Cấm thu tiền giữ chỗ mua nhà hình thành trong tương lai
Ngày 21/11, Quốc hội thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) với trên 98% đại biểu tham gia tán thành. Luật gồm 10 chương, 63 điều, giảm 20 điều so với Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.
Tại báo cáo, Chính phủ cho biết đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và thẩm tra về các khoản thu có bản chất huy động tiền trước thời điểm được phép, kể cả thông qua tổ chức, cá nhân trung gian. Thực tế, thời gian qua, các dự án chưa đủ điều kiện bán hàng, nhưng vẫn được các sàn giao dịch thu tiền trước qua các tên gọi như tiền giữ chỗ, phí thiện chí, nguyện vọng hay phí ưu tiên.
Do đó, Luật mới đã bổ sung quy định cấm chủ đầu tư thu tiền dưới mọi hình thức để bảo đảm việc ký kết hợp đồng trước khi bất động sản đủ điều kiện đưa vào kinh doanh vào điều 10.
"Quy định này nhằm ngăn chặn từ gốc việc huy động vốn trá hình, kể cả dưới hình thức đặt cọc, giữ chỗ... bảo vệ người mua trước rủi ro dự án chưa đủ pháp lý", Chính phủ thông tin.
Bất động sản hình thành trong tương lai (nhà trên giấy) vẫn phải đáp ứng nhiều điều kiện mới được đưa vào kinh doanh. Trong đó, dự án phải có giấy tờ về quyền sử dụng đất, được nghiệm thu hoàn thành cơ sở hạ tầng kỹ thuật tương ứng tiến độ. Với nhà chung cư, dự án phải hoàn thành xây dựng phần móng mới được bán hàng.
Việc thanh toán nhà hình thành trong tương lai được thực hiện theo nhiều đợt, trong đó lần đầu không quá 30% giá trị hợp đồng (bao gồm cả tiền đặt cọc tối đa 5%). Những lần tiếp theo phải phù hợp với tiến độ xây dựng, nhưng tổng số không quá 70% giá trị hợp đồng khi chưa bàn giao nhà ở.
Cấm thu tiền giữ chỗ mua nhà hình thành trong tương lai.
Nhà ở xã hội được chuyển nhượng theo giá thị trường nhưng phải đúng đối tượng
Sáng 21/11, Luật Nhà ở (sửa đổi) được thông qua với hơn 96% đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành. Luật có hiệu lực từ 1/7/2027.
Đối với nhà ở xã hội, Luật quy định sau 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua, thuê mua nhà ở, chủ sở hữu chỉ được bán lại cho đúng đối tượng được mua nhà ở xã hội theo quy định. Bên bán không cần nộp tiền sử dụng đất và phải nộp thuế thu nhập cá nhân.
Về giá, người dân vẫn được thỏa thuận chuyển nhượng sau 5 năm theo giá thị trường.
Trong khi đó, hiện tại, nhà ở xã hội sau 5 năm được chuyển nhượng không hạn chế đối tượng.
Theo luật mới, 8 nhóm đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội, trong đó có người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ; hộ nghèo, cận nghèo; người thu nhập thấp; lao động tại doanh nghiệp, hợp tác xã; hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội...
Tuy nhiên, các trường hợp nhà ở xã hội bán lại theo cơ chế thị trường đúng quy định trước 1/7/2027, các giao dịch về nhà ở này được thực hiện theo pháp luật dân sự. Tức là một căn nhà xã hội sau 5 năm đã được bán cho chủ sở hữu mới trước 1/7/2027, thì sau mốc thời gian trên, căn nhà này vẫn có thể chuyển nhượng tự do.
