Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, công tác quản lý và giải ngân vốn đầu tư công tại cơ sở luôn đòi hỏi sự công khai, minh bạch nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước. Tại TP Đồng Nai, việc triển khai các dự án hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là các công trình khắc phục hậu quả thiên tai, sạt lở đang được các cấp chính quyền tập trung thực hiện theo đúng các định hướng chỉ đạo của Chính phủ về triệt để tiết kiệm và phòng chống lãng phí.
Điển hình tại xã Đăk Ơ, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đăk Ơ - Lê Thị Huệ đã ký Quyết định số 152/QĐ-TTDVTH-ĐT ngày 29/06/2026 phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu xây dựng thuộc dự án Sửa chữa sạt lở đường, tuyến mương, cống thoát nước thôn Đăk Lim, xã Đăk Ơ. Gói thầu này có giá dự toán ban đầu được xác định là 2.417.844.832 đồng. Sau quá trình tổ chức đấu thầu công khai, đơn vị trúng thầu được xác định là Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Khánh Thịnh với giá trúng thầu 2.252.823.531 đồng. Như vậy, thông qua công tác lựa chọn nhà thầu qua mạng, ngân sách nhà nước đã tiết kiệm được 165.021.301 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 6,83%. Nguồn vốn thực hiện dự án này được trích từ Quỹ phòng, chống thiên tai và các nguồn vốn hợp pháp khác nhằm nhanh chóng ổn định đời sống dân sinh.
Trước đó, dự án đã được Chủ tịch UBND xã Đăk Ơ - Nguyễn Tấn Lực ký phê duyệt tại Quyết định số 665/QĐ-UBND ngày 09/06/2026, đồng thời giao trách nhiệm điều hành cho Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đăk Ơ.
Hồ sơ đấu thầu thể hiện gói thầu được triển khai theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ với mã thông báo mời thầu IB2600286731. Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận có hai nhà thầu nộp hồ sơ tham dự hợp lệ. Đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu là Công ty TNHH Tư vấn Đấu thầu Miền Nam, phối hợp cùng đơn vị thẩm định là Công ty Cổ phần Đấu thầu Cửu Long Bình Phước.
Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu kết luận cả hai nhà thầu đều vượt qua các bước đánh giá về năng lực, kinh nghiệm thực tế và các tiêu chuẩn kỹ thuật chi tiết. Tuy nhiên, căn cứ theo phương pháp giá thấp nhất được quy định rõ trong hồ sơ mời thầu, Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Khánh Thịnh đã xếp hạng thứ nhất và được lựa chọn nhờ đưa ra mức giá tối ưu hơn. Nhà thầu còn lại là Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Hiếu Minh xếp hạng thứ hai với giá dự thầu khoảng 2.272.938.386 đồng nên không được lựa chọn trúng thầu. Sự xuất hiện của các nhà thầu độc lập cạnh tranh trực tiếp về giá đã giúp chủ đầu tư đạt được hiệu quả kinh tế cao.
Dữ liệu pháp lý cho thấy Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Khánh Thịnh có mã số doanh nghiệp là 3800859244, được thành lập từ ngày 22/03/2012. Doanh nghiệp có trụ sở đăng ký tại đường Nguyễn Văn Trỗi, Tổ 1, Khu Phố 3, Phường Phước Long, TP Đồng Nai. Trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, đơn vị từng tham gia khoảng 72 gói thầu lớn nhỏ trên cả nước, ghi nhận trúng khoảng 52 gói thầu, trượt 19 gói thầu và 1 gói thầu hiện chưa có kết quả cuối cùng. Tổng giá trị các gói thầu trúng thầu tính cả danh nghĩa liên danh đạt khoảng 179.099.786.328 đồng, trong đó giá trị trúng thầu với tư cách độc lập đạt khoảng 87.517.469.680 đồng.
Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập, Đoàn Luật sư TP HCM, việc chủ đầu tư chủ động áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng thể hiện tinh thần trách nhiệm giải trình của người đứng đầu cơ sở. Việc thu hút được từ hai nhà thầu trở lên tham gia và đạt tỷ lệ tiết kiệm ngân sách xấp xỉ 6,83% là minh chứng cho tính cạnh tranh sòng phẳng, minh bạch của thị trường đấu thầu tại địa phương.
Chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cũng đưa ra nhận định, việc tuân thủ nghiêm túc Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các quy định sửa đổi mới nhất giúp hạn chế tối đa các rủi ro lãng phí nguồn lực công. Quá trình lựa chọn nhà thầu tại xã Đăk Ơ đã bám sát tinh thần chỉ đạo tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường các biện pháp quản lý, nâng cao hiệu quả dòng vốn đầu tư công, đồng thời hiện thực hóa các hướng dẫn tiết kiệm chi tiêu ngân sách theo tinh thần Công văn số 5557/BTC-QLĐT của Bộ Tài chính.
TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH VÀ TỐI ƯU HÓA NGÂN SÁCH TRONG HOẠT ĐỘNG ĐẤU THẦU CƠ SỞ
Hành lang pháp lý về công tác đấu thầu và lựa chọn nhà thầu tại Việt Nam trong giai đoạn 2025 - 2026 được siết chặt nhằm mục tiêu cao nhất là công khai, minh bạch và chống lãng phí dòng vốn công. Căn cứ theo các quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành mới nhất như Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, việc tổ chức lựa chọn nhà thầu phải được thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia đối với các gói thầu thuộc phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính cạnh tranh tối đa giữa các đơn vị kinh tế.
Đặc biệt, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường hiệu quả công tác đấu thầu, nâng cao chất lượng quản lý đầu tư công đã nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị chủ đầu tư. Theo đó, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và các cơ quan cấp trên về tính chính xác của hồ sơ mời thầu, quy trình đánh giá hồ sơ dự thầu, cũng như việc bảo đảm không xảy ra tình trạng tiêu cực, thông thầu hay dàn xếp kết quả. Chỉ thị cũng khuyến khích các chủ đầu tư tăng cường áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng để thu hút nhiều nhà thầu tham gia, từ đó tối ưu hóa chi phí đầu tư.
Song song đó, hướng dẫn thực hiện tiết kiệm trong quản lý ngân sách và vốn đầu tư công tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT của Bộ Tài chính quy định rõ các cơ quan tài chính, các chủ đầu tư phải chủ động rà soát, cắt giảm các chi phí không cần thiết ngay từ bước lập dự toán gói thầu. Các cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất đối với các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm thấp hoặc chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia nhằm làm rõ tính minh bạch. Đối với các gói thầu đạt tỷ lệ tiết kiệm cao và có tính cạnh tranh thực tế từ hai nhà thầu độc lập trở lên, các cơ quan chức năng ghi nhận đây là điểm sáng trong công tác tối ưu hóa dòng vốn ngân sách, cần được khích lệ nhằm nâng cao hiệu năng sử dụng tài sản công và các quỹ tài chính hợp pháp tại địa phương. Việc phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị chủ đầu tư, bên mời thầu và các đơn vị tư vấn độc lập theo đúng quy định pháp lý chính là nền tảng cốt lõi để bảo đảm tính thượng tôn pháp luật trong hoạt động đấu thầu quốc gia.