Chiều 4/3, tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026, báo chí đặt vấn đề về cách thức để sớm đưa các dự án tồn đọng vận hành trở lại, sớm đưa dự án vào hoàn thành để bổ sung phát triển kinh tế.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, về nguyên tắc trong quá trình xem xét xử lý khó khăn, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ đạo 3 nguyên tắc xuyên suốt.
Nguyên tắc thứ nhất, phải được xử lý theo hành lang pháp lý hiện hành, phải có hành lang pháp lý để xem xét xử lý.
Nguyên tắc thứ hai, quá trình tháo gỡ khó khăn vướng mắc phải xử lý các vi phạm của cá nhân, tổ chức có liên quan đến các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án, quá trình xử lý không hợp thức hóa cho các sai phạm và không làm phát sinh sai phạm mới.
Nguyên tắc thứ ba, đẩy mạnh phân cấp để địa phương trực tiếp xử lý dứt điểm đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật sau khi có các cơ chế chính sách được cấp có thẩm quyền cho phép để tháo gỡ khó khăn. Tức là phân cấp mạnh, giao cho địa phương trực tiếp thực hiện xử lý các dự án.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, trong quá trình rà soát, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tham gia, Bộ Tài chính cũng là cơ quan thường trực tham mưu cho Chính phủ có cách tiếp cận xử lý hiệu quả như sau:
Đối với nhóm dự án thứ nhất là các dự án cần có chính sách đặc thù mà trình Quốc hội cho phép để áp dụng tháo gỡ khó khăn vướng mắc trong quá trình xây dựng chính sách Quốc hội, Chính phủ cũng đã xây dựng và đề xuất cơ chế giám sát tổ chức thực hiện, đảm bảo tính thực thi chính sách chặt chẽ, đúng đối tượng, không làm phát sinh sai phạm mới. Tức là phải chấp hành nguyên tắc không làm phát sinh sai phạm.
Trên cơ sở các kiến nghị của Chính phủ, tại Nghị quyết Quốc hội về cơ chế đặc thù tháo gỡ khó khăn như Nghị quyết số 170/2024/QH15 về cơ chế chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn vướng mắc đối với các dự án đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án; giao cho Chính phủ quy định chi tiết hướng dẫn việc thực hiện Nghị quyết Quốc hội, không phát sinh tranh chấp, khiếu nại, khiếu kiện, không hợp thức hóa sai phạm, không để phát sinh sai phạm mới, không để xảy ra việc trục lợi chính sách, lợi ích nhóm, thất thoát, lãng phí. Chính phủ cũng đã quy định cụ thể, cụ thể hóa chủ trương nêu trên tại một số nghị quyết, nghị định hướng dẫn thực hiện nghị quyết Quốc hội để các bộ, địa phương thực hiện tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho các dự án, đảm bảo các cái chủ trương theo đúng cái nghị quyết của Quốc hội.
Đồng thời Nghị quyết Quốc hội cũng giao cho các cơ quan Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước phối hợp giám sát tổ chức thực hiện các chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, quy định pháp luật và Nghị quyết Quốc hội đảm bảo thực hiện chính sách đúng quy định.
“Chúng ta đã có chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn đồng thời là quy định giao cho Chính phủ có những hướng dẫn cụ thể và các quy định cụ thể để đảm bảo thực hiện đúng chủ trương chính sách theo đúng Nghị quyết của Quốc hội cho phép”, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh.
Đối với nhóm dự án thứ hai có khó khăn vướng mắc nhưng địa phương chủ động xử lý theo thẩm quyền thì Chính phủ đã tích cực rà soát, nhận diện về các khó khăn vướng mắc trong việc thực thi các luật, nghị định có liên quan đến việc đầu tư sản xuất kinh doanh, đất đai, xây dựng, trình Quốc hội sửa đổi ban hành mới thời gian vừa qua.
Theo đó, các cơ chế giám sát việc thực hiện dự án được thể chế hóa trong các văn bản pháp lý hiện hành như Luật sửa đổi Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công, Luật Quy hoạch, Luật Xây dựng, Luật Đất đai và các nghị định hướng dẫn. Việc này đã tạo ra những cái hành lang pháp lý mới để xử lý và tháo gỡ các khó khăn vướng mắc của các dự án.
Trên cơ sở đó, các bộ, địa phương chủ động rà soát để được tháo gỡ cho các dự án và sẽ sớm được triển khai tiếp, nâng cao năng lực về kinh tế xã hội cho nền kinh tế.
Bên cạnh đó, trong quá trình tổng hợp và xây dựng cơ chế tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho các dự án tồn đọng, Ban chỉ đạo 751 cũng tích cực tham gia tham mưu cho Thủ tướng và Chính phủ nhiều công điện, nghị quyết để tháo gỡ vướng mắc cho các dự án theo một tinh thần là: địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm trên cơ sở pháp lý hiện hành. Đồng thời Chính phủ cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương báo cáo kết quả xử lý khó khăn vướng mắc của từng dự án về Bộ Tài chính và cập nhật trên một hệ thống vừa đảm bảo cái tính kịp thời nhưng đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và thực hiện thực sự là các cái giải pháp khả thi và tháo gỡ được các khó khăn cho các dự án này.
