Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, gói thầu Thi công Trường MG Bình Lãng đang bước vào giai đoạn đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) với những diễn biến đáng chú ý về mức độ cạnh tranh và hiệu quả kinh tế. Đây là dự án sử dụng 100% vốn ngân sách xã, được kỳ vọng sẽ hoàn thiện cơ sở hạ tầng giáo dục tại địa phương, đồng thời đặt ra yêu cầu khắt khe về trách nhiệm giải trình, tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công của cơ quan quản lý nhà nước cấp cơ sở trong bối cảnh hành chính mới (tỉnh quản lý trực tiếp xã).

Chênh lệch "sát nút" và bài toán tối ưu hóa ngân sách

Gói thầu Thi công Trường MG Bình Lãng (Mã TBMT: IB2600276794) có giá niêm yết 15.151.827.228 đồng, do Ban Quản lý Dự án xã Tân Trụ (tỉnh Tây Ninh) làm Chủ đầu tư kiêm Bên mời thầu. Căn cứ Quyết định số 160/QĐ-BQLDA ngày 09/06/2026 do Giám đốc Ban Quản lý Dự án Trần Hồng Phong ký ban hành, gói thầu được tổ chức lựa chọn nhà thầu theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng trong nước, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Theo yêu cầu của E-HSMT, nhà thầu trúng thầu sẽ thực hiện loại hợp đồng trọn gói với thời gian thi công là 360 ngày.

Theo Biên bản mở thầu hoàn thành lúc 09:17 ngày 18/06/2026, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận sự tham gia của 02 đơn vị là Công ty Cổ phần Xây dựng An Đại Lộc và Công ty TNHH Thiết kế Xây dựng Thiên Phú Thịnh. Cả hai nhà thầu đều đề xuất thời gian thực hiện hợp đồng đúng 360 ngày, bám sát yêu cầu tiến độ của E-HSMT. Tuy nhiên, bức tranh tài chính qua giá dự thầu lại cho thấy mức độ cạnh tranh về giá chưa thực sự quyết liệt, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước chỉ đạt mức "nhỏ giọt".

Cụ thể, Công ty Cổ phần Xây dựng An Đại Lộc đưa ra giá dự thầu là 14.990.930.642 đồng. So với giá gói thầu ban đầu được phê duyệt, mức giá này giúp tiết kiệm cho ngân sách nhà nước số tiền 160.896.586 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm khoảng 1,06%.

Ở một diễn biến khác, Công ty TNHH Thiết kế Xây dựng Thiên Phú Thịnh đưa ra mức giá dự thầu là 15.133.934.924 đồng. Làm một phép tính đơn giản, mức giá này chỉ giảm đúng 17.892.304 đồng so với giá trị gói thầu hơn 15,1 tỷ đồng, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm vỏn vẹn khoảng 0,11%.

Việc cả hai nhà thầu đều đưa ra mức giá dự thầu bám rất sát giá trần, tỷ lệ giảm giá cao nhất chỉ dừng lại ở mức 1,06%, đặt ra câu hỏi lớn về tính hiệu quả kinh tế của cuộc thầu. Đối với một dự án xây lắp có quy mô vốn trên 15 tỷ đồng, mức tiết kiệm dưới 3% ngay cả khi có sự tham gia cạnh tranh của nhiều hơn một nhà thầu là một con số cần được Hội đồng xét thầu và các cơ quan chức năng lưu tâm đánh giá kỹ lưỡng, đặc biệt trong bối cảnh Chính phủ đang liên tục siết chặt kỷ luật tài chính công.

Năng lực nhà thầu

Bên cạnh bài toán về giá, năng lực và lịch sử hoạt động của hai doanh nghiệp tham chiến cũng bộc lộ những mảng màu đối lập, báo hiệu một quá trình chấm thầu đòi hỏi sự thận trọng cao độ từ phía Tổ chuyên gia.

Công ty Cổ phần Xây dựng An Đại Lộc (Mã số thuế: 0304904913), địa chỉ trụ sở tại C3 Quang Trung, Phường Thông Tây Hội, TP HCM do ông Bùi Quang Tâm làm người đại diện pháp luật, sở hữu bề dày thành tích đáng chú ý trên thị trường đấu thầu. Dữ liệu lịch sử đấu thầu trích xuất cho thấy, tính đến thời điểm hiện tại, doanh nghiệp này đã tham gia khoảng 163 gói thầu trên toàn quốc, trong đó trúng tới 95 gói, trượt 62 gói. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh): 1.161.857.635.261 đồng. Trong đó, với vai trò độc lập đạt 769.427.930.261 đồng, với vai trò liên danh: 392.429.705.000 đồng.

