Theo Quyết định số 76/2025 vừa được UBND TPHCM ban hành, trường hợp quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được đề xuất phê duyệt quy hoạch, bố trí ở vị trí khác trong cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội thì phải bảo đảm có diện tích đất theo quy hoạch là đất ở tương đương hoặc lớn hơn diện tích đất ở có dành để xây dựng nhà ở xã hội đã được duyệt.

Sở Xây dựng TPHCM vừa lên tiếng phản hồi về đề xuất “siết” nhà ở xã hội. Theo Sở Xây dựng, trước đây việc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội trong các dự án bất động sản có 3 hình thức bằng tiền, bằng nhà, bằng đất.

Đến nay chỉ có 2 hình thức bằng tiền hoặc bằng đất. Riêng đối với việc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng đất thì có 2 hình thức bằng đất tại dự án bất động sản hoặc tại vị trí khác ngoài phạm vi dự án đó.

Qua rà soát, Sở Xây dựng TPHCM đã tổng hợp được khoảng 90 dự án nhà ở xã hội được chấp thuận chủ trương đầu tư từ quỹ đất 20% trong các dự án bất động sản.

Trên cơ sở ý kiến của Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM về nhu cầu nhà ở xã hội, quy hoạch bố trí quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội tại khu vực để có báo cáo, tham mưu UBND TPHCM quyết định việc chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại thực hiện nhà ở xã hội tại dự án theo các hình thức, gồm dành một phần diện tích đất ở trong dự án để xây dựng nhà ở xã hội hoặc bố trí quỹ đất ở vị trí khác hoặc đóng tiền tương đương khi chấp thuận chủ trương đầu tư dự án nhà ở thương mại.

Về cơ chế hoán đổi quỹ đất, UBND TPHCM đã ban hành quyết định số 76/2025, quy định: Trường hợp quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được đề xuất phê duyệt quy hoạch, bố trí ở vị trí khác trong cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội thì phải bảo đảm có diện tích đất theo quy hoạch là đất ở tương đương hoặc lớn hơn diện tích đất ở có dành để xây dựng nhà ở xã hội đã được duyệt.

Nếu quỹ đất hoán đổi không cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội thì phải bảo đảm điều kiện có diện tích đất theo quy hoạch là đất ở và có giá trị tương đương hoặc lớn hơn giá trị quỹ đất nhà ở xã hội của dự án thương mại.

Đồng thời, nhà ở, công trình xây dựng tại quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội ở vị trí cũ chỉ được đưa vào kinh doanh sau khi dự án nhà ở xã hội hoán đổi được đưa vào kinh doanh.

Về cách thức xác định số tiền chủ đầu tư phải nộp tương đương giá trị quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội đã được quy định cụ thể tại Nghị định số 261/2025 của Chính phủ. Số tiền chủ đầu tư nộp được nộp vào ngân sách địa phương và quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật về Quỹ nhà ở quốc gia.

Trước đó, phát biểu tại một hội thảo về nhà ở xã hội, ông Phạm Minh Mẫn, Phó giám đốc Sở Xây dựng TPHCM cho biết, Sở Xây dựng sẽ tham mưu UBND TPHCM ban hành các biện pháp chế tài, nhằm siết trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc triển khai nhà ở xã hội, đồng thời khắc phục tình trạng chậm trễ hoặc né tránh nghĩa vụ dành 20% quỹ đất trong các dự án nhà ở thương mại.

Đối với các dự án nhà ở thương mại có bố trí quỹ đất dành để phát triển nhà ở xã hội mà chậm triển khai nhà ở xã hội, Sở Xây dựng sẽ không xem xét giải quyết thủ tục về thông báo nhà ở hình thành trong tương lai đủ điều kiện được bán, cho thuê mua đối với dự án nhà ở thương mại trong trường hợp chủ đầu tư chưa triển khai đầu tư thực hiện nhà ở xã hội trong dự án.

Về các dự án đã hết tiến độ thực hiện nhưng chủ đầu tư chưa hoàn thành thủ tục pháp lý để được cấp phép xây dựng, cơ quan có thẩm quyền đề xuất không gia hạn tiến độ thực hiện, đồng thời xem xét chấm dứt hoạt động dự án, thu hồi quỹ đất và dự án nhà ở xã hội. Chủ đầu tư còn có thể bị xử lý vi phạm hành chính nếu chậm triển khai thực hiện dự án theo quy định của pháp luật.