Ảnh minh họa
Một dự án thủy điện tích năng quy mô lớn với tổng vốn đầu tư gần 28.000 tỷ đồng dự kiến được triển khai tại Việt Nam. Ngoài nhiệm vụ phát điện và tích trữ năng lượng, công trình còn được định hướng kết hợp khai thác du lịch sinh thái với điểm nhấn là hệ thống cáp treo vượt qua lòng hồ.
Dự án năng lượng gần 28.000 tỷ đồng
Theo thông tin được công bố, dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Đông Phù Yên do Công ty TNHH Xuân Thiện Ninh Bình làm chủ đầu tư, dự kiến triển khai tại địa bàn hai xã Mường Bang và Mường Cơi, tỉnh Sơn La.
Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 27.870,8 tỷ đồng, công suất thiết kế 1.200 MW, sử dụng diện tích đất khoảng 425 ha. Khi đi vào hoạt động, nhà máy dự kiến cung cấp khoảng 1,5 tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia.
Theo kế hoạch, công trình được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn 1 có công suất 900 MW, dự kiến triển khai từ quý I/2027 và hoàn thành vào năm 2030. Giai đoạn 2 bổ sung công suất 300 MW, dự kiến bắt đầu từ quý I/2031, hoàn thành năm 2032.
Ngày 4/11/2026, lãnh đạo UBND tỉnh Sơn La đã chủ trì cuộc họp rà soát công tác chuẩn bị triển khai dự án. Các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương đang phối hợp hoàn thiện thủ tục đầu tư, xây dựng, đánh giá tác động môi trường và công tác giải phóng mặt bằng. Lễ khởi công dự kiến được tổ chức trong tháng 11/2026.
Công trình hoạt động như một "cục pin" khổng lồ
Điểm đáng chú ý của Đông Phù Yên nằm ở công nghệ thủy điện tích năng. Khác với các nhà máy thủy điện truyền thống chủ yếu tận dụng dòng chảy tự nhiên để phát điện, loại hình này có khả năng vừa phát điện, vừa tích trữ năng lượng.
Nhà máy sử dụng hai hồ chứa nước ở những cao độ khác nhau. Khi hệ thống điện dư thừa nguồn cung, điện năng được sử dụng để vận hành máy bơm, đưa nước từ hồ thấp lên hồ cao. Khi nhu cầu tiêu thụ tăng, nước từ hồ trên được xả xuống hồ dưới qua hệ thống tua-bin để phát điện.
Ảnh: sonla.gov.vn
Có thể hình dung, hai hồ chứa đóng vai trò như một hệ thống lưu trữ năng lượng quy mô lớn. Điện được sử dụng để bơm nước lên cao trong thời điểm phụ tải thấp, sau đó được chuyển hóa trở lại thành điện năng khi hệ thống cần bổ sung nguồn cung.
Với công suất thiết kế 1.200 MW, Đông Phù Yên được kỳ vọng góp phần tăng khả năng điều tiết hệ thống điện, đặc biệt trong bối cảnh tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng. Các nguồn điện gió và điện mặt trời thường phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, khiến sản lượng phát điện biến động theo từng thời điểm. Thủy điện tích năng có thể hỗ trợ hấp thụ nguồn điện dư thừa và phát điện trở lại khi nhu cầu tăng cao.
Kết hợp phát triển du lịch sinh thái
Ngoài chức năng năng lượng, dự án Đông Phù Yên còn được định hướng kết hợp khai thác tiềm năng du lịch sinh thái tại khu vực lòng hồ.
Một trong những chi tiết đáng chú ý trong phương án thiết kế là hệ thống cáp treo vượt qua lòng hồ, phục vụ nhu cầu tham quan và ngắm cảnh. Nếu được triển khai theo phương án đề xuất, đây sẽ là hạng mục tạo thêm điểm nhấn cho khu vực dự án, bên cạnh các công trình hồ chứa và nhà máy điện.
Việc kết hợp hạ tầng năng lượng với du lịch cũng mở ra hướng khai thác cảnh quan hồ chứa, qua đó tạo thêm dư địa phát triển dịch vụ tại địa phương. Tuy nhiên, các thông số cụ thể về chiều dài, công suất vận chuyển và tiến độ xây dựng tuyến cáp treo hiện chưa được công bố đầy đủ.
Trước đó, Sơn La đã có một công trình thủy điện quy mô lớn là Nhà máy Thủy điện Sơn La, công trình từng được xác định là nhà máy thủy điện lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á. Nhà máy có công suất lắp máy 2.400 MW, gồm 6 tổ máy, chính thức khánh thành năm 2012.
