Sáng 26/10, Bộ trưởng Bộ Công an, Đại tướng Lương Tam Quang, thay mặt Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Đề xuất bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế

Một trong những nội dung sửa đổi lần này là việc nâng thời hiệu xử phạt lên 2 năm hoặc 3 năm đối với một số lĩnh vực; nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức.

Chính phủ cũng quy định cụ thể ngay trong dự thảo luật mức tiền phạt tối đa trong từng lĩnh vực, trong đó, nâng mức phạt tiền tối đa đối với một số lĩnh vực; sửa đổi, bổ sung về đối tượng bị xử lý vi phạm hành chính, tình tiết tăng nặng, tình tiết giảm nhẹ; bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính.

Một điểm mới khác, dự thảo luật quy định cụ thể, đầy đủ hơn về một số nội dung trong quy trình xử phạt; cắt giảm một số thủ tục xử phạt không cần thiết; hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử; cho phép xử phạt không lập biên bản đối với trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.

Ngoài ra, dự thảo luật sửa đổi điều kiện được hoãn, giảm, miễn thi hành quyết định phạt tiền, nộp tiền phạt nhiều lần theo hướng thuận lợi hơn cho cá nhân, tổ chức vi phạm; bổ sung các trường hợp được hoãn, miễn thi hành hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả để phù hợp với thực tiễn.

Về các biện pháp cưỡng chế, với lần sửa đổi này, Chính phủ đề nghị bổ sung một số biện pháp cưỡng chế, gồm: tạm hoãn xuất cảnh; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập.

Đồng thời, dự thảo bổ sung các quy định chặt chẽ hơn về nguyên tắc, điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế để bảo đảm quyền con người, quyền công dân, không làm ảnh hưởng đến các cá nhân, tổ chức không liên quan đến hành vi vi phạm hành chính, nhất là với biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước và ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số.

Một nội dung khác được Chính phủ báo cáo xin ý kiến và đã được cấp có thẩm quyền đồng ý là chuyển thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ TAND khu vực sang chủ tịch UBND cấp xã.

Lo ngại không phù hợp khả năng tài chính của người dân

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu ý kiến của Ủy ban về việc nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính (từ 1 năm đến 2 năm theo luật hiện hành lên 1 đến 3 năm).

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, có sự phân hóa cụ thể với những lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu xử phạt để bảo đảm nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và việc xử phạt vi phạm hành chính cần được tiến hành nhanh chóng.

Hơn nữa, theo Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, việc tăng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính lên 3 năm (có thể kéo dài đến 4 năm nếu thuộc trường hợp xử phạt vi phạm hành chính do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến) trong khi thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm ít nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự là 5 năm, sẽ làm thu hẹp ranh giới pháp lý giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự.

Việc này có thể đẩy người vi phạm vào tình trạng bị tăng nặng trách nhiệm pháp lý nên cần được cân nhắc hết sức thận trọng, kỹ lưỡng.

Về việc nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng nếu quy định mức phạt tiền quá cao thì đảm bảo tính răn đe, nhưng một số trường hợp có thể không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân và doanh nghiệp, sẽ không phát huy được hiệu quả.

Do đó, cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng các hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…), tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Liên quan việc bổ sung vào dự thảo luật một số biện pháp cưỡng chế, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu quan điểm rằng, một số biện pháp như yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp ngăn chặn kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân… là các biện pháp có mục đích nhằm đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm chứ không thật sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.

Trong khi đó, biện pháp tạm dừng đăng kiểm phương tiện, đăng ký phương tiện, cấp giấy phép điều khiển phương tiện chỉ nhằm vào phương tiện, tài sản thay vì cá thể hóa và xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm. Vì thế, giải pháp này chưa thật sự có tính căn cơ, toàn diện.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định này của dự thảo luật để bảo đảm tính phù hợp, khả thi.