Ảnh minh họa
Trong những năm gần đây, các loại tội phạm sử dụng công nghệ cao, lợi dụng không gian mạng để hoạt động diễn biến phức tạp. Các đối tượng triệt để sử dụng các ứng dụng, công nghệ, phương tiện hiện đại để thực hiện hành vi phạm tội, hoạt động ẩn danh, khó truy vết; phần lớn hoạt động có tổ chức, nhưng chỉ liên lạc, móc nối qua không gian mạng, không tiếp xúc, trao đổi ngoài đời thực.
Đặc biệt là tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản với hình thức nhắn tin, gọi điện qua điện thoại, qua mạng xã hội diễn ra rất phức tạp, với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, đồng thời thường xuyên thay đổi để đối phó với cơ quan chức năng.
Điển hình là khi chúng ta thực hiện chủ trương chuẩn hóa thông tin thuê bao di động, làm sạch "Sim rác" để hạn chế tội phạm lừa đảo, thì các đối tượng lại lợi dụng chính chủ trương này để mạo danh cơ quan quản lý nhà nước, nhân viên các nhà mạng, ngân hàng gọi điện để yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân để chiếm đoạt "Sim" điện thoại của nạn nhân, tài khoản ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội... để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản và như cử tri phản ánh. Điều này cho thấy tính chất phức tạp của loại tội phạm này, việc phát hiện, xử lý là rất khó khăn.
Từ năm 2023 Bộ Khoa học và Công nghệ đã chỉ đạo, hướng dẫn các nhà mạng triển khai nhiều biện pháp yêu cầu xác thực chính chủ đăng ký nhưng đối soát Cơ sở dữ liệu dân cư, video call,...
Đồng thời, Bộ đã hoàn thành rà soát, chuẩn hóa hơn 06 triệu thuê bao thuộc tập sở hữu từ 04 SIM/giấy tờ trở lên. Trong thời gian qua, Bộ đã ban hành thông tư để thực hiện xác thực SIM chính chủ. Cụ thể, theo thông tư 08/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ 15/4/2026, xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất (số thuê bao di động) quy định 4 phương thức xác thực thông tin thuê bao.
Cụ thể, việc xác thực thông tin thuê bao đối với số thuê bao di động (bao gồm xác thực 04 trường thông tin: sổ định danh cá nhân; họ, chữ đệm và tên; ngày, tháng, năm sinh; thông tin sinh trắc học ảnh khuôn mặt).
Tuy nhiên, bằng việc sử dụng các công nghệ cao, các hacker vẫn thực hiện được các cuộc gọi lừa đảo. Cụ thể, các đối tượng sử dụng thủ đoạn gọi điện/video call tự xưng Công an, Viện kiểm sát, Tòa án… thông báo nạn nhân liên quan vụ án, rửa tiền, SIM chính chủ, phạt nguội… rồi yêu cầu chuyển tiền “xác minh”. Dấu hiệu nhận biết: Gọi bằng số lạ, tạo áp lực tâm lý; Yêu cầu giữ bí mật, không nói với ai; Bắt cài app lạ hoặc chuyển tiền gấp.
Theo đó, cách phòng tránh: Cơ quan nhà nước KHÔNG làm việc qua điện thoại để yêu cầu chuyển tiền; Không cung cấp OTP, mật khẩu, CCCD; Bình tĩnh kiểm tra lại thông tin qua kênh chính thức.
Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết, nhiều người dân phản ánh liên tục nhận được các cuộc gọi nháy máy từ những đầu số như 022xxx, 024xxx, 059xxx... – đầu dây bên kia im lặng, chỉ reo 1-2 giây rồi tắt. Khi người dùng tò mò gọi lại, họ có thể đối mặt với nhiều nguy cơ mất tiền hoặc bị thu thập dữ liệu cá nhân.
Đây là cuộc gọi thăm dò nhằm xác định số điện thoại còn hoạt động. Chỉ cần người nghe phát ra âm thanh như "Alo" hay ho nhẹ, hệ thống sẽ ghi nhận rằng số đó đang sử dụng và có người thật đứng sau. Dữ liệu này sau đó được bán cho bên thứ ba, phục vụ quảng cáo, gọi rác, hoặc các chiêu lừa đảo tinh vi hơn.
Đáng lo ngại, kẻ gian có thể lợi dụng giọng nói thu được để "nhân bản" bằng công nghệ AI, phục vụ cho các vụ giả mạo người thân, lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Ngoài ra, một số trường hợp gọi lại các số lạ, đặc biệt là đầu số quốc tế, có thể bị trừ cước phí rất cao.
Để chủ động phòng tránh các cuộc gọi lừa đảo, trước tiên, người dân cần tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, số tài khoản ngân hàng hay mã OTP cho bất kỳ ai qua điện thoại, dù đối phương xưng danh là cơ quan chức năng hay nhân viên ngân hàng. Khi nghi ngờ nội dung cuộc gọi, hãy lập tức gác máy, không cần tranh luận hay tiếp tục đối thoại.
Sau đó, người dân nên kiểm tra lại số điện thoại gọi đến bằng cách tra cứu trên Internet hoặc gọi tới tổng đài chính thức của đơn vị được nhắc đến để xác minh. Kích hoạt xác thực hai lớp (2FA) và đặt mật khẩu mạnh cho các tài khoản cá nhân. Trong trường hợp đã lỡ chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo, cần trình báo ngay với công an và ngân hàng liên quan để được hỗ trợ xử lý kịp thời, hạn chế thiệt hại.
Lừa đảo qua điện thoại ngày càng tinh vi, nhưng bằng cách cảnh giác và trang bị kiến thức, mỗi người có thể tự bảo vệ mình. Hãy luôn thận trọng, không chia sẻ thông tin cá nhân và báo ngay khi gặp dấu hiệu bất thường để giảm thiểu rủi ro.
