Dòng vốn đầu tư công giải ngân về các địa phương đang đóng vai trò quan trọng để hoàn thiện cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi, phục vụ cho đời sống dân sinh và phát triển kinh tế cơ sở. Để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính này, công tác đấu thầu, chọn thầu luôn được yêu cầu triển khai theo đúng quy định nhằm bảo đảm tính cạnh tranh về chất lượng và giá cả. Song song đó, việc áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn tại một số đơn vị hành chính cấp xã hiện nay cũng mở ra những góc nhìn đa chiều về hiệu quả tiết kiệm ngân sách nhà nước.

Theo các tài liệu quản lý đầu tư công được công bố, ngày 22/6/2026, ông Trần Phú Vinh, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Hội An, đã ký ban hành Quyết định số 136/QĐ-TTDVTH về việc phê duyệt chỉ định thầu Gói thầu số 08: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Sửa chữa, nâng cấp cống thuộc tiểu vùng 1+2. Đơn vị được lựa chọn thực hiện gói thầu này là Công ty TNHH Xây dựng Trường Sơn An Giang, có địa chỉ trụ sở đặt tại Số 15, Tổ 1, Ấp Long Quới 1, xã Long Điền, tỉnh An Giang, do ông Huỳnh Văn Sơn làm Giám đốc.

Gói thầu xây lắp thủy lợi này có giá dự toán được duyệt là 1,255 tỷ đồng. Qua quy trình thương thảo và phê duyệt chỉ định thầu rút gọn, giá trúng thầu được xác định ở mức 1,24 tỷ đồng. Biên độ chênh lệch giữa giá dự toán và giá trúng thầu đạt 15,527 triệu đồng. Như vậy, tỷ lệ giảm giá tiết kiệm cho ngân sách địa phương thông qua bước chỉ định thầu này đạt ở mức 1,24%. Đối với một dự án nâng cấp công trình sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương, mức tiết kiệm này được đánh giá là tương đối thấp.

Việc một gói thầu xây lắp áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn đạt tỷ lệ sát giá là điều thường thấy trong hoạt động đầu tư công cấp cơ sở. Cơ chế này được pháp luật quy định nhằm tối giản quy trình hành chính, giúp chủ đầu tư nhanh chóng lựa chọn được nhà thầu để kịp thời triển khai các hạng mục quy mô nhỏ, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn. Tuy nhiên, khi một doanh nghiệp liên tục có chuỗi trúng thầu sát giá trên một địa bàn, thực trạng này thường nhận được sự quan tâm từ dư luận và các chuyên gia kinh tế.

Dữ liệu tổng hợp từ hệ thống theo dõi đấu thầu cho thấy, lịch sử hoạt động của Công ty TNHH Xây dựng Trường Sơn An Giang sở hữu chỉ số đáng chú ý: Tham gia và trúng 9/9, với tổng giá trị trúng thầu độc lập đạt hơn 4,6 tỷ đồng. Các gói thầu mà doanh nghiệp này thực hiện đều được triển khai dưới hình thức chỉ định thầu rút gọn hoặc các gói thầu có kết quả lựa chọn nhà thầu không qua quy trình thông báo mời thầu rộng rãi.

Khảo sát danh sách các đơn vị từng ban hành quyết định chỉ định thầu cho doanh nghiệp này, mối quan hệ công tác phân bổ chủ yếu ở khối cơ quan quản lý hành chính và dịch vụ cấp xã tại tỉnh An Giang. Điển hình là UBND xã Tân An với 2 gói thầu xây lắp có tổng giá trị trúng thầu hơn 1 tỷ đồng; Phòng Kinh tế xã Long Kiến với một gói thầu trị giá 403 triệu đồng; hay Văn phòng Hội đồng nhân dân và UBND xã Chợ Mới với gói thầu trị giá hơn 333 triệu đồng.

Khi đi sâu phân tích cơ cấu tài chính của các quyết định chọn thầu này, chỉ số trung bình về giá trúng thầu so với giá dự toán của Công ty TNHH Xây dựng Trường Sơn An Giang chạm mốc 97,96%. Đặc biệt, hệ thống ghi nhận một số gói thầu do Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Nhơn Mỹ hoặc Văn phòng HĐND và UBND xã Chợ Mới làm chủ đầu tư đã kết thúc với tỷ lệ giảm giá bằng 0%, tức là giá trúng thầu khớp hoàn toàn 100% so với giá kế hoạch.

Nhìn nhận về tần suất và đặc thù của các gói thầu sát giá qua cơ chế chỉ định thầu, chuyên gia đấu thầu Lê Tấn Việt đưa ra phân tích: "Cơ chế chỉ định thầu rút gọn đối với các hạng mục xây lắp quy mô nhỏ là giải pháp kỹ thuật cần thiết để bảo đảm tiến độ công trình, nhất là đối với các dự án phục vụ an sinh trực tiếp như sửa chữa cống đập, kênh mương nội đồng. Dù vậy, về mặt kinh tế học, nếu một nhà thầu thực hiện nhiều gói thầu sát giá trên một địa bàn hành chính, tính cạnh tranh của thị trường sẽ gặp những hạn chế nhất định. Các chủ đầu tư cần cân nhắc bài toán hiệu quả kinh tế để tối ưu hóa nguồn lực đầu tư".

Dưới góc nhìn quản lý tài chính, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ lưu ý thêm: "Khi thực hiện các gói thầu theo hình thức hợp đồng trọn gói từ nguồn ngân sách địa phương, việc kiểm soát khối lượng thi công thực tế và hậu kiểm đơn giá quyết toán là bắt buộc. Khi tỷ lệ tiết kiệm trong khâu chọn thầu thấp, áp lực bảo toàn dòng vốn sẽ dồn vào khâu giám sát thi công và nghiệm thu công trình".

Ở khía cạnh pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương chia sẻ, hệ thống pháp luật hiện hành bao gồm Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã xây dựng các hành lang quy định chặt chẽ về hạn mức cũng như điều kiện để áp dụng chỉ định thầu. Các đơn vị mời thầu và chủ đầu tư tại cơ sở khi triển khai dự án đầu tư công cần bám sát các chỉ dẫn kiểm soát thanh quyết toán vốn của Bộ Tài chính tại Thông tư 79/2025/TT-BTC nhằm bảo đảm tính tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả dòng vốn.

​