Nhà ở xã hội được chuyển nhượng theo giá thị trường nhưng phải đúng đối tượng
Thời hạn sử dụng chung cư theo niên hạn sử dụng công trình
Luật Nhà ở (sửa đổi) vừa được thông qua quy định rõ thời hạn sử dụng căn hộ, nhà chung cư được xác định theo thời hạn sử dụng công trình xây dựng. Việc này cũng gắn với bảo đảm quyền tài sản, chủ sở hữu căn hộ được quyền thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới nhà chung cư khi hết thời hạn.
Nhà chung cư hết thời hạn sử dụng theo hồ sơ thiết kế cần thực hiện kiểm định. Trường hợp không bảo đảm an toàn, không thể gia cố, cải tạo, sửa chữa để tiếp tục sử dụng thì phải phá dỡ.
Việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư phải được thực hiện theo dự án. Đối với nhà chung cư xây từ năm 1994 trở về trước khi xây dựng lại, chủ sở hữu được lựa chọn hình thức bồi thường bằng nhà tái định cư, nhà xã hội, tiền hoặc quyền sử dụng đất.
Với chung cư xây dựng sau mốc này, chủ sở hữu có quyền tiếp tục sử dụng diện tích đất có nhà chung cư để tự thực hiện việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư thông qua đóng góp kinh phí để xây dựng lại.
Nếu không có nhu cầu xây dựng lại nhà chung cư, chủ sở hữu có quyền thỏa thuận, chuyển giao quyền và nghĩa vụ cho chủ thể khác để thực hiện việc xây dựng lại.
Đất bỏ hoang bị đánh thuế 0,2%
Chiều 20/11, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của ba Luật Thuế: thu nhập doanh nghiệp, sử dụng đất phi nông nghiệp, thu nhập cá nhân, với trên 99% đại biểu tham gia tán thành.
Tại Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Quốc hội chốt áp dụng thuế suất 0,2% với đất bỏ hoang và không áp dụng hạn mức. Tức là, toàn bộ diện tích đất bỏ hoang đều chịu mức thuế suất 0,2%, mà không được hưởng ngưỡng thấp hơn với phần trong hạn mức.
Chính sách này sẽ có hiệu lực từ 1/7/2027. Việc xác định đất bỏ hoang thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai. Cũng theo luật này, đất sử dụng không đúng mục đích phải chịu thuế suất 0,15%.
Đất bỏ hoang bị đánh thuế 0,2%
Mở rộng điều kiện cấp sổ đỏ
Sáng 21/11, Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, thay thế Luật Đất đai năm 2024.
Trong đó, Luật mở rộng các trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất được xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), trong đó có đất lấn chiếm, được giao sai thẩm quyền, sử dụng sai mục đích hoặc không có giấy tờ.
Đối với đất lấn, chiếm trước ngày 1/7/2014, người đang sử dụng được cấp sổ đỏ nếu phù hợp quy hoạch tại thời điểm cấp giấy. Đất được giao không đúng thẩm quyền hoặc giao quyền sử dụng không đúng pháp luật trước ngày 1/8/2024 cũng thuộc diện được xem xét theo quy định của Chính phủ.
Với đất được Nhà nước giao, cho thuê hoặc đã cấp sổ đỏ nhưng người sử dụng tự ý chuyển mục đích, luật phân biệt hai giai đoạn. Trường hợp sử dụng sai mục đích trước ngày 1/7/2014 được xem xét cấp giấy nếu phù hợp quy hoạch.
Nếu việc sử dụng sai mục đích diễn ra từ ngày 1/7/2014 đến trước khi luật mới có hiệu lực, người dân phải đáp ứng thêm điều kiện sử dụng đất ổn định, phù hợp quy hoạch, không ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, môi trường và an toàn công trình.
Đất không có giấy tờ về quyền sử dụng, đã được sử dụng trước ngày 1/7/2014 và không thuộc các trường hợp vi phạm nêu trên cũng được cấp giấy theo quy định mới. Người nhận chuyển quyền sử dụng đất trước ngày 1/8/2024 nhưng chưa hoàn tất thủ tục chuyển quyền được cấp sổ đỏ nếu thửa đất đáp ứng các điều kiện tương ứng.
