Sinh sống rải rác ở khu vực Hokkaido, phía Bắc Nhật Bản với dân số vào khoảng 30.000 người, người Ainu là một dân tộc thiểu số được biết đến với bản sắc văn hóa độc đáo.
Không giống như người Nhật, người dân tộc Ainu có màu da sáng, đôi mắt tròn và sâu, tóc hơi quăn kiểu lượn sóng. Đàn ông Ainu có râu dày, cơ thể nhiều lông, dáng người cao to. Nhìn chung, họ có những đặc điểm gần với cư dân ở khu vực Kavkaz hiện đại.
Nguồn gốc của dân tộc Ainu đến nay vẫn là một bí ẩn. Trong lịch sử Nhật Bản, khoảng thời gian từ năm 10.000 đến năm 400 TCN được gọi là thời kỳ Jomon. Văn hóa Jomon được xem là nền văn hóa bản địa lớn đầu tiên của Nhật Bản.
Nhiều học giả tin rằng người Ainu chính là hậu duệ của người Jomon hoặc có liên hệ với tộc người cổ này. Theo các công trình nghiên cứu, người Jomon và người Ainu có cấu trúc hộp sọ và khuôn mặt tương tự nhau.
Các mẫu DNA được lấy từ các mẫu xương cổ xưa cũng chỉ ra rằng người Jomon có nhiều điểm tương đồng về mặt di truyền với người Ainu. Trong khi đó, người Nhật Bản hiện đại lại có nguồn gốc từ sự hòa trộn của các cộng đồng di cư từ lục địa giai đoạn muộn hơn với người Jomon.
Trang phục truyền thống của người Ainu là loại áo choàng gọi là attsushi được dệt từ sợi cây và trang trí nhiều họa tiết hình học. Những họa tiết trên áo attsushi không chỉ dùng để phân biệt giới tính, tình trạng hôn nhân, bộ tộc... mà còn giúp người mặc xua đuổi tà ma.
Người Ainu tin vào thuyết vạn vật hữu linh, theo đó mọi vật trên thế gian này đều có linh hồn. Vì vậy, họ rất tôn trọng những gì thuộc về thiên nhiên, từ các loài động vật, thực vật cho đến các vật thể vô tri như sông, núi... Đối với người Ainu, gấu là linh vật của dân tộc, hiện thân của Thần Núi.
Vào ngày 6/6/2008, một nghị quyết được nghị viện Nhật Bản thông qua đã chính thức công nhận người Ainu là "người bản địa với ngôn ngữ, tôn giáo và văn hóa riêng biệt".
