Ảnh minh họa
Thụy Điển đã tháo dỡ một đường hầm bê tông dài 60 m, nặng khoảng 200 tấn tại sông Pjältån nhằm khôi phục dòng chảy tự nhiên và cải thiện môi trường sống của các loài thủy sinh. Đây là hoạt động đầu tiên trong chương trình phục hồi hệ sinh thái thủy sinh quy mô lớn, với hơn 500 hạng mục được triển khai trong vòng 7 năm.
Công trình bê tông được tháo dỡ nằm trong Khu bảo tồn thiên nhiên Pjältån, thuộc tỉnh Östergötland, miền nam Thụy Điển. Theo thông tin do dự án Improve Aquatic LIFE công bố ngày 24/2/2025, kết cấu dài 60 m, nặng khoảng 200 tấn này từng làm thay đổi hướng dòng chảy tự nhiên của sông.
Sau khi công trình được loại bỏ, nước đã được đưa trở lại lòng sông ban đầu, khôi phục hướng chảy tự nhiên vốn bị thay đổi bởi kết cấu nhân tạo. Hoạt động này không đơn thuần là phá dỡ một công trình hạ tầng cũ mà còn nhằm tái lập các điều kiện cần thiết để hệ sinh thái thủy sinh vận hành.
Việc tháo dỡ tại Pjältån được lựa chọn làm hoạt động mở đầu cho chương trình Improve Aquatic LIFE. Dự án hướng đến giải quyết những tác động do các công trình nhân tạo và hoạt động của con người gây ra đối với sông ngòi, vùng đất ngập nước và khu vực ven biển.
Chương trình phục hồi với hơn 500 hoạt động
Improve Aquatic LIFE được giới thiệu là dự án phục hồi hệ sinh thái thủy sinh lớn nhất châu Âu. Chương trình kéo dài 7 năm, triển khai hơn 500 hoạt động bảo vệ và phục hồi môi trường tại 9 tỉnh ở miền nam Thụy Điển.
Tổng vốn đầu tư của dự án vào khoảng 400 triệu krona Thụy Điển (tương đương 1.060 tỷ đồng). Nguồn kinh phí đến từ Liên minh châu Âu, Cơ quan Quản lý Biển và Nước Thụy Điển, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Thụy Điển cùng các đối tác tham gia.
Các hạng mục được lên kế hoạch khá đa dạng, bao gồm loại bỏ những rào cản cản trở quá trình di cư của sinh vật thủy sinh, phục hồi sông ngòi và vùng đất ngập nước, trồng cỏ lươn tại các khu vực ven biển. Những hoạt động này cùng hướng đến mục tiêu cải thiện chất lượng môi trường nước, khôi phục môi trường sống và tăng cường khả năng kết nối giữa các hệ sinh thái.
Phạm vi triển khai trải rộng trên 9 tỉnh gồm Värmland, Västra Götaland, Halland, Skåne, Blekinge, Kronoberg, Jönköping, Kalmar và Östergötland. Chương trình có sự tham gia của các cơ quan quản lý địa phương, tổ chức môi trường, trường đại học, chính quyền đô thị và các hiệp hội.
Trong số những đơn vị tham gia có Đại học Karlstad, Đại học Gothenburg và Đại học Lund, cùng các đô thị Helsingborg và Tingsryd. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và tổ chức nghiên cứu được kỳ vọng giúp các biện pháp phục hồi có cơ sở khoa học, đồng thời bảo đảm tính liên kết giữa những khu vực thuộc cùng hệ thống sông ngòi.
Kết hợp tháo dỡ công trình với nghiên cứu khoa học
Một điểm đáng chú ý của Improve Aquatic LIFE là việc kết hợp các hoạt động can thiệp thực địa với nghiên cứu và giám sát khoa học. Các trường đại học tham gia cung cấp dữ liệu về môi trường sống, mô hình di chuyển của sinh vật thủy sinh và những điều kiện cần thiết để phục hồi dòng sông.
Tại Pjältån, việc loại bỏ đường hầm bê tông được xem là bước đầu trong quá trình khôi phục hệ sinh thái. Sau khi công trình được tháo dỡ, các nhà nghiên cứu cần tiếp tục theo dõi diễn biến dòng chảy, sự thay đổi của lòng sông, trầm tích và khả năng phục hồi môi trường sống của các loài sinh vật.
Theo thông tin từ dự án, khu vực này là môi trường sống của cá hồi và cá mút đá. Việc khôi phục dòng chảy tự nhiên được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hệ sinh thái thủy sinh, trong đó có khả năng di chuyển và sinh trưởng của các loài cá.
Dự án cũng hướng đến cải thiện khả năng thích ứng của môi trường nước trước tác động của biến đổi khí hậu. Việc phục hồi sông ngòi và vùng đất ngập nước có thể góp phần tăng khả năng giữ nước của cảnh quan, cải thiện điều kiện sinh thái và giảm áp lực lên những khu vực đã bị suy thoái.
