Trong ngành thời trang toàn cầu, thời gian luôn được xem là yếu tố quyết định hiệu quả chi phí. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa tốc độ sản xuất và tính bền vững của chuỗi cung ứng đang đặt ra những bài toán vận hành phức tạp. Thực tế cho thấy, công đoạn may trực tiếp chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng thời gian từ 6 đến 9 tháng để đưa một sản phẩm từ bản thiết kế ra kệ hàng. Cuộc đua rút ngắn chu kỳ cung ứng hiện nay không còn dừng lại ở thao tác của công nhân trên dây chuyền, mà mở rộng sang toàn bộ quy trình thiết kế, phê duyệt mẫu, phân phối và xử lý hàng hoàn trả.
Tại các thủ phủ sản xuất dệt may lớn như Việt Nam, áp lực về thời gian giao hàng ngày càng trở nên gay gắt khi các thương hiệu quốc tế yêu cầu chu kỳ sản xuất ngắn hơn. Việc một chiếc áo thun chỉ mất vài phút công lao động trực tiếp không phản ánh hết khối lượng công việc khổng lồ mà các nhà máy phải xử lý để đáp ứng các đơn hàng linh hoạt.
Áp lực chi phí và rủi ro chia sẻ trong chuỗi sản xuất
Trong hoạt động tìm nguồn cung ứng hàng may mặc, chỉ số "chi phí mỗi phút" phản ánh mức phí nhà máy tính cho một đơn vị thời gian sản xuất, đã bao gồm chi phí quản lý chung và lợi nhuận. Khi các thương hiệu dịch chuyển sang mô hình đặt hàng theo lô nhỏ để thăm dò thị trường, các doanh nghiệp gia công tại Việt Nam phải đối mặt với rủi ro chi phí gia tăng. Việc thiết lập lại dây chuyền thường xuyên cho các đơn hàng nhỏ làm giảm hiệu suất tổng thể, và nếu các mẫu bán chạy không dẫn đến đơn đặt lại số lượng lớn, chi phí cơ hội sẽ do nhà sản xuất gánh chịu.
Để giải quyết bài toán này, các chuyên gia chuỗi cung ứng nhận định rằng tiềm năng tiết kiệm thời gian lớn nhất không nằm ở khâu may mà ở khâu thu mua và duyệt mẫu. Việc cam kết trước về nguyên liệu và hoãn các quyết định chi tiết về màu sắc hay số lượng giúp nhà cung cấp có tầm nhìn dài hạn hơn.
Những mô hình như Asos hay Shein đã áp dụng dữ liệu thời gian thực để thu hẹp chu kỳ bổ sung hàng xuống còn vài tuần, giúp giảm thiểu đáng kể lượng tồn kho và tối ưu hóa biên lợi nhuận gộp, song cũng đòi hỏi sự phối hợp cực kỳ chặt chẽ từ phía nhà máy cung ứng.
Thách thức bền vững phía sau áp lực tăng sản lượng
Mặc dù việc ra quyết định nhanh giúp các thương hiệu giảm rủi ro tồn kho và hạn chế các đợt giảm giá xả hàng, hiệu quả này lại tạo ra tác động ngược đối với mục tiêu phát triển bền vững. Hạ tầng sản xuất tốc độ cao cho phép doanh nghiệp ra mắt nhiều bộ sưu tập hơn, tăng tần suất xuất hàng và đẩy tổng sản lượng tiêu thụ lên mức kỷ lục. Khi đó, lượng lãng phí giảm được nhờ quản trị tồn kho lại bị triệt tiêu bởi chính sự bùng nổ về số lượng sản phẩm mới ra thị trường.
Đối với ngành dệt may Việt Nam, việc chuyển đổi từ gia công thuần túy dựa trên chi phí nhân công rẻ sang mô hình sản xuất linh hoạt và bền vững là bước đi bắt buộc. Giới phân tích cho rằng các thước đo như độ chính xác trong dự báo, vòng quay hàng tồn kho, mức lương cho người lao động và tỷ lệ thu hồi sản phẩm mới phản ánh đúng bức tranh kinh tế hơn là chỉ số thời gian trên dây chuyền. Tốc độ và giá rẻ chỉ là những lựa chọn chiến lược ngắn hạn, và việc tái cấu trúc các thực hành mua hàng có đạo đức mới là nền tảng để xây dựng một chuỗi cung ứng cân bằng và bền vững.
