Những khó khăn của Mỹ, khi mất các đài radar tỷ đô ở Trung Đông

Đúng như dự đoán, Iran đã nhắm mục tiêu vào các hệ thống radar phòng thủ tên lửa quan trọng trên khắp Trung Đông, để trả đũa chiến dịch không kích chung của Mỹ và Israel đang diễn ra. Đồng thời gây khó khăn cho các hoạt động đánh chặn tên lửa và UAV của Iran, khi Mỹ không còn các “tai mắt” quan trọng này.

Có thể khẳng định, các cuộc tấn công của Iran vào các hệ thống radar có giá trị cao, vốn là nền tảng cho khả năng phòng thủ tên lửa của khu vực, đã thành công lớn, khiến hệ thống cảnh báo sớm của Mỹ ở khu vực Trung Đông như bị “chọc mù”.

Bất chấp việc Mỹ tăng cường kiểm duyệt internet, điều đó vẫn không ngăn được việc phát tán một lượng lớn các hình ảnh và video gây bất lợi cho Washington. Trong vài ngày qua, những bức ảnh cận cảnh độ phân giải cao về đài radar của hệ thống tên lửa đánh chặn tầm cao THAAD bị phá hủy, đã xuất hiện trên mạng.

Những bức ảnh này đã được xác nhận, đó chính là đài radar AN/TPY-2 của hệ thống THAAD, tại căn cứ không quân Muwafak Salti của Jordan, đã bị tên lửa hoặc UAV Iran phá hủy.

Điều trớ trêu là các UAV cảm tử tầm xa giá rẻ, lại là mối đe dọa lớn nhất đối với các hệ thống radar cực kỳ tiên tiến, có khả năng cung cấp dữ liệu từ xa, để đánh chặn các mục tiêu di chuyển với tốc độ siêu thanh trong không gian.

Việc mất mát các hệ thống radar và hoặc thiệt hại đối với các cơ sở của chúng, là một lời cảnh tỉnh mạnh mẽ về tính dễ bị tổn thương của những khí tài “tỷ đô”, nhưng phần lớn là cố định này. Nó cũng đã phơi bày điểm yếu của hệ thống phòng không của Mỹ và đồng minh ở khu vực Trung Đông.

Dựa trên thông tin hiện có, có thể Iran đã phá hủy được một hệ thống radar AN/TPY-2 của Mỹ tại Jordan và làm hư hại hệ thống radar mảng pha AN/FPS-132 khổng lồ do Mỹ sản xuất, được đặt tại Umm Dahal của Qatar; làm dấy lên lo ngại về khả năng giám sát radar, để đối phó với các cuộc tấn công tiếp theo của Iran.

Có những thông tin đáng tin cậy, cho thấy một số hệ thống radar tương tự khác của Mỹ trong khu vực cũng đã bị phá hủy hoặc hư hại. Iran đã tấn công nhiều mục tiêu khác nhau, nhưng rõ ràng là họ đã nỗ lực phối hợp để nhắm vào các radar phòng không và phòng thủ tên lửa trong khu vực, như một phần quan trọng của chiến dịch trả đũa.

Điều này là điều dễ hiểu, vì Mỹ và đồng minh mất các radar quan trọng, dù chỉ là tạm thời, nhưng cũng có nguy cơ làm suy yếu các nỗ lực đánh chặn tên lửa và UAV của Iran; từ đó khiến các loại vũ khí này có thể thành công với tỷ lệ cao hơn.

NR Jenzen-Jones, một chuyên gia về vũ khí và giám đốc công ty nghiên cứu Armament Research Services (ARES), nói với hãng tin Mỹ CNN, rằng hệ thống radar này không thể dễ dàng thay thế và gọi đó là một tổn thất đáng kể:

“Radar AN-TPY/2 về cơ bản là trái tim của hệ thống THAAD, giúp phóng tên lửa đánh chặn và góp phần vào bức tranh phòng không liên kết; nó cũng là một thiết bị vô cùng đắt tiền. Việc mất đi dù chỉ một radar loại này, cũng sẽ là một tổn thất quân sự lớn”.

Ông Jenzen-Jones cho biết thêm, hệ thống THAAD có vùng tác chiến rộng, vì vậy được sử dụng để bảo vệ một khu vực rộng lớn; nhưng nó không thể bảo vệ trước các mục tiêu nhỏ và bay chậm.

Việc Iran vô hiệu hóa các radar phòng thủ tên lửa tại các địa điểm có giá trị chiến lược, có thể khiến những khu vực đó dễ bị đe dọa hơn trước các cuộc tấn công tiếp theo. Trước hết, làm giảm khả năng nhận thức tình hình chung của Mỹ và các đồng minh trong khu vực; thậm chí có thể có những tác động chiến lược vượt ra ngoài khu vực.

Cũng cần lưu ý rằng các hệ thống radar này cực kỳ đắt tiền và cần nhiều năm để thay thế. Ví dụ đài radar AN/TPY-2 giá xuất xưởng, mỗi hệ thống có giá ước tính 500 triệu USD đến gần một tỷ USD. Trong khi đó, radar AN/FPS-132 Mỹ ký với Qatar năm 2013 có giá khoảng 1,1 tỷ USD, tương đương hơn 2,1 tỷ USD hiện nay.

Thứ hai là việc Iran phá hủy hệ thống radar tại đây, đã làm suy yếu khả năng cảnh báo sớm của Mỹ và Israel, trước các tên lửa đạn đạo của Iran; làm chậm thời gian phản ứng của nước này. Đổi lại, Iran đã tận dụng cơ hội này để phóng các tên lửa tiên tiến hơn như Khorramshahr-4, tấn công hiệu quả các thành phố của Israel trong những ngày gần đây.