Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh do Công ty CP Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed (Tập đoàn Vingroup) làm chủ đầu tư với quy mô đầu tư hơn 147.000 tỷ đồng đang thu hút sự chú ý đặc biệt khi quy tụ liên minh công nghệ công nghiệp hàng đầu nước Đức, gồm Siemens Mobility và DB Engineering & Consulting (DB E&C).
Sự hợp lực giữa các "ông lớn" sở hữu năng lực kỹ thuật chuẩn mực toàn cầu sẽ giải quyết bài toán phức tạp về phương tiện, hệ thống điều khiển và tích hợp hạ tầng, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn cao nhất cho tuyến tàu vận tốc thiết kế 350 km/h.
'Ông lớn' Đức phụ trách tư vấn tổng thể
Trong mô hình hợp tác đa phương của VinSpeed, mỗi đối tác Đức đảm nhiệm một phân kỳ kỹ thuật chuyên biệt, tạo thành chuỗi cung ứng khép kín. Trong đó DB Engineering & Consulting (thuộc Deutsche Bahn) giữ vai trò tư vấn kỹ thuật tổng thể cho dự án từ tháng 3/2026.
Kể từ tháng 3/2026, doanh nghiệp kỹ thuật đến từ nước Đức đã bắt tay vào chuỗi nhiệm vụ bao quát toàn bộ vòng đời phát triển dự án: từ hoạch định chiến lược, thẩm tra thiết kế kỹ thuật, điều phối và tích hợp hệ thống phức hợp, cho đến công tác chuẩn bị chạy thử tải, nghiệm thu và chuyển giao vận hành thương mại.
Bên cạnh vai trò tư vấn tổng thể, DB E&C còn trực tiếp phụ trách khâu thiết kế đường ray chuyên sâu trên hai hành lang chiến lược của VinSpeed. Đây là mắt xích then chốt, đòi hỏi năng lực chuyên môn khắt khe nhằm đảm bảo độ chính xác hình học của kết cấu đường ray không đá dăm (slab track) chịu lực cao, đáp ứng các tiêu chuẩn khí động học và giảm rung lắc khi đoàn tàu di chuyển ở dải tốc độ cực hạn 350 km/h.
Mạng lưới hoạt động của DB E&C hiện phủ sóng trên 100 quốc gia, cung ứng giải pháp toàn diện xuyên suốt vòng đời công trình đường sắt: từ khảo sát quy hoạch, thiết kế kỹ thuật, giám sát thi công, điều phối dự án cho đến tư vấn công nghệ và tích hợp hệ thống chuyên sâu. Số liệu công bố từ tập đoàn mẹ Deutsche Bahn cho thấy, tính đến tháng 8/2026, quy mô nhân sự chuyên môn của doanh nghiệp đạt khoảng 6.200 người trên toàn cầu.
Một trong những dự án nổi bật mà DB Engineering & Consulting từng tham gia là tuyến đường sắt cao tốc Al Haramain tại Ả Rập Xê Út dài 450 km chạy xuyên qua khu vực sa mạc. Ảnh: DB E&C
Siemens Mobility mang siêu tàu Velaro Novo 350 km/h đến Việt Nam
Mắt xích đáng chú ý nhất trong hệ thống đối tác của VinSpeed là Siemens Mobility (thuộc Tập đoàn Siemens AG) – đơn vị có hơn 175 năm kinh nghiệm trong ngành đường sắt toàn cầu. Năm tài chính 2025, doanh nghiệp này đạt doanh thu 12,44 tỷ euro, lợi nhuận 1,099 tỷ euro với mạng lưới 43.400 nhân sự toàn cầu. Đây là nhà cung cấp công nghệ gốc đứng sau nhiều mạng lưới đường sắt cao tốc tại Mỹ, Trung Quốc, Nga, Anh, Pháp, Bỉ, Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ.
VinSpeed đã chính thức ký kết hợp đồng trọn gói trị giá lên tới 1 tỷ euro (tương đương khoảng 1,15 tỷ USD) với Siemens Mobility hồi tháng 9 vừa qua. Theo thỏa thuận, Siemens Mobility sẽ đưa về Việt Nam Velaro Novo – dòng sản phẩm tàu cao tốc mới và hiện đại nhất thế giới hiện nay:
Động lực phân tán (EMU): Động cơ được phân bổ dọc theo các toa xe thay vì tập trung ở hai đầu máy, giúp tàu tăng tốc êm ái, phân bổ tải trọng đều xuống mặt ray và loại bỏ hiện tượng rung giật ở dải tốc độ 350 km/h.
Thiết kế "ống rỗng" (Empty Tube): Cấu trúc thân tàu mở rộng tối ưu không gian nội thất, gia tăng năng lực vận chuyển hành khách thêm tối thiểu 10% so với các thế hệ Velaro trước và các dòng tàu cao tốc cùng phân khúc. Thiết kế này giúp tối ưu hóa doanh thu khai thác trên mỗi chuyến đi và mang lại không gian cabin rộng rãi, tiện nghi.
Hiệu suất năng lượng vượt trội: Velaro Novo cắt giảm lực cản khí động học, giúp tiết kiệm tới 30% mức tiêu thụ điện năng so với các thế hệ tàu tiền nhiệm, giảm đáng kể chi phí vận hành và bảo trì trong toàn bộ vòng đời dự án (LCC - Life Cycle Cost).
Quy mô 147.000 tỷ đồng và bài toán rút ngắn khoảng cách công nghệ
Tuyến Hà Nội – Quảng Ninh có chiều dài 120,2 km, đi qua 4 địa phương trọng điểm phía Bắc gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Tổng mức đầu tư xây dựng dự án ước tính khoảng 147.370 tỷ đồng, chưa bao gồm hơn 10.000 tỷ đồng chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư và giải phóng mặt bằng.
Hạ tầng đường sắt chở khách tại Việt Nam vốn duy trì công nghệ khổ hẹp (1.000 mm) với tốc độ trung bình dưới 80 km/h trong nhiều thập kỷ, tạo khoảng cách phát triển lớn so với mạng lưới đường bộ cao tốc và hàng không.
Bước nhảy vọt lên vận tốc 350 km/h đòi hỏi chuẩn mực kỹ thuật tiệm cận mức trần của thế giới: hệ thống kiểm soát đoàn tàu tự động qua sóng vô tuyến (ETCS cấp độ cao), đường cấp điện dây tiếp xúc chịu lực căng lớn và khả năng triệt tiêu xung chấn khi tàu xuyên qua các vùng đô thị đông đúc.
Việc VinSpeed bắt tay trực tiếp với Siemens Mobility và DB E&C giúp dự án tiếp cận thẳng nguồn công nghệ gốc, rút ngắn thời gian nghiên cứu và hạn chế tối đa rủi ro kỹ thuật trong quá trình chuyển giao công nghệ đường sắt cao tốc vào Việt Nam.
Sự kết hợp giữa VinSpeed và nền tảng kỹ thuật từ liên minh Siemens Mobility – DB Engineering & Consulting mở ra triển vọng hiện thực hóa tuyến đường sắt 350 km/h đầu tiên tại Việt Nam, thiết lập cột mốc mới cho tiến trình hiện đại hóa mạng lưới hạ tầng quốc gia.
