Tờ SCMP đưa tin ngày 26/10 cho hay, các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã phát hiện ra rằng sông Yarlung Tsangpo - nơi sắp có đập thủy điện lớn nhất thế giới của Trung Quốc - có thể phải đối mặt với nguy cơ dòng chảy và lũ lụt gia tăng trong thế kỷ này.
Sông Yarlung Tsangpo dài 2.840 km là con sông cao nhất thế giới, ở độ cao 3.000 mét so với mực nước biển. Ảnh: Great Tibet Tour
Sử dụng chuỗi niên đại độ rộng vòng cây ở cao nguyên Tây Tạng phía đông nam, nhóm nghiên cứu đã tái tạo lại lịch sử dòng chảy của con sông từ năm 1325 đến năm 2020.
Cùng với dữ liệu khí hậu, dữ liệu này được sử dụng để tạo ra một mô hình dự báo lưu lượng dòng chảy sông sẽ tăng lên trong các kịch bản khí hậu tương lai, cùng với khả năng gia tăng các sự kiện dòng chảy lớn như lũ lụt.
"Những kết quả này cung cấp một cái nhìn dài hạn về sự biến đổi khí hậu thủy văn ở sông Yarlung Tsangpo và cơ sở khoa học để đánh giá rủi ro tài nguyên nước trong tương lai", nhóm nghiên cứu cho biết trong một bài báo được công bố trên tạp chí tiếng Trung China Science Bulletin vào ngày 8/10.
Các nhà nghiên cứu từ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Đại học Vân Nam cho biết cần phải xem xét lượng nước chảy tràn trong tương lai khi lập kế hoạch "phát triển tài nguyên nước và cơ sở hạ tầng trữ nước" cũng như khi đánh giá rủi ro về nguồn nước xuyên biên giới trong khu vực.
Siêu đập lớn nhất thế giới đang hình thành
Sông Yarlung Tsangpo bắt nguồn gần một sông băng ở phía tây khu tự trị Tây Tạng Duy Ngô Nhĩ và cuối cùng chảy về phía nam vào Ấn Độ, nơi nó được biết đến với tên gọi sông Brahmaputra.
Dòng sông này là địa điểm của dự án thủy điện lớn nhất thế giới đang được xây dựng, dự kiến sẽ có tổng công suất lắp đặt hơn 60.000 Megawatt khi hoàn thành (gấp ba lần so với đập Tam Hiệp của Trung Quốc - hiện là đập lớn nhất đang hoạt động trên thế giới).
Siêu đập khánh thánh 19/7/2025 này có tên là Nhà máy Thủy điện Medog, hoặc Dự án Thủy điện Yarlung Tsangpo.
Nó đang được xây dựng ở Medog, hay còn gọi là Motuo trong tiếng Trung Quốc, một huyện biên giới ở phía đông nam Tây Tạng, gần khu vực biên giới với Ấn Độ.
Hình ảnh minh họa về đập Trung Quốc.
Baidu cho biết, Nhà máy Thủy điện Medog có tổng vốn đầu tư khoảng 1.200 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 180 tỷ USD tính theo tỉ giá hiện tại). Medog dự kiến sẽ cung cấp gần 300 tỷ kWh điện sạch, tái tạo và không phát thải carbon hàng năm, lượng điện này đủ để đáp ứng nhu cầu điện hàng năm của hơn 300 triệu người.
Dẫu vậy, dự án này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Ấn Độ và Bangladesh ở hạ lưu - nơi dòng sông là nguồn nước quan trọng cho hàng triệu người - bao gồm cả những lo ngại về nguồn cung cấp nước và môi trường.
Khúc cua Lớn của sông Yarlung Tsangpo. Ảnh: Great Tibet Tour
Theo nhóm nghiên cứu Trung Quốc, cao nguyên Tây Tạng đã ấm lên với tốc độ gấp đôi mức trung bình toàn cầu trong thế kỷ qua, điều này đã ảnh hưởng đến lớp băng phủ và chu trình thủy văn của khu vực.
Trong số các con sông trên cao nguyên, sông Yarlung Tsangpo có lượng dòng chảy lớn nhất - tức là lượng nước hoặc tuyết dư thừa di chuyển trên đất liền và cuối cùng chảy vào các nguồn nước hoặc hệ thống thoát nước.
"Trong những năm gần đây, với sự ấm lên liên tục của khí hậu, chế độ thủy văn của lưu vực sông Yarlung Tsangpo đang trải qua những thay đổi đáng kể", các nhà khoa học cho hay.
Nhiệt độ tăng cao đã đẩy nhanh quá trình tan chảy sông băng, làm gia tăng sự suy thoái tầng đất đóng băng vĩnh cửu và rút ngắn thời gian tuyết phủ. Sự phân bố lượng mưa cũng trở nên bất ổn hơn, với sự gia tăng các trận mưa cực đoan và dòng chảy bất thường.
Nghiên cứu chỉ ra rằng khu vực này sẽ có xu hướng khí hậu ẩm ướt hơn, khiến lưu vực sông Yarlung Tsangpo có nguy cơ thiếu nước và lũ lụt cao hơn.
Nghiên cứu mới nhất này không phải là dấu hiệu duy nhất cho thấy khu vực này sẽ cần được quản lý cẩn thận trong quá trình xây dựng con đập lớn nhất thế giới.
Vào tháng 6/2026, các nhà địa chất Trung Quốc cho biết họ đã phát hiện ra một đường đứt gãy hoạt động ngay bên dưới dự án dự kiến có thể gây nguy hiểm cho sự an toàn của công trình và kêu gọi các kỹ sư thực hiện các biện pháp để giảm thiểu rủi ro sụp đổ và sạt lở.
Nguồn: SCMP