Với một số trường hợp đất lấn chiếm, sử dụng sai mục đích hoặc nhận chuyển quyền chưa hoàn tất thủ tục, nếu khu vực chưa có quy hoạch được phê duyệt hoặc cấp sổ đỏ cho đất canh tác thì không phải xem xét điều kiện phù hợp quy hoạch.
Bổ sung quyền lợi người bị thu hồi đất
Luật Đất đai (sửa đổi) bổ sung cơ chế hỗ trợ phục hồi sinh kế nhằm giúp người bị thu hồi đất ổn định cuộc sống, việc làm và thu nhập.
Khi lập phương án bồi thường, cơ quan thực hiện phải xác định thu nhập từ việc sử dụng đất, tình trạng việc làm và dự kiến kinh phí hỗ trợ phục hồi sinh kế trong thời gian ít nhất 3 năm sau khi có quyết định thu hồi đất.
Hàng năm, UBND cấp xã chỉ đạo khảo sát thu nhập, việc làm của người bị thu hồi đất để xem xét, quyết định mức hỗ trợ cho những trường hợp bị giảm thu nhập hoặc mất việc làm. Kinh phí này được tính trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Ngoài ra, người bị thu hồi đất còn được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh, đào tạo nghề, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm. UBND cấp tỉnh có thể quyết định thêm các khoản hỗ trợ phù hợp với điều kiện địa phương, kể cả đối với người bị ảnh hưởng sinh kế do việc thu hồi đất.
Về tái định cư, người có đất ở bị thu hồi để xây dựng khu đô thị, khu dân cư nông thôn hoặc dự án nhà ở được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ. Trong thời gian chờ bố trí tái định cư, người dân được bố trí chỗ ở tạm.
Bổ sung cơ chế hỗ trợ phục hồi sinh kế nhằm giúp người bị thu hồi đất ổn định cuộc sống, việc làm và thu nhập.
Người được giao đất tái định cư có thể ghi nợ tiền sử dụng đất nếu có nhu cầu. Trường hợp tiền bồi thường về đất ở không đủ mua một suất tái định cư tối thiểu, Nhà nước hỗ trợ khoản chênh lệch để người dân có nơi ở mới.
Luật cũng quy định chỉ được cưỡng chế thu hồi đất đối với trường hợp phải bố trí tái định cư sau khi đã bố trí nơi tái định cư hoặc chỗ ở tạm theo phương án được phê duyệt.
Bồi thường đất tính thêm tỷ lệ do địa phương quyết định
Luật Đất đai mới cũng thay đổi cách xác định tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, dựa trên 6 căn cứ: diện tích đất, thời hạn sử dụng, loại đất, hình thức giao hoặc cho thuê đất, giá đất theo bảng giá và hệ số điều chỉnh giá đất, cùng tỷ lệ bồi thường do UBND cấp tỉnh quy định.
Tỷ lệ bồi thường được quyết định theo tình hình thực tế địa phương nhưng không được thấp hơn 1. Việc xác định mức tiền cụ thể phải căn cứ vào các yếu tố của thửa đất và chính sách bồi thường tương ứng.
Giá đất để tính bồi thường được xác định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Trường hợp phải điều chỉnh phương án, luật yêu cầu áp dụng giá đất, giá tài sản có lợi hơn cho người bị thu hồi đất.
Nếu cơ quan thực hiện chậm chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ so với thời hạn đã được phê duyệt, người dân được nhận thêm khoản tiền tính theo mức chậm nộp của Luật Quản lý thuế, tương ứng với số tiền và thời gian chậm trả.
Theo báo cáo giải trình của Chính phủ, các chính sách này hướng đến chuyển từ việc chỉ bồi thường tài sản bị thu hồi sang bảo đảm chỗ ở, việc làm và điều kiện ổn định cuộc sống cho người dân.



