Trong bối cảnh thương mại điện tử tăng trưởng mạnh, trào lưu “nuôi AI" livestream bán hàng đang lan rộng trên mạng xã hội với tốc độ chóng mặt. Theo ghi nhận của PV Tri thức và Cuộc sống hầu hết các ứng dụng AI livestream đều đưa ra những lời quảng cáo đầy hoa mỹ về việc không cần xuất hiện, không cần vận hành mà vẫn có thể tạo thu nhập ổn định từ các “nhân vật ảo” livestream 24/7. Chính những cam kết này đã khiến không ít người dùng bị cuốn vào đầu tư cho các ứng dụng này.

Thế nhưng thực tế đằng sau lớp vỏ hào nhoáng ấy là hàng loạt dấu hiệu rủi ro về bảo mật, tài chính và pháp lý đến từ các ứng dụng AI livestream không rõ nguồn gốc.

Các nền tảng đồng loạt gỡ bỏ AI livestream

Một trong những dấu hiệu đáng chú ý nhất là việc các ứng dụng như Taotao Live hay TAT Live liên tục bị gỡ bỏ khỏi các kho ứng dụng chính thống như App Store và Google Play.

Đây không phải là hiện tượng ngẫu nhiên. Theo quy định, các nền tảng này áp dụng quy trình kiểm duyệt nghiêm ngặt nhằm bảo vệ người dùng khỏi các hành vi gian lận, thu thập dữ liệu trái phép hoặc phát tán nội dung độc hại.

Việc một ứng dụng bị loại bỏ thường đồng nghĩa với việc nó đã vi phạm những tiêu chuẩn quan trọng. Tuy nhiên, thay vì dừng lại, các nhà phát triển lại chuyển sang phát tán ứng dụng qua các đường link ngoài, yêu cầu người dùng cài đặt file APK hoặc cấu hình không rõ nguồn gốc – một bước đi tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Ở góc độ an ninh mạng, việc cài đặt ứng dụng ngoài hệ sinh thái kiểm duyệt chẳng khác nào mở cửa cho các phần mềm độc hại xâm nhập. Những ứng dụng này có thể âm thầm thu thập dữ liệu cá nhân, ghi lại thao tác bàn phím hoặc đánh cắp thông tin tài khoản ngân hàng.

Đáng lo ngại hơn, để vận hành “AI livestream”, người dùng thường được yêu cầu đăng nhập trực tiếp các tài khoản mạng xã hội như Facebook, TikTok hay sàn thương mại điện tử ngay trong ứng dụng. Điều này đồng nghĩa với việc họ đang trao toàn bộ quyền kiểm soát tài khoản cho một bên thứ ba không rõ danh tính.

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu (HieuPC) nhiều lần cảnh báo rằng việc cài đặt ứng dụng từ nguồn không xác minh là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến mất tài khoản và rò rỉ dữ liệu. Theo anh, người dùng phổ thông gần như không có khả năng kiểm chứng mức độ an toàn của các ứng dụng này, trong khi hậu quả có thể kéo dài và khó khắc phục.

Không chỉ dừng lại ở rủi ro kỹ thuật, mô hình hoạt động của các nền tảng này cũng đặt ra nhiều nghi vấn. Thay vì tập trung vào hiệu quả bán hàng thực tế, nhiều hệ thống lại yêu cầu người tham gia đóng phí để “kích hoạt” gói AI và khuyến khích họ mời thêm người mới nhằm nhận hoa hồng.

Cách vận hành này mang nhiều đặc điểm của mô hình Ponzi – nơi dòng tiền phụ thuộc vào người tham gia sau. Khi tốc độ mở rộng chậm lại, nguy cơ sụp đổ là điều khó tránh khỏi.

Rủi ro từ "giấc mơ" ngồi không cũng ra tiền

Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng chi phí để vận hành một hệ thống AI livestream thực sự là rất lớn, bao gồm hạ tầng máy chủ, xử lý dữ liệu và tối ưu nội dung. Vì vậy, những lời hứa về việc “đầu tư nhỏ, lợi nhuận cao, hoàn toàn tự động” là thiếu cơ sở thực tế.

Một vấn đề khác cũng gây nhiều lo ngại là sự mập mờ về pháp lý và nguồn hàng. Phần lớn các nền tảng này không công bố rõ ràng pháp nhân tại Việt Nam, không có thông tin cụ thể về kho bãi, đơn vị vận chuyển hay chính sách hậu mãi.

Thậm chí, có trường hợp sử dụng công nghệ deepfake để giả mạo hình ảnh người nổi tiếng nhằm tăng độ tin cậy trong các phiên livestream. Hành vi này không chỉ vi phạm quyền cá nhân mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý cho người tham gia.

Đáng chú ý, thời gian gần đây còn xuất hiện tình trạng lợi dụng AI để tạo ra các livestream giả mạo hoàn cảnh khó khăn nhằm kích thích lòng trắc ẩn của người xem.

Những hình ảnh được dàn dựng về người khuyết tật hoặc bệnh tật không chỉ đánh lừa người tiêu dùng mà còn làm xói mòn niềm tin xã hội đối với các hoạt động thiện nguyện chân chính.

Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần đặc biệt thận trọng với những mô hình kiếm tiền “quá dễ dàng”. Việc chỉ tải ứng dụng từ nguồn chính thống, không cung cấp thông tin nhạy cảm và kiểm tra kỹ tính pháp lý của doanh nghiệp là những nguyên tắc cơ bản nhưng mang tính quyết định.

Trong trường hợp đã tham gia và phát hiện dấu hiệu bất thường, người dùng nên nhanh chóng thay đổi mật khẩu, kiểm tra thiết bị và liên hệ với ngân hàng để hạn chế thiệt hại.

Sự phát triển của AI mang lại nhiều cơ hội cho thương mại điện tử, nhưng đồng thời cũng mở ra không gian cho các hình thức lừa đảo tinh vi. Khi công nghệ ngày càng khó phân biệt thật – giả, sự tỉnh táo và hiểu biết của người dùng chính là yếu tố then chốt để tránh rơi vào những “cơn sốt” ảo nhưng hậu quả thật.