Ballista là một loại nỏ khổng lồ từng gây sóng gió trên các chiến trường trong lịch sử thế giới cổ đại.
Thứ vũ khí này được phát triển từ loại nỏ sơ khai của người Hy Lạp với khả năng bắn những múi tên to như một cây giáo.
Phiên bản đầu tiên của ballista không chỉ bắn tên lớn mà còn bắn được những viên đá. Tuy nhiên, những cải tiến sau này của ballista chỉ tập trung vào việc nâng cấp tầm bắn và sức mạnh của những mũi tên.
Nỏ khổng lồ ballista được làm chủ yếu từ gỗ bọc sắt với lực phóng được tạo ra từ sự đàn hồi của dây vặn xoắn. Ưu điểm của nó là độ chính xác tương đối cao và sức xuyên thấu cực mạnh.
Theo các ghi chép, những mũi tên phóng ra từ ballista có thể bay xa hàng trăm mét, xuyên thủng cả người và ngựa.
Những chiếc nỏ khổng lồ này thực sự hữu hiệu khi được dùng để bắn vào những đội quân tập trung với mật độ lớn.
Người Hy Lạp cổ thường xuyên sử dụng ballista trong các cuộc hãm thành. Họ đặt nó bên trong những tháp công thành di động to lớn, biến nó thành cỗ chiến xa đáng sợ.
Từ Hy Lạp, ballista dần dần được du nhập vào các vương quốc cổ đại khác và liên tục được cải tiến. Đặc biệt, người La Mã đã kế thừa xuất sắc loại vũ khí này.
Vào thời kỳ của hoàng đế La Mã Julius Caesar, Ballista được biên chế chính thức trong tất cả các quân đoàn và chứng tỏ giá trị của mình trong các hoạt động vây hãm và phòng thủ, trên bộ hay dưới nước.
Các kĩ sư dưới thời Caesar đã thay thế phần gỗ bằng máy móc kim loại khiến nó nhỏ và nhẹ hơn nhưng sức mạnh lại tăng lên đáng kể.
Theo các sử liệu cổ châu Á, các vương triều phong kiến Trung Hoa, Triều Tiên và Việt Nam cũng có những cỗ máy nỏ khổng lồ tương tự ballista ở châu Âu.
Cụ thể, theo An Nam Chí Lược, vào thời Trần mỗi chiếc thuyền chiến Mông Đồng đều được trang bị 2 chiếc nỏ lớn, có thể bắn những mũi tên khổng lồ có đầu bọc nghạnh sắt để xuyên phá thuyền địch.
