Trong bối cảnh lo ngại về một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn gia tăng sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào Iran từ cuối tháng 2/2026, Pakistan bất ngờ nổi lên như một nhà trung gian hòa giải tiềm năng, đề nghị giúp đưa Washington và Tehran đến bàn đàm phán.
Kết quả của nhiều tuần ngoại giao thầm lặng
Các quan chức chính phủ Pakistan cho biết nỗ lực công khai vì hòa bình của họ là kết quả của nhiều tuần ngoại giao thầm lặng, dù không tiết lộ nhiều chi tiết. Họ cũng khẳng định Islamabad sẵn sàng đăng cai tổ chức các cuộc đàm phán giữa đại diện Mỹ và Iran.
Islamabad không thường xuyên đóng vai trò trung gian trong các hoạt động ngoại giao cấp cao, nhưng lần này nước này đã đảm nhận vai trò đó vì nhiều lý do, vừa bởi có quan hệ khá tốt với cả Washington lẫn Tehran, vừa bởi Pakistan có nhiều lợi ích liên quan đến việc giải quyết xung đột,...
Pakistan giúp Mỹ chuyển giao kế hoạch ngừng bắn 15 điểm cho Iran
Vai trò của Pakistan trong các cuộc đàm phán Mỹ - Iran chỉ mới được tiết lộ vài ngày trước sau các bản tin truyền thông. Sau đó, các quan chức tại Islamabad xác nhận rằng một đề xuất của Mỹ đã được chuyển tới Iran.
Hiện vẫn chưa rõ ai là đầu mối liên lạc của Iran trong các cuộc đàm phán gián tiếp này. Iran khẳng định họ không tham gia các cuộc đàm phán như vậy và đã bác bỏ đề xuất của Mỹ, nhưng Tehran cũng thừa nhận đã phản hồi bằng các đề xuất riêng.
Theo các quan chức Pakistan, các thông điệp của Mỹ được chuyển tới Iran và phản hồi của Tehran được chuyển lại cho Washington, dù họ không nói rõ quá trình này được thực hiện như thế nào hoặc ai là người trực tiếp liên lạc với ai. Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar tuần này cho biết Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập cũng đang âm thầm nỗ lực đưa các bên đến bàn đàm phán.
Ông Abdullah Khan, Giám đốc Viện Nghiên cứu Xung đột và An ninh Pakistan, nhận định nỗ lực trung gian của Pakistan có thể đang góp phần kiềm chế xung đột. Ông lưu ý rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trì hoãn đe dọa tấn công quy mô lớn vào hạ tầng năng lượng của Iran với lý do có tiến triển ngoại giao, và các phản ứng của Iran đối với lợi ích của Mỹ ở vùng Vịnh cũng được kiểm soát, có thể nhằm giữ không gian cho ngoại giao.
Quan hệ tốt với cả Mỹ và Iran giúp Pakistan đảm nhận vai trò mới
Trước đây, các cuộc đàm phán Mỹ-Iran chủ yếu do các nước Trung Đông như Oman và Qatar làm trung gian, nhưng khi các nước này bị Iran chỉ trích trong chiến sự, Pakistan đã bước vào vai trò này.
Các nhà phân tích cho rằng vị trí địa lý gần Iran cùng với quan hệ lâu dài với Mỹ giúp Pakistan có vị thế đặc biệt trong bối cảnh liên lạc trực tiếp giữa hai bên vẫn bị hạn chế.
Islamabad có quan hệ hợp tác tốt với hầu hết các bên chủ chốt trong cuộc chiến, bao gồm cả Mỹ và Iran. Nước này có quan hệ chiến lược chặt chẽ với các quốc gia vùng Vịnh như Ả Rập Xê Út, với việc ký kết thỏa thuận hợp tác quốc phòng vào năm ngoái. Tuy nhiên, Pakistan không có quan hệ ngoại giao với Israel do vấn đề Nhà nước Palestine còn tồn đọng.
Quan hệ giữa Mỹ và Pakistan đã được cải thiện từ năm ngoái, với sự tăng cường tiếp xúc ngoại giao và mở rộng quan hệ kinh tế. Pakistan cũng tham gia Hội đồng Hòa bình của Tổng thống Trump, nhằm đảm bảo hòa bình tại Gaza, bất chấp sự phản đối của các lực lượng Hồi giáo trong nước.
Cuối tuần qua, ông Trump đã điện đàm với Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Pakistan, Tướng Asim Munir. Các nhà phân tích cho rằng ông Munir là nhân vật có quan hệ tốt với cả quân đội Iran và Mỹ.
Pakistan có nhiều lợi ích liên quan đến việc giải quyết xung đột
Xung đột hiện nay đặt ra một trong những “thách thức lớn nhất về kinh tế và an ninh năng lượng” trong lịch sử Pakistan, theo nhà phân tích an ninh Syed Mohammad Ali tại Islamabad.
Phần lớn dầu khí của Pakistan nhập khẩu từ Trung Đông và khoảng 5 triệu người Pakistan làm việc tại các nước Ả Rập gửi về nước lượng kiều hối hàng năm gần bằng tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.
Căng thẳng leo thang đã góp phần đẩy giá dầu toàn cầu tăng cao, buộc Pakistan phải tăng giá nhiên liệu khoảng 20% và gây áp lực lên chính phủ của Thủ tướng Shehbaz Sharif.
Chiến sự cũng làm gia tăng bất ổn trong nước, trong bối cảnh Pakistan đã phải vật lộn nhiều tháng với xung đột với nước láng giềng Afghanistan. Islamabad cáo buộc chính quyền Taliban tại Afghanistan "dung túng" nhóm vũ trang đứng sau các vụ tấn công ở Pakistan.
Đầu tháng này, các cuộc biểu tình đã nổ ra trên khắp cả nước sau các cuộc không kích của Mỹ vào Iran, với người biểu tình đụng độ với lực lượng an ninh tại nhiều thành phố.
Một ngày sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng, các cuộc đụng độ đã bùng phát tại thành phố cảng Karachi ở miền nam Pakistan và một số khu vực phía bắc nước này, khiến ít nhất 22 người thiệt mạng và hơn 120 người bị thương trên toàn quốc.
Ngoài ra, ít nhất 12 người đã thiệt mạng trong và xung quanh Lãnh sự quán Mỹ tại Karachi sau khi đám đông vượt qua hàng rào an ninh và cố gắng phóng hỏa tòa nhà.
>>> Mời độc giả xem thêm video: Người dân phải sơ tán vì cuộc giao tranh Pakistan - Afghanistan leo thang
