Hoạt động đấu thầu qua mạng được kỳ vọng sẽ gia tăng tính cạnh tranh và tối ưu hóa ngân sách. Tuy nhiên, tại gói thầu xây lắp thuộc dự án Nâng cấp đường số 12, đường Bời Lời (phường Bình Minh), việc chỉ có một nhà thầu tham dự và trúng thầu sát giá đang thu hút sự quan tâm của dư luận về hiệu quả kinh tế tại địa phương này.
Tiết kiệm ngân sách ở mức "tượng trưng"
Theo Quyết định số 1402/QĐ-PKTHT&ĐT ngày 08/05/2026 của Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bình Minh, Công ty TNHH Hiệp Ninh (MST: 3901187380) đã chính thức trúng gói thầu Xây dựng dự án Nâng cấp đường số 12, đường Bời Lời, khu phố Ninh Trung.
Theo thông tin từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, giá gói thầu (dự toán) được duyệt là 5.620.595.000 đồng. Công ty TNHH Hiệp Ninh trúng thầu với giá 5.590.753.477 đồng. Đáng chú ý, dù đây là hình thức đấu thầu rộng rãi trong nước qua mạng, nhưng biên bản mở thầu ngày 15/04/2026 ghi nhận chỉ duy nhất Công ty TNHH Hiệp Ninh nộp hồ sơ dự thầu. Kết quả, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước sau đấu thầu chỉ vỏn vẹn khoảng 29,8 triệu đồng, đạt tỉ lệ tiết kiệm "khiêm tốn" 0,53%.
Đáng chú ý, trong quá trình đánh giá, bên mời thầu là Công ty TNHH MTV Dương Hoàng Nam đã phải có văn bản yêu cầu nhà thầu làm rõ hồ sơ vào ngày 20/04/2026. Sau khi nhà thầu bổ sung các tài liệu chứng minh năng lực vào ngày 21/04/2026, tổ chuyên gia mới có đủ căn cứ để đánh giá đạt.
Chân dung đơn vị trúng thầu
Theo tìm hiểu của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH Hiệp Ninh (MST: 3901187380), có trụ sở tại số 144, đường Nguyễn Trọng Cát, khu phố Hiệp Nghĩa, phường Tân Ninh, tỉnh Tây Ninh. Doanh nghiệp do ông Nguyễn Quang Minh làm Giám đốc, là một đơn vị xây lắp có bề dày thành tích trúng thầu tại Tây Ninh.
Trong lịch sử đấu thầu tính đến tháng 05/2026, Công ty TNHH Hiệp Ninh đã tham gia khoảng 108 gói thầu và trúng tới 62 gói với tổng giá trị khoảng 191.722.339.123 đồng. Phần lớn các gói thầu này (97 gói) nằm trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Đặc biệt, sự phối hợp giữa nhà thầu này và đơn vị tư vấn mời thầu – Công ty TNHH MTV Dương Hoàng Nam – diễn ra khá thường xuyên. Cụ thể, trong số 19 gói thầu do đơn vị này mời, Công ty TNHH Hiệp Ninh đã trúng thầu tới 14 gói.
Điển hình có thể kể: Gói thầu: Xây lắp (XD + ATGT), trị giá 7.739.792.149 đồng (trúng tháng 05/2025); gói thầu: Xây lắp (Bao gồm: Xây dựng +ĐBGT), trị giá 1.292.115.380 đồng (trúng tháng 03/2025); Gói thầu: Thi công xây lắp, trị giá 4.480.093.858 đồng (trúng tháng 02/2025) hay Gói Thi công xây lắp, trị giá 1.163.604.306 đồng (trúng tháng 02/2025).
Góc nhìn chuyên gia và quy định pháp lý
Phân tích về hiện trạng này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Theo Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, mục tiêu tối thượng là đảm bảo tính cạnh tranh và hiệu quả kinh tế. Khi một gói thầu đấu thầu rộng rãi nhưng chỉ có một nhà thầu tham gia và trúng thầu sát giá, chủ đầu tư cần có trách nhiệm giải trình rõ ràng về việc lập hồ sơ mời thầu có đảm bảo tính rộng rãi hay không, tránh tình trạng cài cắm tiêu chí hạn chế nhà thầu."
Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh, Nghị định 214/2025/NĐ-CP cho phép mở thầu ngay khi có ít hơn 03 nhà thầu tham gia, nhưng đòi hỏi chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về tính hiệu quả. "Tỉ lệ tiết kiệm dưới 1% cho thấy giá trị thặng dư thu lại cho ngân sách từ hoạt động cạnh tranh là chưa đạt kỳ vọng. Các cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát hậu kiểm để đảm bảo tính minh bạch."
Dư luận đang chờ đợi sự minh bạch hơn nữa trong việc triển khai các dự án đầu tư công tại phường Bình Minh, đảm bảo nguồn lực ngân sách được sử dụng một cách hiệu quả nhất, đúng theo tinh thần của Luật Đấu thầu 2023 và các quy định sửa đổi, bổ sung năm 2024, 2025.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.
