Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson vừa tiết lộ rằng Thụy Điển đã có những cuộc thảo luận ban đầu với Pháp và Vương quốc Anh về khả năng hợp tác liên quan đến vũ khí hạt nhân.
Chưa có đề xuất cụ thể hay lộ trình nào cho bất kỳ sự hợp tác nào được đưa ra, và ông Kristersson nhấn mạnh rằng các cuộc trao đổi vẫn đang ở giai đoạn sơ khởi. Tuy nhiên, phát biểu của ông trên Đài truyền hình Thụy Điển SVT đánh dấu một sự thay đổi đáng chú ý về quan điểm đối với vấn đề nhạy cảm tại Thụy Điển liên quan đến răn đe hạt nhân ở châu Âu.
Những phát biểu này xuất hiện trong bối cảnh các cuộc tranh luận rộng hơn về việc tăng cường khả năng tự chủ an ninh châu Âu trong NATO, đặc biệt khi xuất hiện những bất ổn liên quan đến cam kết lâu dài của Mỹ và căng thẳng địa chính trị tiếp diễn.
“Pháp đôi khi, thậm chí công khai, bày tỏ quan tâm đến việc thảo luận về năng lực vũ khí hạt nhân với các quốc gia châu Âu khác,” Thủ tướng Kristersson cho biết.
Tuyên bố của ông được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Bộ Chiến tranh Mỹ công bố Chiến lược Quốc phòng Quốc gia (NDS). Một phần của tài liệu này nêu rõ thông điệp hai chiều về cách chính quyền Trump sẽ đối phó với Nga: bằng cách tăng cường lực lượng hạt nhân Mỹ, đồng thời giảm hiện diện quân sự Mỹ tại châu Âu và để các quốc gia châu Âu tự đảm nhận phòng thủ lục địa của mình.
Khi được hỏi về phản ứng của mình khi Pháp đề cập đến hợp tác về vũ khí hạt nhân, ông Kristersson trả lời: “Tôi nói rằng khi chúng tôi gia nhập NATO, chúng tôi tham gia đầy đủ vào mọi cuộc thảo luận, bao gồm cả những vấn đề xoay quanh vũ khí hạt nhân ở châu Âu. Không phải để sử dụng chúng, mà là chừng nào các quốc gia nguy hiểm còn sở hữu vũ khí hạt nhân, các nền dân chủ vững mạnh cũng phải có quyền tiếp cận vũ khí hạt nhân.”
Trả lời câu hỏi tiếp theo về việc liệu Thụy Điển có thể tham gia cùng Pháp trong một chương trình hạt nhân hay không, ông Kristersson đáp “có”, đồng thời tiết lộ rằng các cuộc thảo luận như vậy đã bắt đầu.
“Chúng tôi hiện đang tiến hành các cuộc thảo luận liên tục với cả Pháp và Vương quốc Anh. Các cuộc trao đổi này chưa thực sự cụ thể, và vũ khí hạt nhân của Pháp là độc nhất vô nhị, nhưng Pháp cũng thể hiện sự cởi mở trong việc thảo luận với các quốc gia khác.”
“Chúng ta không nên đi trước sự kiện. Các cuộc thảo luận này vẫn đang diễn ra, và với tư cách là thành viên NATO, chúng tôi tham gia đầy đủ vào mọi vấn đề. Chúng tôi chưa thấy cần thiết phải triển khai (vũ khí hạt nhân) tại Thụy Điển trong thời bình, cũng giống như việc có thể có lực lượng nước ngoài tại Thụy Điển trong thời bình.”
Thụy Điển gia nhập NATO vào tháng 3/2024, nhưng mức độ mà Stockholm sẵn sàng chấp nhận hoàn toàn sự phụ thuộc của liên minh vào răn đe hạt nhân — do Mỹ, Vương quốc Anh và Pháp đảm bảo — vẫn là một câu hỏi nhạy cảm và bỏ ngỏ trong một thời gian.
Vấn đề này đã được ông Jim Stokes, Giám đốc Chính sách Hạt nhân của NATO, đề cập trực tiếp tại một hội thảo ở Stockholm vào tháng 6/2024. Ông Stokes nhấn mạnh sự cần thiết để Thụy Điển giải thích công khai cho người dân về những hệ quả của việc gia nhập, khẳng định: “Thụy Điển cần truyền đạt cho công chúng tầm quan trọng của việc trở thành thành viên một liên minh hạt nhân.”
Lịch sử cho thấy, Pháp luôn coi vũ khí hạt nhân của mình là bảo đảm an ninh quốc gia, nhưng Tổng thống Macron đã khởi xướng cuộc tranh luận về việc mở rộng sự bảo vệ này cho các đồng minh châu Âu — bao gồm cả phối hợp với Vương quốc Anh và thảo luận về một chiều cạnh châu Âu trong các lợi ích sống còn của Pháp.
Từ tháng 7 năm ngoái, Pháp và Vương quốc Anh đã ký Tuyên bố Northwood, cam kết phối hợp chiến lược hạt nhân. Pháp không phải là thành viên của Nhóm Lập kế hoạch Hạt nhân (NPG) của NATO.
Trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Lạnh, Thụy Điển từng có một chương trình vũ khí hạt nhân tuyệt mật. Tuy nhiên, chương trình này đã bị dừng lại vào đầu những năm 1970. Thụy Điển ký Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) năm 1968 và cho rằng mình được bảo vệ dưới “ô hạt nhân” của Mỹ, theo các nghiên cứu về Chiến tranh Lạnh trước đây.
