Nghị định 365/2026/NĐ-CP về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10, thay thế một số quy định tại Nghị định 107/2018/NĐ-CP, trong đó đáng chú ý là giảm số điều kiện kinh doanh từ 3 xuống 2. Doanh nghiệp chỉ cần sở hữu hoặc thuê một kho chứa thóc, gạo chuyên dụng và một cơ sở xay xát đáp ứng yêu cầu về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật.

Với các doanh nghiệp xuất khẩu gạo hữu cơ, gạo đồ và gạo bổ sung vi chất, quy định còn thông thoáng hơn khi được miễn hai điều kiện trên, không phải xin giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh và không phải thực hiện dự trữ lưu thông, báo cáo định kỳ.

Thời gian cấp mới giấy chứng nhận được rút từ 15 xuống 10 ngày làm việc. Thời gian xử lý hồ sơ chưa đầy đủ giảm từ 7 xuống 5 ngày, còn cấp lại, sửa đổi hoặc bổ sung giấy chứng nhận giảm từ 10 xuống 7 ngày.

Tần suất báo cáo định kỳ cũng giảm từ 3 lần mỗi tháng xuống một lần vào ngày 5 hàng tháng.

Việc đơn giản hóa thủ tục diễn ra khi xuất khẩu gạo Việt Nam đang chịu sức ép về giá. Trong 8 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 6,03 triệu tấn gạo, thu gần 2,91 tỷ USD, giảm 5% về lượng và 10,7% về giá trị. Giá xuất khẩu bình quân giảm 5,9%, xuống khoảng 481,5 USD/tấn.

Dù điều kiện kinh doanh được nới lỏng, tiêu chuẩn chất lượng không thay đổi. Gạo xuất khẩu vẫn phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật và các yêu cầu của thị trường nhập khẩu về bao bì, ghi nhãn, bảo quản và truy xuất nguồn gốc.

Chính sách mới được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy ngành gạo chuyển sang các sản phẩm chất lượng cao, có giá trị gia tăng lớn hơn.