Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, trong thời gian qua, công tác tổ chức đấu thầu và lựa chọn nhà thầu tại Phòng Kinh tế xã An Hữu (tỉnh Đồng Tháp) đã ghi nhận những chỉ số tài chính đáng chú ý. Kết quả này phản ánh rõ nét những nỗ lực tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại cơ sở, bám sát các mục tiêu cốt lõi của hệ thống pháp luật về đấu thầu hiện hành.

Dấu ấn từ những con số tài chính "biết nói"

Dữ liệu thống kê chi tiết từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, Phòng Kinh tế xã An Hữu hiện đang đảm nhiệm vai trò chủ đầu tư của 11 dự án đầu tư phát triển. Đặc điểm chung của các dự án này là tính chất công ích cao, tập trung chủ yếu vào mục tiêu xây dựng hạ tầng giao thông nông thôn và đặc biệt là công tác khắc phục sạt lở khẩn cấp ven bờ sông Cái Cối, một nhiệm vụ mang tính sống còn để bảo vệ tài sản và tính mạng của người dân địa phương trong mùa mưa bão.

Tính đến cuối tháng 6/2026, cơ quan chủ đầu tư này đã hoàn tất việc phê duyệt và công bố kết quả lựa chọn nhà thầu đối với 36 gói thầu thành phần. Xét trên lăng kính hiệu quả kinh tế, tổng giá trị dự toán theo các gói thầu có kết quả lựa chọn nhà thầu hợp lệ được xác định ở mức 9.362.150.366 đồng. Sau khi thực hiện các quy trình lựa chọn, đánh giá hồ sơ, thẩm định và phê duyệt theo đúng trình tự pháp luật, tổng giá trị trúng thầu của toàn bộ 36 gói thầu này được chốt ở mức 8.587.100.000 đồng.

Phép tính cơ bản chỉ ra rằng, số tiền ngân sách nhà nước thực tế tiết giảm được qua công tác lựa chọn nhà thầu đạt hơn 775 triệu đồng, tương đương với tỷ lệ tiết kiệm tổng thể của chuỗi dự án đạt 8,28%.

Trong bức tranh chung đấu thầu hiện nay, đặc biệt là ở cấp cơ sở nơi các gói thầu thường có quy mô nhỏ lẻ, giá trị dưới hạn mức, việc duy trì được tỷ lệ tiết kiệm vượt mốc 8% được giới chuyên môn đánh giá là một điểm sáng. Con số này không chỉ mang ý nghĩa làm lợi trực tiếp về mặt tài chính cho ngân sách nhà nước, giữ lại nguồn thặng dư quý giá để địa phương tiếp tục tái đầu tư vào các công trình dân sinh khác, mà còn phản ánh sự tính toán kỹ lưỡng, khảo sát thực tế bài bản trong khâu lập dự toán ban đầu.

Thước đo hiệu quả đầu tư công dưới lăng kính pháp luật

Đối chiếu với hệ thống văn bản pháp luật hiện hành, đặc biệt là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, mục tiêu xuyên suốt và tối thượng của hoạt động lựa chọn nhà thầu là bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Tỷ lệ tiết kiệm 8,28% tại các dự án do Phòng Kinh tế xã An Hữu làm chủ đầu tư đã phần nào đáp ứng được tinh thần khắt khe của Thông tư 79/2025/TT-BTC về quản lý, sử dụng vốn đầu tư công.

Thời gian qua, Chính phủ và Bộ Tài chính liên tục có những văn bản chỉ đạo quyết liệt nhằm chấn chỉnh công tác đấu thầu trên toàn quốc. Cụ thể, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn 5557 của Bộ Tài chính đều nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết khắc phục triệt để tình trạng đấu thầu mang tính hình thức, chiếu lệ, thiếu tính cạnh tranh thực chất dẫn đến tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp. Do đó, những chủ đầu tư nỗ lực đạt được tỷ lệ tiết kiệm tốt, tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng như Phòng Kinh tế xã An Hữu cần được nhìn nhận một cách khách quan nhằm khích lệ tinh thần trách nhiệm trong công tác quản lý tài sản công tại cấp cơ sở.

Trách nhiệm giám sát chất lượng hậu đấu thầu

Bình luận sâu hơn về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Hiệu quả kinh tế là một trong bốn trụ cột bất di bất dịch của Luật Đấu thầu. Việc đạt tỷ lệ tiết kiệm trên 8% đối với các dự án cấp xã là một thành quả đáng khích lệ, minh chứng cho việc lập dự toán, thẩm định giá đã bám sát với diễn biến thực tế của thị trường xây dựng. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế đích thực không chỉ đo lường bằng số tiền tiết kiệm được ngay trên mặt giấy tờ lúc trao thầu, mà còn phải được chứng minh xuyên suốt qua chất lượng vật tư đưa vào công trình, tiến độ thi công chính xác và tuổi thọ công trình khi đưa vào khai thác sử dụng thực tế".

Theo quan điểm của chuyên gia pháp lý, để nguồn vốn đầu tư công thực sự sinh lời và phát huy tối đa công năng, Phòng Kinh tế xã An Hữu cần tiếp tục bám sát hiện trường, phát huy trách nhiệm quản lý, giám sát chặt chẽ năng lực thi hành hợp đồng của các đơn vị trúng thầu. Các nhà thầu nổi bật tham gia tại dự án này như: Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế Xây dựng Vạn Thịnh Phát, Công ty TNHH Tư vấn Kỹ thuật Xây dựng Thuận Phát hay Công ty TNHH Tiến Thành… cần phải được đặt dưới một cơ chế kiểm tra chéo liên tục.

Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo những đồng vốn ngân sách không chỉ được tiết kiệm trên Mạng đấu thầu quốc gia dưới hình thức các con số vô tri, mà phải thực sự kiến tạo nên những công trình hạ tầng giao thông khang trang, những tuyến bờ kè vững chắc trước thiên tai, đem lại lợi ích thiết thực, lâu dài cho đời sống dân sinh tại địa phương. Bất kỳ sự lơ là nào trong khâu giám sát đều có thể khiến thành quả tiết kiệm ban đầu trở nên vô nghĩa nếu công trình xuống cấp trước thời hạn.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2] Đánh giá tính cạnh tranh tại các gói thầu tư vấn thuộc xã An Hữu, tỉnh Đồng Tháp