Việt Nam chuẩn bị chính sách mới hỗ trợ sinh đẻ và sàng lọc bệnh

Hỗ trợ tài chính để khuyến khích sinh đủ hai con

Bộ Y tế đề xuất hỗ trợ khoảng 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh đối với một số nhóm đối tượng, trong đó có phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Chính sách này được xem là một trong những giải pháp nhằm khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, góp phần ổn định quy mô và cơ cấu dân số trong dài hạn. Nội dung này được đưa vào dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số, đang được đưa ra lấy ý kiến và dự kiến trình Chính phủ trước ngày 30/4.

Dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh đối với phụ nữ thuộc nhóm dân tộc thiểu số rất ít người hoặc sống tại địa phương có mức sinh dưới mức sinh thay thế.

Chính quyền cấp tỉnh, căn cứ khả năng cân đối ngân sách, có thể quyết định mức hỗ trợ cao hơn trong phạm vi thẩm quyền.

Trường hợp một người đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng, sẽ được hưởng tất cả các chế độ hỗ trợ tương ứng.

Về thủ tục nhận hỗ trợ, người dân gửi tờ khai đề nghị (theo mẫu) đến UBND cấp xã nơi cư trú bằng một trong ba hình thức: nộp trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc nộp trực tuyến.

Trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ, UBND cấp xã sẽ xem xét, kiểm tra thông tin và ra quyết định chi trả. Khoản tiền hỗ trợ được trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản, chậm nhất trong 6 tháng sau khi sinh con. Trường hợp không đủ điều kiện, chính quyền xã phải trả lời bằng văn bản.

Theo dự thảo, lao động nữ sinh con thứ hai (tại thời điểm sinh đã có một con đẻ) được nghỉ thai sản 7 tháng. Lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc có vợ sinh con thứ hai cũng được nghỉ 10 ngày làm việc.

Dự thảo cũng quy định rõ sẽ không áp dụng hồi tố đối với trường hợp sinh đủ 2 con trước 35 tuổi mà đã sinh trước thời điểm Nghị định có hiệu lực.

Hỗ trợ sàng lọc trước sinh và sơ sinh

Bên cạnh chính sách khuyến sinh, dự thảo cũng quy định hỗ trợ sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Phụ nữ mang thai được hỗ trợ sàng lọc 4 bệnh trước sinh gồm: Hội chứng Edwards, hội chứng Down, hội chứng Patau và tan máu bẩm sinh Thalassemia.

Trẻ sơ sinh được sàng lọc 5 bệnh gồm: Suy giáp bẩm sinh, thiếu men G6PD, tăng sản thượng thận bẩm sinh, khiếm thính bẩm sinh và bất thường tim bẩm sinh. Mức hỗ trợ 900.000 đồng/lần đối với sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng/lần đối với sàng lọc sơ sinh.

Bên cạnh đó, những người có từ 2 con đẻ trở lên sẽ được ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở. Dự thảo nêu rõ trách nhiệm của Bộ Xây dựng là chủ trì, tổ chức thực hiện các biện pháp về quy hoạch, nhà ở, không gian công cộng trong việc lồng ghép các yếu tố dân số trong quy hoạch đô thị, nhà ở xã hội.

Các chính sách này được đưa ra trong bối cảnh công tác dân số đang đối mặt nhiều thách thức.

Theo các chuyên gia dân số, ngoài hỗ trợ tài chính, cần kết hợp nhiều giải pháp khác như mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ em, hỗ trợ chi phí nuôi dạy con, cải thiện điều kiện nhà ở và môi trường làm việc để tạo điều kiện thuận lợi cho các cặp vợ chồng trẻ sinh và nuôi con...

Bộ Y tế khuyến cáo về mức sinh giảm sâu

Theo Bộ Y tế, mức sinh tại Việt Nam đang giảm xuống dưới mức thay thế, từ 2,11 con/phụ nữ (năm 2021) xuống 1,93 con/phụ nữ năm 2025, vì vậy các chính sách hỗ trợ được kỳ vọng góp phần duy trì quy mô dân số và ổn định nguồn lao động trong tương lai.

Các cơ quan chức năng cho rằng nếu mức sinh tiếp tục giảm sâu, Việt Nam có thể phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lao động trong tương lai.

Bộ Y tế khuyến cáo, nếu tình trạng mức sinh tiếp tục giảm sâu, Việt Nam có thể kết thúc giai đoạn dân số vàng vào năm 2036. Sau đó, lực lượng lao động trong độ tuổi làm việc được dự báo bắt đầu giảm từ năm 2044, và đến khoảng năm 2051, quy mô dân số có thể rơi vào trạng thái tăng trưởng âm. Trong giai đoạn 2069-2074, dân số Việt Nam được dự báo giảm trung bình khoảng 461.000 người mỗi năm.