Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh do Công ty CP Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed, thuộc Vingroup, làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư 147.370 tỷ đồng, tương đương hơn 5,6 tỷ USD, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng.
Toàn tuyến dài 120,2 km, đi qua Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Công trình được thiết kế đường đôi, khổ ray 1.435 mm, điện khí hóa toàn tuyến, tốc độ tối đa 350 km/h. Riêng đoạn qua Hà Nội dài khoảng 17,48 km có tốc độ thiết kế tối đa 120 km/h. Thời gian từ khi khởi công vào tháng 4/2026 đến mục tiêu khai thác cuối năm 2028, tức là chỉ mất khoảng 32 tháng.
Nhật Bản phải mất 8 năm để đưa vào vận hành Takasaki – Nagano thuộc tuyến đường sắt cao tốc Hokuriku Shinkansen.
Nếu so với các công trình khác trên thế giới, tuyến đường sắt này của Việt Nam có tốc độ thi công dự kiến nhanh hơn đáng kể. Tại Nhật Bản, đoạn Takasaki – Nagano thuộc tuyến đường sắt Hokuriku Shinkansen dài khoảng 117 km, được xây dựng từ cuối thập niên 1980 và đưa vào khai thác ngày 1/10/1997. Tính từ giai đoạn xây dựng ban đầu đến khi vận hành, công trình mất hơn 8 năm.
Ở Pháp, nhánh phía Đông của tuyến đường sắt tốc độ cao LGV Rhin-Rhône dài khoảng 140 km, khởi công vào tháng 7/2006 và khai thác thương mại từ tháng 12/2011, sau khoảng 5 năm 5 tháng.
Anh - Pháp cũng mất nhiều năm mới hoàn thành tuyến đường sắt tốc độ cao của mình.
Trong khi đó, tuyến đường sắt High Speed 1 tại Anh dài khoảng 109 km, bắt đầu xây dựng năm 1998 và mở từng phần từ năm 2003. Đến tháng 11/2007, tuyến hoàn thành kết nối tới ga St Pancras ở London, sau khoảng 9 năm kể từ khi khởi công.
Với tuyến đường sắt Hà Nội – Quảng Ninh, điểm đầu tuyến là ga Cổ Loa, thuộc khu vực Trung tâm Triển lãm Việt Nam tại Hà Nội. Điểm cuối là ga Hạ Long Xanh tại Quảng Ninh. Ba ga trung gian gồm Gia Bình, Ninh Xá và Yên Tử.
Ngoài ra, dự án bố trí depot tại ga Hạ Long Xanh phục vụ dừng đỗ, vệ sinh, bảo dưỡng và sửa chữa tàu, cùng bãi đỗ tàu rộng khoảng 6,12 ha tại ga Cổ Loa.
Điểm đầu là ga Cổ Loa.
Theo hồ sơ dự án, đoàn tàu dự kiến gồm 7-8 toa, sức chứa hơn 600 hành khách. Tuyến hoạt động từ 6h đến 24h hằng ngày, với thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Quảng Ninh dự kiến khoảng 23 phút, so với hơn 2 giờ hiện nay. Tàu sẽ quay vòng tại hai ga đầu cuối Cổ Loa và Hạ Long Xanh.
Tần suất khai thác dự kiến cũng sẽ được điều chỉnh theo từng giai đoạn. Trong năm 2028, tàu chạy cách nhau 60 phút cả vào giờ cao điểm và ngoài giờ cao điểm. Đến năm 2030, khoảng cách giữa các chuyến vào giờ cao điểm giảm còn 30 phút. Năm 2035, tần suất dự kiến đạt 20 phút/chuyến vào giờ cao điểm và 30 phút/chuyến ngoài giờ cao điểm.
Về kết cấu, khoảng 117 km toàn tuyến là cầu cạn. Ngoài ra cũng sẽ có 9 cầu lớn vượt các sông như Đuống, Thái Bình, Kinh Thầy, Đá Vách, Sinh, Uông và Hốt. Một số nhịp cầu dài tới 100 m, sử dụng kết cấu dầm hộp đúc hẫng cân bằng nhằm đáp ứng yêu cầu về tĩnh không thông thuyền. Cầu cạn cũng được thiết kế lắp đặt lan can chống trật bánh.
Hệ thống thông tin tín hiệu của tuyến sử dụng công nghệ ERTMS/ETCS cấp độ 2/CTCS-3, phục vụ giám sát và điều khiển hoạt động chạy tàu. Hệ thống có chức năng tự động hãm khẩn cấp khi phát hiện chướng ngại vật trên đường ray.
Dọc tuyến đường sắt, các thiết bị đo gió, lượng mưa và cảm biến địa chấn sẽ thu thập dữ liệu, truyền về trung tâm điều hành. Hệ thống SCADA được sử dụng để giám sát các thông số của mạng lưới cấp điện.
Đoàn tàu, hệ thống tín hiệu và điện khí hóa do Siemens Mobility của Đức cung cấp. Theo kế hoạch được công bố khi khởi công, hai bên sẽ từng bước chuyển giao công nghệ cho VinSpeed trong quá trình vận hành.
Dự án đường sắt tốc độ cao vừa được khởi công đầu năm nay.
Trên công trường, ngày 1/10/2026, những phiến dầm đầu tiên phục vụ dự án được đúc. Mỗi phiến dầm điển hình dài 32,6 m, rộng 12,6 m và cao 3,015 m, sử dụng khoảng 280 m³ bê tông. Các bãi đúc dầm và nhiều mũi thi công cũng đang được triển khai dọc tuyến để phục vụ xây dựng cầu cạn.
Tại Quảng Ninh, công tác giải phóng mặt bằng được triển khai tại 7 xã, phường có tuyến đường sắt đi qua. Địa phương cũng đã bàn giao hơn 50 ha mặt bằng cho dự án. Đến tháng 10/2026, diện tích giải phóng mặt bằng được báo cáo đạt hơn 156 ha, tương đương khoảng 80,7% phạm vi cần thực hiện trên địa bàn tỉnh.
