Trung Quốc đang thúc đẩy một mô hình kinh tế mới, trong đó năng lực xử lý trí tuệ nhân tạo (AI) được quy đổi thành Token để đo lường, định giá và thương mại hóa. Thay vì chỉ cạnh tranh về lượng người dùng hay lưu lượng truy cập như thời Internet, doanh nghiệp có thể mua năng lực AI theo nhu cầu thực tế, tương tự cách sử dụng điện và thanh toán theo mức tiêu thụ.

Token là đơn vị được các hệ thống AI sử dụng để xử lý dữ liệu đầu vào và tạo ra kết quả như văn bản, mã lập trình hay hình ảnh. Khi nhu cầu ứng dụng AI tăng lên, lượng Token tiêu thụ cũng trở thành một chỉ số quan trọng phản ánh quy mô hoạt động. Trung Quốc đang tìm cách biến đơn vị kỹ thuật này thành nền tảng cho một thị trường dịch vụ có giá cả và phương thức thanh toán rõ ràng. Bắc Kinh đã công bố kế hoạch hành động phát triển kinh tế Token giai đoạn 2026-2028, hướng tới mở rộng hoạt động thương mại hóa năng lực AI.

Nhà máy Token mở rộng quy mô sản xuất AI

Một mắt xích quan trọng trong mô hình mới là các “nhà máy Token”, nơi kết hợp điện năng, chip bán dẫn, dữ liệu và mô hình AI để cung cấp dịch vụ xử lý theo nhu cầu. Khác với trung tâm dữ liệu chủ yếu cho thuê hạ tầng tính toán, mô hình này cho phép khách hàng truy cập dịch vụ thông qua giao diện lập trình ứng dụng (API), trả phí theo lượng Token sử dụng mà không cần tự vận hành toàn bộ hệ thống.

Tại Khu Phát triển Kinh tế - Công nghệ Bắc Kinh, một cơ sở thuộc mô hình này đã đi vào hoạt động, với công suất được công bố đạt 1.400 tỷ Token mỗi ngày trong giai đoạn đầu. Quy mô đó cho thấy Trung Quốc đang đầu tư vào hạ tầng phục vụ nhu cầu AI, thay vì chỉ tập trung phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn. Theo dữ liệu được dẫn từ Cục Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc, cả nước ghi nhận hơn 500.000 tỷ lượt gọi Token mỗi ngày, trong đó Bắc Kinh chiếm hơn một nửa.

Token tiến vào thị trường tài chính và viễn thông

Hoạt động thương mại hóa Token cũng đang lan sang nhiều lĩnh vực. Tại Nội Mông, sàn giao dịch Token được triển khai nhằm kết nối nguồn năng lực tính toán với nhu cầu doanh nghiệp. An Huy khuyến khích phát triển các khoản vay gắn với Token để hỗ trợ startup AI, trong khi Nam Ninh thử nghiệm cung cấp dịch vụ AI xuyên biên giới tới thị trường ASEAN. Ba nhà mạng viễn thông lớn của Trung Quốc cũng đã đưa ra các gói cước Token cho người dùng cá nhân và doanh nghiệp.

Theo nhận định của Viện Tài chính Internet Trung Quan Thôn, cuộc cạnh tranh trong kỷ nguyên AI đang chuyển từ thu hút sự chú ý sang nâng cao chất lượng và hiệu suất tạo ra Token có giá trị. Trong khi đó, CICC đánh giá nhà máy Token là mô hình có tiềm năng thương mại hóa nhanh; JPMorgan dự báo mức tiêu thụ Token AI tại Trung Quốc có thể tăng mạnh trong giai đoạn 2025-2030.

Với người dùng, Token đang dần trở thành một khoản chi phí thường xuyên để phục vụ công việc. Một kỹ sư tại Bắc Kinh cho biết anh chi hơn 200 nhân dân tệ mỗi tháng để mua Token, vượt tiền cước điện thoại. Xu hướng này cho thấy Trung Quốc không chỉ cạnh tranh về công nghệ AI mà còn xây dựng thị trường và cơ chế tài chính xoay quanh năng lực tính toán. Tuy nhiên, khả năng phát triển bền vững của kinh tế Token sẽ phụ thuộc vào chi phí vận hành, hiệu quả sử dụng và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.