Vẻ đẹp hoang sơ của hoang mạc lạnh Turan giữa trung tâm châu Á

12/03/2026 19:05

Khác với hình dung phổ biến về sa mạc nóng bỏng, nhiều khu vực của Turan là hoang mạc lạnh.

T.B (tổng hợp)

7 công trình kiến trúc huyền thoại của thiên tài Gaudí ở Barcelona

Nằm ở trung tâm của Trung Á. Các hoang mạc Turan trải rộng trên vùng đồng bằng Turan, bao gồm lãnh thổ của Kazakhstan, Uzbekistan và Turkmenistan. Khu vực này nằm giữa biển Caspi ở phía Tây và các dãy núi Trung Á ở phía Đông, tạo nên một vùng đất khô hạn rộng lớn với địa hình chủ yếu là sa mạc và bán sa mạc. Ảnh: Pinterest.

Thuộc loại hoang mạc lạnh. Khác với hình dung phổ biến về sa mạc nóng bỏng, nhiều khu vực của Turan là hoang mạc lạnh. Nhiệt độ mùa hè có thể rất cao, nhưng mùa đông lại lạnh giá, đôi khi xuống dưới 0°C và có tuyết rơi, tạo nên sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa các mùa. Ảnh: unesco.org.

Khí hậu cực kỳ khô hạn. Lượng mưa trung bình tại nhiều khu vực của hoang mạc Turan chỉ khoảng 100–200 mm mỗi năm. Do nằm sâu trong lục địa và xa các đại dương, khu vực này nhận rất ít độ ẩm, khiến điều kiện sống trở nên khắc nghiệt cho cả con người và sinh vật. Ảnh: turkmenistan.gov.tm.

Cảnh quan đặc trưng. Hai sa mạc lớn nhất của khu vực Turan là Karakum và Kyzylkum. Những vùng sa mạc này bao phủ diện tích hàng trăm nghìn kilômét vuông với các cồn cát, đồng muối và thảm thực vật thưa thớt đặc trưng của môi trường khô hạn. Ảnh: succow-stiftung.de.

Từng có những biển nội địa cổ đại. Nhiều khu vực của đồng bằng Turan từng nằm dưới các biển nội địa cổ đại hàng triệu năm trước. Dấu tích của các môi trường cổ này vẫn còn lại dưới dạng các đồng muối, trầm tích biển và địa hình bằng phẳng đặc trưng của vùng. Ảnh: succow-stiftung.de.

Hệ sinh thái thích nghi đặc biệt. Dù khô cằn, hoang mạc Turan vẫn là nơi sinh sống của nhiều loài động thực vật thích nghi tốt với môi trường khắc nghiệt, như linh dương saiga, cáo sa mạc, thằn lằn và các loài cây bụi chịu hạn. Những loài này đã tiến hóa để tiết kiệm nước và chịu được nhiệt độ khắc nghiệt. Ảnh: wildticketasia.com.

Liên quan đến lịch sử Con đường Tơ lụa. Trong quá khứ, các tuyến đường thương mại của Con đường Tơ lụa từng băng qua rìa các hoang mạc Turan. Các đoàn lữ hành phải di chuyển cẩn thận qua vùng đất khắc nghiệt này để kết nối Trung Quốc, Trung Á và Trung Đông. Ảnh: unesco.org.

Khu vực chịu tác động mạnh của biến đổi môi trường. Sự suy giảm của biển Aral và các hoạt động khai thác nước cho nông nghiệp đã làm thay đổi môi trường của nhiều vùng trong đồng bằng Turan. Những biến đổi này khiến một số khu vực trở nên khô hạn hơn và làm thay đổi hệ sinh thái tự nhiên của vùng sa mạc. Ảnh: unesco.org.