Sau khi hủy quyết định trao dự án cho liên danh Trung Quốc năm 2021, Philippines vẫn đang tìm cách đưa siêu công trình này thành hiện thực, với mục tiêu khởi công năm 2027 và khai thác giai đoạn đầu từ năm 2031.
Siêu sân bay 11 tỷ USD và cú đổ vỡ với nhà đầu tư Trung Quốc
Nằm tại thành phố Cavite, cách sân bay quốc tế Ninoy Aquino (NAIA) khoảng 15 km đường bộ, Sangley Point được quy hoạch nhằm giảm áp lực cho hệ thống sân bay của vùng đô thị Manila. Đây là trung tâm kinh tế, thương mại và du lịch quan trọng của Philippines, nơi nhu cầu đi lại bằng đường hàng không ngày càng tăng.
Theo Cơ quan Thương mại và Phát triển Mỹ (USTDA), NAIA phục vụ khoảng 52 triệu lượt hành khách trong năm 2025. Trong khi đó, việc mở rộng sân bay hiện hữu gặp những giới hạn về quỹ đất và hạ tầng. Sangley được kỳ vọng bổ sung năng lực vận chuyển hành khách, hàng hóa, đồng thời thúc đẩy du lịch và logistics.
Theo phương án được công bố, giai đoạn đầu của Sangley có hai đường băng, công suất khoảng 75 triệu hành khách mỗi năm. Về dài hạn, sân bay có thể mở rộng lên bốn đường băng, nâng công suất thiết kế lên 130 triệu lượt khách. Dự án còn bao gồm hệ thống đường kết nối, hạ tầng hàng hóa và các công trình hỗ trợ khai thác hàng không.
Tháng 11/2019, liên danh giữa MacroAsia Corporation của Philippines và China Communications Construction Company (CCCC) được lựa chọn phát triển Sangley Point. Đến năm 2020, hợp đồng giai đoạn đầu được công bố với giá trị khoảng 208,5 tỷ peso, tương đương gần 4 tỷ USD theo tỷ giá thời điểm đó. Tổng mức đầu tư dự kiến của toàn dự án vào khoảng 10 tỷ USD.
Tuy nhiên, tháng 1/2021, chính quyền tỉnh Cavite hủy quyết định trao dự án cho liên danh này do các yêu cầu để hoàn tất thỏa thuận liên doanh không được đáp ứng đầy đủ trong thời hạn quy định. Phía liên danh cũng viện dẫn những khó khăn do đại dịch COVID-19 gây ra.
Vụ việc thu hút chú ý bởi CCCC nằm trong danh sách doanh nghiệp Trung Quốc bị Mỹ trừng phạt liên quan đến hoạt động xây dựng và quân sự hóa các thực thể nhân tạo tại Biển Đông. Dù vậy, lý do chính thức được chính quyền Cavite đưa ra để hủy quyết định trao dự án là những thiếu sót trong hồ sơ, không phải việc hủy bỏ toàn bộ kế hoạch xây sân bay.
Tháng 9/2022, chính quyền Cavite trao dự án cho SPIA Development Consortium, một liên danh mới có sự tham gia của các doanh nghiệp Philippines và đối tác quốc tế. Thỏa thuận phát triển được ký năm 2023, sau đó được Ủy ban Cạnh tranh Philippines thông qua vào năm 2024.
Nhiều năm vướng thủ tục
Có nhà đầu tư mới nhưng Sangley vẫn chưa thể bước ngay vào giai đoạn xây dựng. Tháng 5/2025, Bộ Giao thông Philippines cho biết dự án chưa có thiết kế kỹ thuật chi tiết được nộp và chưa được cấp chứng nhận tuân thủ môi trường.
Những vướng mắc này phản ánh độ phức tạp của một dự án sân bay mới, đặc biệt khi công trình liên quan đến hoạt động lấn biển. Nhà đầu tư phải giải quyết đồng thời các yêu cầu về mặt bằng, đánh giá tác động môi trường, quy hoạch hàng không và hạ tầng giao thông kết nối.
Tháng 5/2026, Cơ quan Thương mại và Phát triển Mỹ công bố tài trợ nghiên cứu khả thi cho dự án, tập trung vào dự báo lưu lượng hàng không, phân tích tài chính và các yêu cầu an ninh. Một tháng sau, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. ban hành chỉ thị đẩy nhanh phát triển Sangley, yêu cầu các cơ quan phối hợp tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, kỹ thuật và môi trường.
Theo kế hoạch được công bố trong năm 2026, dự án hướng tới khởi công vào quý III/2027 và khai thác giai đoạn đầu từ năm 2031. Tuy nhiên, đây vẫn là các mốc dự kiến, phụ thuộc vào việc hoàn tất thu xếp vốn, phê duyệt phương án lấn biển và các thủ tục liên quan.
Để độc giả Việt Nam dễ hình dung, có thể so sánh Sangley với dự án mở rộng nhà ga T2 sân bay quốc tế Nội Bài. Công trình tại Hà Nội có tổng mức đầu tư khoảng 4.996 tỷ đồng, nâng công suất thiết kế của nhà ga quốc tế từ 10 triệu lên 15 triệu hành khách mỗi năm.
Trong khi đó, Sangley có tổng vốn dự kiến khoảng 11 tỷ USD cho một sân bay mới cùng các hạng mục hạ tầng liên quan. Với tỷ giá minh họa 25.500 đồng/USD, con số này tương đương khoảng 280.500 tỷ đồng, gấp hơn 56 lần chi phí mở rộng nhà ga T2 Nội Bài.
Đây chỉ là phép so sánh về quy mô tài chính, bởi một bên là dự án sân bay mới quy mô lớn, còn bên kia là mở rộng một nhà ga đang hoạt động. Sangley được kỳ vọng không chỉ bổ sung năng lực vận chuyển mà còn hình thành một đầu mối hàng không mới, chia sẻ lưu lượng với NAIA và thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực.
Hành trình của Sangley Point cho thấy một siêu dự án có thể mất nhiều năm trước khi khởi công, ngay cả khi đã có quy hoạch và nhà đầu tư. Từ việc hủy thỏa thuận với liên danh Trung Quốc đến quá trình tìm đối tác mới, hoàn thiện thủ tục và nghiên cứu khả thi, dự án vẫn phải vượt qua nhiều rào cản trước khi có thể đón chuyến bay đầu tiên.
Nếu kế hoạch hiện tại thành hiện thực, Sangley có thể bắt đầu khai thác từ năm 2031. Nhưng ở thời điểm này, sân bay 11 tỷ USD vẫn là cuộc chạy đua giữa tham vọng mở rộng hạ tầng hàng không của Philippines và những thách thức về vốn, môi trường cùng năng lực triển khai.
Nguồn: Tổng hợp
![[INFOGRAPHIC] TP.HCM sắp thi công thêm 6 nhà ga tuyến metro số 2](https://vndl-cdn.kienthuc.net.vn/images/vnf725Tn00YOW6ZmQlhkpLO4qbDnRCcFJyVyng2VKa64ehkgSkodoe-MzJZj7Vn7dBDy6k0YdTIfAX6kf80YMYBFhRggS-D-YLUYy1P2tss/41fe0000-a6f6-41a8-92fe-03a6318e63b6.png.avif)
