Sáng 28/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, các đại biểu thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Mở rộng cửa đón tinh hoa quản trị toàn cầu

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của các đại biểu là quy định về tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ tại khoản 13, 14 Điều 1 (sửa đổi, bổ sung Điều 74, 75 Luật Chứng khoán).

Đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ) nhấn mạnh, theo các chuyên gia kinh tế, việc sửa đổi luật lần này sẽ tác động trực tiếp và mang ý nghĩa chiến lược đối với năng lực cạnh tranh của các vùng kinh tế tại Việt Nam. Tuy nhiên, quy định hiện tại trong dự thảo yêu cầu Chủ tịch Hội đồng quản trị phải có số năm kinh nghiệm, kinh nghiệm nghiệp vụ và chứng chỉ hành nghề chuyên môn sâu đã bộc lộ sự nhầm lẫn giữa vai trò của nhà quản trị chiến lược và người điều hành tác nghiệp chuyên môn.

Đặc biệt, nhắc đến thực tiễn phát triển tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long – nơi đang rất cần những tập đoàn đa quốc gia đầu tư vào hạ tầng logistics, cảng Trần Đề và các khu công nghiệp quy mô lớn, đại biểu kiến nghị chỉ áp dụng điều kiện bắt buộc có chứng chỉ hành nghề phù hợp đối với Tổng giám đốc (hoặc Giám đốc) và các Phó Tổng giám đốc phụ trách chuyên môn trực tiếp. Đối với người đại diện theo pháp luật khác không kiêm nhiệm điều hành, chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn về năng lực hành vi dân sự, có bằng đại học trở lên thuộc các chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng hoặc luật. Điều này vừa tạo ra sự linh hoạt tối đa cho doanh nghiệp, thu hút tinh hoa quản trị cấp cao, vừa bảo đảm an toàn hệ thống điều hành tác nghiệp.

Liên quan đến tiêu chuẩn của Tổng giám đốc và người đại diện theo pháp luật, một vấn đề được nhiều đại biểu đặt lên bàn nghị sự là việc dự thảo lược điều kiện về nhân thân so với Luật Chứng khoán hiện hành. Các đại biểu đều bày tỏ sự đồng tình với chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính, nhưng khẳng định việc bãi bỏ tiêu chuẩn nhân thân lần này là chưa thực sự rõ ràng và thuyết phục.

Các đại biểu chỉ rõ, theo Luật Chứng khoán hiện hành, những cá nhân đã bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán trong thời hạn 6 tháng gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ sẽ không được chấp nhận trở thành Tổng giám đốc công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán. Tuy nhiên, dự thảo mới đã lược bỏ điều kiện này.

"Điều đó có nghĩa là dự thảo đang chấp nhận một người từng bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán trở thành Tổng giám đốc", đại biểu Bùi Xuân Hải (Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng) đặt vấn đề.

Làm rõ bản chất của hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng

Đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn TP. Huế) cho rằng, sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, đóng góp quan trọng vào nền kinh tế, đặc biệt thông qua việc tạo kênh huy động vốn cho doanh nghiệp.

Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam, khoản 19 Điều 4 Luật Chứng khoán năm 2019 quy định mọi hình thức chào bán có sử dụng phương tiện thông tin đại chúng đều bị coi là chào bán chứng khoán ra công chúng. Trong khi đó, Điều 15 quy định điều kiện chào bán chứng khoán ra công chúng, trong đó có yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi theo quy định.

Tuy nhiên, pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, trong đó có Luật 68 và Nghị định 36, quy định việc thoái vốn phải bảo đảm công khai, minh bạch, thực hiện đấu giá nhằm hạn chế thất thoát tài sản nhà nước. Để tổ chức đấu giá, thông tin cũng phải được công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng theo quy định.

Từ đó, đại biểu nêu tình huống một doanh nghiệp có vốn nhà nước đang thua lỗ cần thực hiện thoái vốn.

"Nếu công bố thông tin đấu giá rộng rãi, hoạt động này có thể gặp vướng mắc khi đối chiếu với quy định về chào bán chứng khoán ra công chúng và điều kiện kinh doanh có lãi. Ngược lại, nếu không công khai thông tin, việc thoái vốn có thể không bảo đảm nguyên tắc minh bạch, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước", ông Nam nói.

Theo đại biểu, sự giao thoa giữa các quy định có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình thoái vốn, làm chậm việc tái cơ cấu và bỏ lỡ cơ hội phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để tháo gỡ vướng mắc, đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị làm rõ sự khác biệt giữa việc công khai thông tin phục vụ đấu giá và bản chất của hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng. Theo ông, công bố thông tin đấu giá không đồng nghĩa với việc phát hành cổ phiếu mới để huy động vốn từ công chúng.

Đồng thời, cần phân định rõ giữa phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn và thoái vốn, chuyển nhượng cổ phần hiện hữu. Bởi lẽ, thoái vốn là giao dịch giữa chủ sở hữu hiện hữu và nhà đầu tư mới, không làm thay đổi vốn điều lệ của doanh nghiệp. Do đó, việc áp dụng cùng điều kiện đối với 2 hoạt động này cần được xem xét để bảo đảm phù hợp với bản chất của từng giao dịch.

Đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo đảm tính đồng bộ giữa pháp luật chứng khoán và pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp, qua đó vừa bảo vệ tài sản công, vừa bảo đảm tính minh bạch của thị trường.

"Cần tạo điều kiện để doanh nghiệp đang thua lỗ vẫn được công khai thông tin phục vụ đấu giá thoái vốn, thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia cạnh tranh, tối đa hóa giá trị thu hồi vốn nhà nước, tránh lãng phí nguồn lực, đồng thời bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư", ông Nam góp ý.

Cần giám sát điều kiện an toàn vốn của ngân hàng lưu ký

Tham gia thảo luận về điều kiện đăng ký hoạt động lưu ký của ngân hàng, đại biểu Trần Anh Tuấn (đoàn TP HCM) cho rằng, pháp luật hiện hành quy định ngân hàng phải đáp ứng các điều kiện về tỉ lệ an toàn vốn tối thiểu, kinh doanh có lãi trong năm gần nhất và có địa điểm, trang thiết bị phục vụ hoạt động lưu ký.

Đại biểu đồng tình với chủ trương cắt giảm thủ tục, nhưng đề nghị cân nhắc riêng đối với điều kiện về an toàn vốn tối thiểu. Theo ông, hoạt động lưu ký liên quan trực tiếp đến tài sản của nhà đầu tư; giấy chứng nhận đăng ký hoạt động lưu ký cũng là điều kiện để ngân hàng thực hiện vai trò ngân hàng giám sát đối với các quỹ đầu tư.

Để không phát sinh thêm hồ sơ, thủ tục cho ngân hàng, đại biểu đề xuất việc kiểm tra điều kiện an toàn vốn có thể được thực hiện thông qua cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước.

Đồng thời, cần nghiên cứu quy định Ngân hàng Nhà nước kịp thời thông báo cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khi ngân hàng không còn đáp ứng điều kiện hoạt động lưu ký, đặc biệt trong trường hợp ngân hàng bị áp dụng các biện pháp can thiệp sớm hoặc kiểm soát đặc biệt. Theo đại biểu, cơ chế này sẽ góp phần hạn chế những rủi ro có thể ảnh hưởng đến tài sản của nhà đầu tư.