Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, bên cạnh các đơn vị trực tiếp thi công, hệ thống các đơn vị tư vấn "đồng hành" cùng Văn phòng HĐND và UBND xã Bảo Lâm 2 trong công tác đấu thầu cũng xuất hiện những cái tên rất quen thuộc. Phân tích lịch sử trúng thầu cho thấy sự lặp lại định kỳ của một nhóm doanh nghiệp tư vấn tại các dự án do đơn vị này làm Chủ đầu tư.
Điển hình nhất là trường hợp của Công ty TNHH Kiến trúc Cao Nguyên Xanh (MST: 5801437111). Theo ghi nhận trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, doanh nghiệp này liên tục được Chủ đầu tư tin tưởng giao phó các khâu then chốt. Cụ thể, tại công trình "Nâng cấp, sửa chữa hệ thống chiếu sáng công cộng...", Công ty Cao Nguyên Xanh đã trúng gói thầu số 4 "Tư vấn lập HSYC, đánh giá HSĐX" với giá 6.810.751 đồng. Trước đó, tại công trình "Cải tạo sửa chữa Nhà văn hóa xã Lộc An (cũ)...", đơn vị này đã trúng gói thầu số 5 "Chi phí thẩm định HSYC và kết quả lựa chọn nhà thầu" với giá 5.000.000 đồng.
Tương tự, Công ty TNHH Ngọc Khanh (MST: 5800977178) cũng có mối quan hệ đối tác mật thiết không kém. Doanh nghiệp này trúng gói thầu thẩm định tại dự án Chiếu sáng (giá 4.000.000 đồng) và đồng thời lại đóng vai trò đơn vị lập HSYC, đánh giá HSĐX tại dự án Nhà văn hóa xã Lộc An (giá 4.000.000 đồng). Có thể thấy, vai trò "lập" và "thẩm định" đã được hai đơn vị này luân phiên đảm nhận qua các dự án khác nhau của cùng một Chủ đầu tư.
Một đối tác định kỳ khác là Công ty TNHH Xây dựng và Dịch vụ Minh Hoàng LN (MST: 5801500758). Đơn vị này gần như đảm nhận xuyên suốt công tác Quản lý dự án tại xã Bảo Lâm 2. Ghi nhận cho thấy, Công ty Minh Hoàng LN đã trúng thầu gói thầu "Chi phí quản lý dự án" tại dự án Chiếu sáng với giá 47.150.603 đồng và một gói quản lý dự án tương tự tại dự án Nhà văn hóa xã Lộc An với giá 16.523.518 đồng.
Bình luận về tính khách quan, chuyên gia đấu thầu Lê Hào nhận định: "Mặc dù giá trị các gói thầu tư vấn này không lớn nhưng lại có vai trò quyết định đến tính chính xác và minh bạch của cả một dự án hàng tỷ đồng. Việc các đơn vị tư vấn luân phiên hoán đổi vai trò lập và thẩm định cho nhau tại cùng một Chủ đầu tư dễ dẫn đến tình trạng nể nang, 'vừa đá bóng vừa thổi còi' ngầm, làm suy giảm tính phản biện độc lập của công tác thẩm định."
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:
[Kỳ 4] Trách nhiệm người đứng đầu và hiệu quả kinh tế trong một số gói thầu cụ thể
Trách nhiệm của Chủ đầu tư và Đơn vị Tư vấn
Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định rõ về tính độc lập, khách quan giữa đơn vị lập hồ sơ mời thầu và đơn vị thẩm định kết quả. Mục đích là để các báo cáo thẩm định thực sự là một lớp màng ngăn chặn các sai sót hoặc hành vi định hướng từ đơn vị lập hồ sơ. Khi một nhóm nhà thầu tư vấn thường xuyên "ghé thăm" các gói thầu của cùng một đơn vị, Chủ đầu tư cần đặc biệt chú ý đến trách nhiệm giám sát. Nếu để xảy ra tình trạng thông đồng làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu, cả Chủ đầu tư và các đơn vị tư vấn liên quan đều phải chịu trách nhiệm nghiêm khắc trước pháp luật.