Đặc biệt, Công ty Cổ phần Xây dựng An Đại Lộc có thể được xem là một "lão tướng" thực thụ tại địa bàn với việc từng tham gia tới 106 gói thầu tại tỉnh Tây Ninh. Tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của đơn vị này duy trì ở mức 95,63%. Lợi thế về kinh nghiệm thi công tại địa phương, sự am hiểu thổ nhưỡng, cộng hưởng với mức giá dự thầu thấp hơn đối thủ hơn 143 triệu đồng, đang biến Công ty Cổ phần Xây dựng An Đại Lộc trở thành ứng viên nắm giữ nhiều lợi thế cạnh tranh nhất tại gói thầu này.

Ở chiều ngược lại, Công ty TNHH Thiết kế Xây dựng Thiên Phú Thịnh (Mã số thuế: 3603293217, trụ sở đăng ký tại TP Đồng Nai) do ông Lê Văn Thiên làm đại diện pháp luật, mang đến cuộc đua một hồ sơ năng lực đồ sộ không kém về mặt số lượng. Nhà thầu này đã tham gia tổng cộng 214 gói thầu, trúng 149 gói thầu. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh): 491.186.933.241 đồng. Trong đó, với vai trò độc lập: 206.011.149.437 đồng, với vai trò liên danh: 285.175.783.804 đồng. Tỷ lệ trúng thầu so với giá dự toán trung bình đạt 96,41%.

Tuy nhiên, địa bàn hoạt động chủ lực của doanh nghiệp này tập trung tại TP Đồng Nai (155 gói thầu), trong khi kinh nghiệm trúng thầu và thi công tại tỉnh Tây Ninh gần như vắng bóng (dữ liệu Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận mới tham gia 01 gói thầu tại Tây Ninh). Việc một doanh nghiệp từ TP Đồng Nai "lấn sân" sang Tây Ninh tham gia dự án xây lắp đòi hỏi nhà thầu phải chứng minh được năng lực huy động nhân sự, vật tư, máy móc thiết bị một cách khả thi và hiệu quả nhất trong E-HSDT.

Góc nhìn pháp lý:

Đánh giá về cục diện gói thầu dưới góc độ quản lý nhà nước và pháp luật đấu thầu, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật sửa đổi số 90/2025/QH15 đặt nền móng tối cao cho 4 nguyên tắc cốt lõi: Cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Khi một gói thầu có giá trị hơn 15 tỷ đồng ghi nhận sự cạnh tranh của hai nhà thầu, nhưng tỷ lệ tiết kiệm lại rơi vào vùng 'siêu thấp' (chỉ từ 0,11% - 1,06%), thì trụ cột về 'hiệu quả kinh tế' chưa thực sự được phát huy tối đa."

Luật sư Nguyễn Văn Lập phân tích thêm: "Việc xây dựng chiến lược giá và bỏ thầu là quyền tự chủ thương mại của mỗi doanh nghiệp. Tuy nhiên, đứng ở lăng kính của cơ quan quản lý nguồn vốn ngân sách, Chủ đầu tư – Ban Quản lý Dự án xã Tân Trụ – cần thực hiện khâu đánh giá E-HSDT một cách cẩn trọng, minh bạch và khách quan. Việc giá dự thầu bám quá sát giá dự toán đòi hỏi Tổ chuyên gia phải soi xét cực kỳ kỹ lưỡng từng tiêu chí kỹ thuật, bằng cấp nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công chủ yếu mà các nhà thầu đã cam kết, đảm bảo ngân sách nhà nước giải ngân là xứng đáng, công trình đạt chất lượng cao nhất."

Đặc biệt, nhằm chấn chỉnh công tác đấu thầu, ngày 03/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-TTg về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu. Chỉ thị yêu cầu rõ người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương và Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm toàn diện, không đùn đẩy, né tránh, đồng thời nghiêm cấm mọi hành vi nâng khống giá gói thầu. Tiếp nối tinh thần đó, ngày 05/5/2026, Bộ Tài chính ban hành Công văn số 5557/BTC-QLĐT yêu cầu các địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp cắt giảm chi phí, nâng cao chất lượng lập giá gói thầu để bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả thực chất.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.