Theo hồ sơ công bố rộng rãi trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, dự án Sửa chữa mặt đường, xây mới mương thoát nước tuyến đường Tân Thành - Bắc Hòa được triển khai với mục tiêu cải thiện hạ tầng giao thông nông thôn, nâng cao chất lượng đời sống cho người dân địa phương. Ngày 28/4/2026, Chánh Văn phòng HĐND&UBND xã Bình Minh đã ký Quyết định số 165/QĐ-VP phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án.
Kế tiếp quy trình, vào ngày 03/5/2026, Quyết định số 192/QĐ-VP tiếp tục được ban hành để phê duyệt E-HSMT Gói thầu số 05 (xây lắp) Thi công xây dựng + đảm bảo an toàn giao thông. Gói thầu này có giá dự toán được duyệt là 6.487.225.857 đồng, áp dụng hình thức đấu thầu qua mạng. Đơn vị được chủ đầu tư giao trọng trách tư vấn lập E-HSMT và đánh giá E-HSDT là Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Ngân Anh Phát.
Về mặt quy trình, việc tổ chức mời thầu đã được Chủ đầu tư là Văn phòng HĐND-UBND xã Bình Minh và đơn vị tư vấn thực hiện công khai, minh bạch theo đúng các trình tự quy định Luật đấu thầu 2023. Đến thời điểm đóng thầu, Biên bản mở thầu ghi nhận chỉ có 2 doanh nghiệp nộp hồ sơ tham dự là Công ty TNHH Đức Nghĩa Hưng và Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Phương Trang Vũ. Với số lượng nhà thầu tham dự khá ít, tính cạnh tranh của gói thầu ngay từ đầu đã bộc lộ những hạn chế nhất định.
Bước vào quá trình đánh giá E-HSDT, Báo cáo đánh giá do Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Ngân Anh Phát lập cho thấy, Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Phương Trang Vũ (MST: 3603375357) đã không vượt qua được bước đánh giá cơ bản. Lý do trượt thầu được Tổ chuyên gia xác định rõ ràng là nhà thầu này không đáp ứng yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm. Việc đánh giá loại bỏ hồ sơ không đạt chuẩn là hoàn toàn đúng với quy định của pháp luật và tiêu chí của E-HSMT nhằm chọn ra đơn vị đủ sức thực hiện dự án.
Theo Quyết định số 209/QĐ-VP ngày 15/5/2026 do Chánh Văn phòng HĐND&UBND xã Bình Minh ký phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, Công ty TNHH Đức Nghĩa Hưng được lựa chọn trúng thầu với mức giá 6.469.787.527 đồng. Thời gian thực hiện hợp đồng là 120 ngày. Đặt lên bàn cân số liệu kinh tế, gói thầu có giá 6.487.225.857 đồng, giá trúng thầu chỉ thấp hơn giá gói thầu vỏn vẹn 17.438.330 đồng. Một phép tính toán học đơn giản cho thấy, tỉ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước tại gói thầu này đạt khoảng 0,26%.
Tra cứu hồ sơ dữ liệu doanh nghiệp công khai, Công ty TNHH Đức Nghĩa Hưng (MST: 3601594554) được thành lập từ tháng 4/2009. Cập nhật theo địa giới hành chính mới của Việt Nam (thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, không còn cấp huyện), doanh nghiệp này đăng ký địa chỉ trụ sở tại Ấp Quảng Lộc, xã Trảng Bom, Đồng Nai. Dữ liệu lịch sử tham gia trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, Công ty TNHH Đức Nghĩa Hưng là một nhà thầu có nhiều kinh nghiệm hoạt động và là doanh nghiệp thường xuyên tham gia, trúng thầu tại các dự án trên địa bàn Đồng Nai.
Nhìn nhận câu chuyện trên dưới lăng kính pháp luật chuyên sâu, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) đưa ra quan điểm phân tích đa chiều: “Hệ thống pháp luật về đấu thầu hiện hành, trọng tâm là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, được sửa đổi bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15, ra đời với mục tiêu kiên quyết bảo vệ môi trường đấu thầu Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế. Sự ra đời của Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về đánh giá hồ sơ dự thầu trên mạng.
Về nguyên tắc, nếu chủ đầu tư và đơn vị tư vấn làm đúng quy trình niêm yết, mở thầu, chấm thầu dựa trên tiêu chí E-HSMT đã duyệt thì quá trình đó hợp lệ về mặt hình thức. Tuy nhiên, pháp luật đấu thầu không chỉ dừng ở hình thức mà còn đặc biệt đề cao ‘hiệu quả kinh tế’. Một gói thầu có tính cạnh tranh thực chất thường sẽ mang lại tỉ lệ giảm giá sâu, tiết kiệm lớn cho ngân sách. Ngược lại, nếu gói thầu thường xuyên lặp lại kịch bản ít nhà thầu, đối thủ trượt vì lỗi sơ đẳng dẫn đến giá trúng thầu sát giá trần, thì hiệu quả kinh tế mang lại cho nhà nước sẽ không hiệu quả”.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.