Tâm điểm của cuộc xung đột Nga-Ukraine một lần nữa chuyển sang khu vực Huliaipole (Gulyai-Pole) ở tỉnh Zaporizhzhia – một thành phố nhỏ, cách thủ phủ tỉnh Zaporozhye khoảng 60 km về phía đông; nơi đang trở thành "cối xay thịt" mà cả hai bên tranh giành.
Trong nỗ lực chiếm giữ thị trấn này, Quân đội Nga (RFAF) đã chịu tổn thất lớn trong tháng 12. Tuy nhiên, chỉ huy Cụm quân phía Đông (Cụm Vostok) gần đây đã điều chỉnh chiến thuật, sử dụng pháo phản lực nhiệt áp TOS-2 chi viện hỏa lực trực tiếp cho bộ binh chiến đấu.
Một xe chiến đấu TOS-2, được trang bị 18 viên đạn nhiệt áp, có thể tiêu diệt sinh lực đối phương ở cả một khu phố, khiến hệ thống phòng thủ của Ukraine sụp đổ nhanh chóng. Trận chiến "đốt cháy để giành đất" này, đã phơi bày cuộc giao tranh khốc liệt giữa hỏa lực và ý chí trong chiến tranh hiện đại.
Về lý thuyết, vũ khí nhiệt áp có sức tàn phá khủng khiếp hơn nhiều so với vũ khí truyền thống và được coi là vũ khí “phi hạt nhân”. Nguyên lý hoạt động của chúng là khi kích nổ sơ cấp, tạo ra vùng son khí dễ cháy, sau đó kích nổ thứ cấp trong vòng 0,1 giây, tạo ra vùng cháy có nhiệt độ lên đến 2.500 độ C và hút hết oxy trong khu vực vụ nổ và xung quanh.
Nhật ký của binh lính Ukraine, mô tả tác động của loại vũ khí này bằng những cụm từ như "không gian bị thiêu đốt" và "giống như bị nhét vào túi hút chân không", cho thấy sự tàn phá cả về thể chất lẫn tinh thần mà nó gây ra.
Khi quân Nga sử dụng pháo nhiệt áp hạng nặng, lính Ukraine trốn trong hầm ngầm cũng không thể thoát, vì nhiệt độ vụ nổ cực cao, đốt cháy nhanh oxy trong không khí, dẫn đến ngạt thở xảy ra nhanh hơn cả vụ nổ. Lợi thế kép "phá hủy + dọn sạch khu vực" này, đã hoàn toàn phá vỡ kế hoạch kháng cự dựa vào thành phố của Ukraine.
Cốt lõi của việc nâng cấp chiến thuật này của RFAF, nằm ở sự kết hợp khép kín giữa "hỏa lực - trinh sát - tấn công". Đầu tiên, quân Nga sử dụng UAV trinh sát có mang theo vũ khí hạng nhẹ, nhằm phát hiện các hệ thống phòng không dã chiến và tấn công trực tiếp vào binh lính bên trong hầm trú ẩn.
Khi phát hiện trận địa phòng không của AFU, máy bay chiến đấu Su-34 ngay lập tức thả bom lượn có điều khiển với độ chính xác dưới 5 mét, phá hủy khả năng phòng không của Ukraine. Tiếp sau đó là hỏa lực pháo binh, bom lượn và pháo nhiệt áp trút xuống các trận địa phòng ngự, khiến binh lính tiền tuyến rơi vào hỗn loạn, loại bỏ hoàn toàn cơ hội phản công của họ.
Mặt trận Donetsk đã chứng minh hiệu quả của chiến thuật này, khi RFAF đã sử dụng vũ khí nhiệt áp để phá hủy các sở chỉ huy ngầm của Ukraine, thậm chí cả các cố vấn quân sự của NATO cũng không thoát. Tại mặt trận Huliaipole, UAV trinh sát của Nga hoạt động liên tục 24/24 giờ, nhanh chóng phát hiện ra những hoạt động của quân Ukraine.
Khi phát hiện ra mục tiêu, RFAF không ngần ngại sử dụng vũ khí nhiệt áp bao phủ các điểm tập kết của Ukraine chỉ trong vài phút, tạo ra một tình huống áp đảo "trinh sát thời gian thực + tấn công chính xác". Sự thất bại của Lữ đoàn 102 AFU là một ví dụ điển hình - các sở chỉ huy bị đánh bom, trận địa chìm trong biển lửa.
Huliaipole cùng với Pokrovsk, là một điểm nút quan trọng trong tuyến phòng thủ thứ hai của Ukraine. Sự thất thủ của nó đồng nghĩa với việc cửa ngõ vào thủ phủ Zaporizhzhia, đã hoàn toàn mở toang. Mặc dù trong thời gian qua, Ukraine đã vội xây dựng tuyến phòng thủ để bảo vệ Zaporozhye từ xa, nhưng địa hình bình nguyên bằng phẳng, khó có thể ngăn quân Nga tiến nhanh.
Trong chiến dịch tấn công Huliaipole, mặc dù RFAF chịu tổn thất, nhưng chiến tuyến vẫn tiếp tục tiến lên, trong khi phòng tuyến của Ukraine liên tục rút lui. Điều này phơi bày logic tàn khốc của chiến tranh hiện đại: khi ưu thế hỏa lực là đủ, tỷ lệ thương vong không còn là yếu tố quyết định.
Sau khi vũ khí nhiệt áp trút xuống, sự kháng cự cá nhân trở nên nhỏ bé như con người trước cơn lũ dữ. Cho dù những người lính Ukraine có dũng cảm đến đâu, họ cũng không thể chịu đựng được sức nóng 2.500 độ và môi trường bị đốt cháy oxy hoàn toàn. Sự sụp đổ của Lữ đoàn 102 không phải do không muốn phòng thủ, mà là do không có khả năng làm được điều đó.
Tuy nhiên, chiến thuật "đốt phá lãnh thổ" này không phải là không có cái giá phải trả, khi RFAF cũng chỉ có nguồn dự trữ đạn nhiệt áp hạn chế, và tốc độ tiêu thụ vũ khí hạng nặng vượt xa khả năng tiếp tế. Việc phụ thuộc lâu dài vào vũ khí nhiệt áp có thể dẫn đến sự đơn giản hóa chiến thuật.
Giao tranh vẫn tiếp diễn ở phía tây Huliaipole, và số phận của thành phố Zaporozhye, thủ phủ của tỉnh Zaporozhye, đang trong tình thế bấp bênh. Vũ khí nhiệt áp không chỉ làm thay đổi tình hình chiến trường mà còn định hình lại luật lệ chiến tranh – khi giá trị của một vị trí chiến lược vượt trội so với tổn thất về người, “lòng thương xót” nhường chỗ cho ưu thế hỏa lực.
