Ở Việt Nam, khoảng 90% người cao tuổi được chăm sóc tại nhà, và cứ bốn người chăm sóc thì ba là phụ nữ. Họ bỏ ra thời gian, đôi khi cả thu nhập, để lo cho cha mẹ, cho chồng. Rồi đến lượt mình, họ bước vào tuổi già với những căn bệnh riêng như loãng xương sau mãn kinh, và thường là một mình lâu hơn, vì phụ nữ sống thọ hơn nam giới.
"Sức khỏe phụ nữ sau tuổi sinh sản vẫn còn là lĩnh vực chưa được quan tâm tương xứng", bà Võ Thị Thúy Hà, Tổng giám đốc Sandoz Việt Nam, nói.
Câu chuyện sẽ còn lớn hơn. Bà Hà cho biết, số người từ 60 tuổi trở lên ở Việt Nam hiện khoảng 14 triệu, được dự báo vượt 20% dân số vào năm 2034. Phần lớn trong số họ mang nhiều bệnh mạn tính cùng lúc, phải dùng thuốc lâu dài. Tiền thuốc vì thế đè lên cả quỹ bảo hiểm y tế, người bệnh lẫn gia đình. Riêng quỹ bảo hiểm y tế đã chi hơn 50.000 tỷ đồng cho thuốc trong năm 2024.
Từ sức khỏe phụ nữ đến thuốc giá hợp lý
Trước khi về Sandoz, bà Hà có 5,5 năm tại Organon, hãng dược chuyên về sức khỏe phụ nữ, và trước đó là MSD. Dấu mốc lớn nhất của bà ở Organon là đưa công ty từ văn phòng đại diện thành doanh nghiệp FDI năm 2024. Khi được hỏi điều gì đáng tự hào nhất, bà không nhắc doanh thu, mà nói đến việc để lại một tổ chức đủ vững để tự đi tiếp sau khi bà rời đi.
Lý do chuyển sang Sandoz, theo bà, nằm ở thuốc sinh học tương tự. Thuốc sinh học là nhóm thuốc hiện đại dùng nhiều trong điều trị ung thư hay bệnh tự miễn, hiệu quả nhưng rất đắt. Khi thuốc gốc hết bảo hộ, các hãng khác có thể sản xuất phiên bản tương đương về hiệu quả và an toàn, với giá thấp hơn nhiều. Sandoz là một trong những hãng đi đầu mảng này.
Bà Võ Thị Thúy Hà, Tổng giám đốc Sandoz Việt Nam.
Bà giải thích bằng một phép tính minh họa. Nếu một liệu trình bằng thuốc gốc tốn 100 đồng, liệu trình tương đương bằng thuốc sinh học tương tự có thể chỉ khoảng 40 đồng. Với bảo hiểm chi trả 80%, phần người bệnh tự bỏ tiền giảm từ 20 đồng xuống 8 đồng. Trong tuyên bố năm ngoái, Bệnh viện K cho biết họ đã tiết kiệm 274 tỷ đồng trong năm 2024 nhờ chuyển một số thuốc sang loại này.
"Việt Nam không chỉ cần những đổi mới y khoa, mà còn cần những đổi mới có thể tiếp cận được", bà nói. Theo bà, điều cần đo không phải số tiền tiết kiệm được, mà là có thêm bao nhiêu người được điều trị nhờ khoản tiền đó.
Chiếc ghế cao nhất
Nữ tổng giám đốc đi lên từ kinh doanh và tiếp thị, từng làm cả ngành hàng tiêu dùng. Nhưng bà không nhận mình là "người bán hàng" điều hành công ty dược. Bà gọi mình là người kết nối giữa tiến bộ y khoa và nhu cầu thật của người bệnh.
Từ hàng tiêu dùng, bà giữ lại thói quen lắng nghe khách hàng, chỉ có điều khách hàng bây giờ là bác sĩ và bệnh nhân. Thứ bà bỏ lại là sự vội vàng. Ở ngành dược, một sản phẩm có thể mất nhiều năm mới đến được tay người bệnh, nên bà quen lập kế hoạch cho 5-10 năm thay vì từng quý.
Bà thừa nhận đã từng từ chối những cơ hội doanh thu hấp dẫn vì chúng không đạt chuẩn tuân thủ. "Doanh thu có thể đến theo từng quý, nhưng niềm tin cần nhiều năm để xây dựng", bà nói.
Theo Grant Thornton, phụ nữ nắm 38,6% vị trí lãnh đạo cấp cao ở doanh nghiệp Việt Nam, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp có nữ CEO năm 2025 lại giảm từ 22,5% xuống 12,5%. Phụ nữ đông ở tầng giám đốc, nhưng thưa dần ở chiếc ghế trên cùng.
Với bà Hà, đoạn khó nhất trên con đường ấy không phải học thêm kiến thức, mà là thôi tự mình làm mọi thứ và học cách lãnh đạo qua người khác. Một giám đốc chức năng được đánh giá bằng việc làm tốt mảng của mình. Một tổng giám đốc phải nhìn cả tổ chức và ra quyết định, kể cả khi không phải ai cũng đồng tình.
Bà còn chỉ ra một rào cản mà phụ nữ hay tự dựng lên: muốn mình phải thật hoàn hảo rồi mới dám nhận một cơ hội mới. "Sự nghiệp không phải là một chuỗi những bước đi hoàn hảo mà là một hành trình không ngừng học hỏi", bà nói.
Ở Sandoz Việt Nam, phụ nữ chiếm 75% đội ngũ quản lý. Công ty không có chính sách ưu tiên nữ giới, và bà cũng không đặt mục tiêu thay đổi tỷ lệ này. Điều bà muốn là một nơi mà ai, bất kể giới tính, tuổi tác hay xuất thân, cũng được lắng nghe.
Sống lâu hơn - sống khỏe hơn
Thỏa thuận đầu tiên Sandoz Việt Nam ký dưới thời bà Hà, với Bệnh viện Thống Nhất, chọn loãng xương làm một trọng tâm. Bà nói rõ đây là thành quả đội ngũ đã gây dựng từ trước khi bà về. Nhưng lựa chọn căn bệnh chạm đúng vào điều bà theo đuổi suốt những năm qua: những người phụ nữ đã qua tuổi sinh sản, đã dành nhiều năm chăm sóc người khác, và giờ đến lượt cần được chăm sóc.
Hỏi về thước đo thành công sau ba năm, bà không nêu chỉ tiêu tăng trưởng. Bà muốn Sandoz Việt Nam được nhớ như công ty đã giúp nhiều người bệnh tiếp cận được thuốc tốt hơn.
"Chúng ta cần giúp phụ nữ không chỉ sống lâu hơn mà còn sống khỏe mạnh, năng động và độc lập hơn", bà nói.
