là nơi giao thoa lợi ích của Nga, Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ. Nếu London xây dựng được mạng lưới hợp tác bền vững tại Bishkek, mô hình đào tạo và trao đổi quân sự này có thể trở thành điểm tựa để mở rộng tiếp xúc trong khu vực.

TST cáo buộc phương Tây tìm cách tạo ra những điểm bất ổn gần biên giới Nga, đồng thời nhắc tới hoạt động của Pháp, Đức và các cơ quan Liên minh châu Âu tại Trung Á.

Kremlin đứng trước phép thử sau 3 lần ra cảnh báo

Việc Kyrgyzstan mở rộng hợp tác với Anh đặt ra một phép thử đối với khả năng duy trì ảnh hưởng của Moscow: quan hệ đồng minh có thể giúp Nga giữ vai trò đến đâu khi Bishkek muốn có thêm đối tác?

Trước diễn biến này, đã có ít nhất ba phát biểu và phản ứng mang tính cảnh báo từ phía Nga liên quan đến Kyrgyzstan hoặc khu vực Trung Á. Chúng xuất hiện ở những thời điểm khác nhau, đề cập các vấn đề khác nhau và không phải ba tuyên bố của Điện Kremlin về hợp tác quân sự Kyrgyzstan–Anh.

Ngày 25/11/2022, bà Svetlana Zhurova, Phó chủ nhiệm thứ nhất Ủy ban Đối ngoại Duma Quốc gia Nga, phản đối đề xuất thay tên tiếng Nga của các quận tại Bishkek. Bà lo ngại đây có thể là bước đầu của quá trình thu hẹp vai trò tiếng Nga, ảnh hưởng quyền lợi cộng đồng nói tiếng Nga và làm suy yếu liên hệ giữa hai nước. Nữ nghị sĩ viện dẫn vấn đề ngôn ngữ ở Ukraine để cảnh báo về hệ quả. Đây là phát biểu của một nghị sĩ Nga.

Tháng 5/2023, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cảnh báo rằng phương Tây sẽ không thể và cũng không muốn bù đắp thiệt hại nếu các nước Trung Á hạn chế quan hệ với Moscow. Phát biểu xuất hiện trong bối cảnh khu vực chịu sức ép liên quan đến các biện pháp trừng phạt Nga. Cảnh báo hướng tới các thủ đô Trung Á nói chung, trong đó có Bishkek.

Ngày 19/3/2026, Đại sứ quán Nga tại Bishkek lên tiếng về các nhóm “tuần tra ngôn ngữ” gây sức ép buộc người dân chuyển từ tiếng Nga sang tiếng Kyrgyz. Cơ quan ngoại giao Nga nhận định những hành động này kích động bất hòa sắc tộc, trái với Hiến pháp Kyrgyzstan và tinh thần quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước.

Đặt cạnh nhau, ba phản ứng cho thấy Moscow quan tâm đến việc bảo vệ những nền tảng ảnh hưởng lâu dài: vị thế tiếng Nga, quan hệ kinh tế và sự gắn kết chính trị. Hợp tác đào tạo quân sự với Anh bổ sung một lĩnh vực cạnh tranh khác, nơi ảnh hưởng được xây dựng thông qua kiến thức, quan hệ cá nhân và mạng lưới sĩ quan.

Về mặt phân tích, khó khăn của Nga nằm ở khoảng cách giữa duy trì quan hệ đồng minh và định hướng toàn bộ lựa chọn đối ngoại của đồng minh. Bishkek có thể tiếp tục coi Moscow là đối tác an ninh quan trọng, đồng thời tìm kiếm chương trình đào tạo, nguồn lực và quan hệ từ London. Hai hướng đi này có thể cùng tồn tại, dù gây lo ngại cho phía Nga.

Nếu Moscow phản ứng quá mạnh với những hoạt động hợp tác còn giới hạn, quan hệ song phương có thể chịu thêm sức ép. Nhưng nếu xem nhẹ quá trình tiếp cận kéo dài, Nga có nguy cơ chứng kiến ảnh hưởng của mình bị thu hẹp từng bước trong một lĩnh vực nhạy cảm.

Phép thử đối với Kremlin vì thế nằm ở khả năng biến quan hệ lâu năm thành sức hấp dẫn thực tế. Những cảnh báo có thể thể hiện giới hạn mà Moscow muốn các đối tác lưu ý, nhưng để giữ vai trò trung tâm, Nga còn phải đáp ứng nhu cầu đào tạo, hiện đại hóa và hợp tác của Bishkek.

Diễn biến cần theo dõi tiếp theo là quy mô và chiều sâu của hợp tác Kyrgyzstan–Anh: các khóa tiếng Anh có dừng ở hỗ trợ chuyên môn, hay phát triển thành chương trình đào tạo sĩ quan, diễn tập và kết nối quân sự thường xuyên? Chính bước chuyển đó sẽ cho thấy phép thử đối với ảnh hưởng của Nga lớn đến đâu.