Luật Thuế sửa đổi: Vui nhưng đừng chủ quan

Luật thuế sửa đổi vừa cho hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng quyền lựa chọn cách tính thuế. Đó là tin vui thực sự, nhưng theo tôi, vẫn còn hai điểm mà bà con không nên chủ quan.

Tôi nghĩ rất nhiều hộ kinh doanh đã có một buổi chiều 20/11 vỡ òa trong niềm vui. Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân, trong đó nâng mức doanh thu được lựa chọn phương pháp tính thuế từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng. Tức là doanh thu từ 1 đến 10 tỷ đồng được lựa chọn phương pháp tính thuế, thay vì chỉ từ 1 đến 3 tỷ đồng như trước.

Đây là điều mà hộ kinh doanh đã mong chờ từ rất lâu.

Niềm vui ấy càng rõ hơn khi đặt cạnh những gì diễn ra vào buổi sáng cùng ngày. Khi Quốc hội thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, điều 33, vốn là điều khoản đề cập đến cá nhân kinh doanh trong dự thảo, đã được bỏ đi. Nhiều hộ kinh doanh khi đó khá hụt hẫng, vì tưởng rằng phần chính sách mình ngóng đợi sẽ không được phê duyệt. Phải đến buổi chiều, khi luật thuế sửa đổi được thông qua, bà con mới thực sự có thể thở phào và yên tâm.

10 tỷ và 2 ngưỡng tâm lý

Chúng ta thấy tỷ lệ hộ kinh doanh có doanh thu từ 10 tỷ đồng một năm trở xuống là rất lớn. Bước sang năm 2026, khi xoá bỏ thuế khoán và hộ kinh doanh chuyển sang tính thuế theo doanh thu thực tế, những hộ có doanh thu trên 3 tỷ đến 10 tỷ đồng, theo quy định hiện tại, sẽ phải tính thuế trên lợi nhuận, tức là lấy doanh thu trừ đi chi phí được trừ.

Với nhóm hộ này, tôi cho rằng có hai ngưỡng tâm lý.

Luật Thuế sửa đổi: Vui nhưng đừng chủ quan - Ảnh 1.

Thứ nhất là tiền thuế. Về cơ bản, khi tính thuế trên lợi nhuận mà hộ kinh doanh không chứng minh được đầy đủ chi phí đúng luật, số tiền thuế phải nộp thường sẽ nhiều hơn so với khi tính theo doanh thu. Một khoản chi không đủ chứng từ để chứng minh là chi phí được trừ thì sẽ không được tính, và phần lợi nhuận chịu thuế vì thế bị đẩy lên.

Thứ hai là hồ sơ, giấy tờ chứng minh chi phí. Hộ kinh doanh trước nay chưa quen với việc tập hợp hồ sơ, lưu giữ chứng từ một cách bài bản. Ngay cả với rất nhiều doanh nghiệp, việc chứng minh chi phí đầu vào nhiều khi cũng gặp khó khăn, chưa nói đến hộ kinh doanh.

Giờ đây, khi được quyền lựa chọn, dù luật ghi rõ là hộ kinh doanh được chọn một trong hai phương pháp, cá nhân tôi cho rằng phần lớn bà con sẽ chọn tính thuế thu nhập cá nhân theo doanh thu. Lý do rất đơn giản: họ muốn yên tâm để làm ăn. Tính theo doanh thu thì số thuế dễ hình dung, không phải lo một khoản chi nào đó bị loại ra, cũng không phải dồn sức vào việc gom giấy tờ thay vì lo cho việc kinh doanh.

2 điểm không nên chủ quan

Luật sửa đổi sẽ bắt đầu áp dụng từ năm 2027. Điều đó có nghĩa là trong năm 2026, hộ kinh doanh vẫn tính thuế theo quy định như hiện nay.

Tuy nhiên, có 2 điểm cần chú ý.

Thứ nhất là, Nghị định 68/2026/NĐ-CP có đề cập đến việc ổn định phương pháp tính thuế trong vòng 2 năm. Nếu năm 2026 hộ kinh doanh đang tính thuế theo lợi nhuận, thì năm 2027 hộ đó vẫn sẽ tiếp tục tính theo lợi nhuận, dù luật mới đã mở ra quyền lựa chọn.

Ở điểm này, tôi chưa rõ thời gian tới Nghị định 68 có được sửa đổi, bổ sung để đồng bộ với luật mới hay không. Theo thông tin và quy định tại thời điểm này thì đang là như vậy.

Đây là phần tôi muốn lưu ý để bà con cùng chờ thêm, xem sắp tới cơ quan quản lý có hướng dẫn bổ sung ở chỗ này hay không, trước khi yên trí rằng mình được chuyển phương pháp ngay từ năm 2027.

Điều thứ hai, và cũng là điều tôi muốn nhấn mạnh nhất: khi được tính thuế theo doanh thu đến mức 10 tỷ đồng, hộ kinh doanh rất dễ chủ quan với hóa đơn, chứng từ.

Phương pháp tính thuế là một câu chuyện, còn hóa đơn đầu vào và hóa đơn đầu ra là một câu chuyện khác. Dù chọn cách tính nào, hộ kinh doanh vẫn phải tuân thủ những quy định hiện hành để chứng minh nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, cũng như chứng minh doanh thu đầu ra. Ngưỡng 10 tỷ giúp bà con bớt gánh nặng chứng minh chi phí khi tính thuế, nhưng không miễn cho bà con nghĩa vụ giữ sổ sách minh bạch.

Nói cách khác, luật mới đã trao cho hộ kinh doanh một lựa chọn dễ thở hơn. Tuy nhiên, việc giữ cho việc kinh doanh của mình sạch sẽ, rõ ràng về giấy tờ vẫn là phần việc mà không chính sách nào làm thay được.

Luật Thuế sửa đổi: Vui nhưng đừng chủ quan - Ảnh 2.

Bạn có thể quan tâm