Mặc dù xung đột Nga-Ukraine là chủ đề thường xuyên xuất hiện trên truyền thông quốc tế, nhưng theo dự báo, cuộc chiến còn lâu mới kết thúc. Mỗi ngày trôi qua, những huyền thoại vũ khí phương Tây tiếp tục bị phá vỡ. Gần đây, Nga đã thành công trong việc bắn hạ một chiếc F-16 của Ukraine, bằng hai tên lửa phòng không S-300.
Việc bắn hạ một chiến đấu cơ trên chiến trường, có thể là hành động tác chiến bình thường; nhưng việc chiếc F-16 bị bắn hạ, mang đến cho thế giới một góc nhìn hoàn toàn mới. Đồng thời xóa tan những huyền thoại về loại chiến đấu cơ hạng nhẹ, được coi là thành công nhất trong dòng chiến đấu cơ thế hệ 4.
Kênh RT của Nga, trong một cuộc phỏng vấn với một chỉ huy với mật danh Sever, của lực lượng phòng không Nga, phát sóng trên kênh Russia-1 hôm 11/1, đã nói với nhà báo Vladimir Solovyov rằng, chiếc F-16 của Không quân Ukraine, là “mục tiêu thú vị nhất”, mà đơn vị của ông từng đối mặt.
Sever cho biết, khẩu đội đã phóng hai tên lửa S-300 vào chiếc F-16, trong đó quả đầu tiên “gây hư hại” cho máy bay, còn quả thứ hai “giáng đòn kết liễu”. “Chúng tôi đã mất rất nhiều thời gian để chuẩn bị cho chiến dịch này”, Sever mở màn cuộc phỏng vấn với RT.
“Chúng tôi đã kiên trì theo dõi và chờ đợi thời điểm thích hợp. Kẻ thù từng khoe khoang rằng những chiếc máy bay này (F-16) là không thể bị bắn hạ. Nhưng hóa ra, chúng cũng rơi khỏi bầu trời giống như những chiếc máy bay khác”. Tuy nhiên Sever không nêu rõ thời điểm vụ bắn hạ xảy ra.
Việc Nga tuyên bố đã bắn hạ thành công một máy bay chiến đấu F-16 của Ukraine bằng hai tên lửa phòng không mặt đất S-300; có thể thấy toàn bộ trận đánh diễn ra nhanh chóng và dứt khoát, không lãng phí nguồn lực hay thao tác phức tạp; mục tiêu rõ ràng và kết quả mang tính quyết định.
Theo lời Sever, họ thực hiện chiến thuật “kiên trì phục kích”, thực hiện phóng hai đạn tên lửa S-300 như quy tắc bắn. Quả tên lửa đầu tiên gây hư hại nghiêm trọng cho chiếc máy bay F-16, khiến phi công không thể điều khiển, và quả thức hai đã hạ gục. Nhưng không rõ phi công có kịp nhảy dù thoát hiểm hay không?
Trước sự đưa tin rộng rãi của truyền thông Nga, Ukraine không thể bác bỏ những cáo buộc này, bởi vì chiếc F-16, được ca ngợi là vũ khí bất khả chiến bại, quả thực đã bị bắn hạ, không còn chỗ cho sự phủ nhận. The RT, Ukraine bắt đầu tiếp nhận các máy bay F-16 từ tháng 8/2024 và kể từ đó đã xác nhận mất bốn chiếc trong chiến đấu.
Theo các nhà phân tích, việc F-16 của Ukraine bị tên lửa Nga bắn hạ không có gì là quá lạ lẫm. Tuy nhiên, khác với các loại xe tăng hay pháo binh, F-16 ít bị thiệt hại ở chiến trường hơn; lý do là vì Ukraine chủ yếu sử dụng F-16 ở tuyến sau, làm nhiệm vụ phòng không, bắn hạ UAV và tên lửa hành trình của Nga.
Có rất ít trường hợp F-16 xuất hiện ở khu vực chiến tuyến để làm nhiệm vụ phòng không hoặc chi viện cho lực lượng chiến đấu mặt đất. Lý do cũng dễ hiểu, vì lực lượng phòng không mặt trận của Nga quá mạnh; ngoài số chiến đấu Su-35 với tên lửa không đối không tầm siêu xa R-77 Vympel thường bay trên khu vực chiến tuyến, Quân đội Nga còn có các trận địa tên lửa phòng không S-300 hay Buk-M2, đều là sát thủ của F-16.
Thẳng thắn mà nói, các phi công lái F-16 của Ukraine hoàn toàn vô tội trong loạt tai nạn này. Máy bay chiến đấu F-16 ban đầu không được thiết kế cho chiến đấu theo kiểu “đơn thương, độc mã” như vậy, nhưng do áp lực của chiến trường, Ukraine buộc phải triển khai F-16 đến những chiến tuyến nguy hiểm nhất.
Các phi công Ukraine đã cố gắng hết sức, sử dụng mọi kỹ năng để né tránh các cuộc tấn công tên lửa, đặc biệt là kỹ năng bay cực thấp, nhưng may mắn không thể đến mãi với họ. Tình thế khó khăn này, đã phản ánh một vấn đề sâu sắc hơn về việc định hình lại chiến thuật sử dụng F-16 của Ukraine nơi chiến tuyến.
Trong các cuộc chiến mà có chiến đấu cơ F-16 tham chiến trước đây, các phi công lái chiến đấu cơ này không phải đối mặt với những vũ khí phòng không hiện đại như S-300/400, hay chiến đấu cơ Su-35 mang tên lửa không đối không tầm xa. Do vậy tỷ lệ thiệt hại của chiến đấu cơ này gần như bằng không; do vậy đã tạo nên “thương hiệu” của F-16.
Nhưng trên chiến trường Nga-Ukraine, F-16 của Ukraine phải đối mặt với một lực lượng phòng không được đánh giá là “mạnh nhất thế giới”. Cộng với đó là F-16 của Ukraine khi xuất kích thường là “đơn thương, độc mã”, chứ không phải chiến đấu trong đội hình không quân đông đảo, có máy bay yểm trợ, cảnh giới, chế áp điện tử…như của Mỹ; do vậy thiệt hại là tất yếu.
Trước đó, tạp chí Military Watch của Mỹ cho biết, lực lượng phòng không Nga đã bắn hạ một trong những chiếc chiến đấu cơ Su-27 cuối cùng của Không quân Ukraine. Theo bài báo, Kiev cuối cùng đã phải từ bỏ hy vọng giành ưu thế trên không, mà họ đã quyết tâm theo đuổi suốt cuộc xung đột.
