Bộ tư lệnh không quân Ukraine ngày 1/10 thông báo Đại úy Mambetov Marat Redvanovich, 25 tuổi, chỉ huy Lữ đoàn Không quân Chiến thuật số 40 (Lữ đoàn Bóng ma Kiev), đã thiệt mạng khi điều khiển chiến đấu cơ MiG-29 thực hiện đòn tập kích bằng tên lửa và bom nhằm vào lực lượng Nga ở mặt trận.

Phi công Mambetov, 25 tuổi, là chỉ huy bay của lữ đoàn. Lữ đoàn này, đóng tại Căn cứ Không quân Vasylkiv thuộc tỉnh Kiev, vận hành một phần phi đội tiêm kích Mikoyan MiG-29 từ thời Liên Xô của Ukraine.

Theo thông báo, phi công Mambetov thiệt mạng trong một nhiệm vụ chiến đấu trên tiêm kích MiG-29, khi thực hiện các cuộc tập kích bằng tên lửa và bom nhằm vào lực lượng Nga tại một khu vực chưa được xác định trên tiền tuyến.

Thông báo cho biết máy bay của phi công bị tên lửa đối phương đánh trúng. Mặc dù Mambetov đã kịp phóng ghế thoát hiểm nhưng vẫn không qua khỏi do bị thương. Địa điểm chiếc MiG-29 bị bắn hạ không được công bố.

Phi công tiêm kích được xem là tài sản quý của quân đội bất kỳ nước nào vì thường mất rất nhiều kinh phí và công sức để huấn luyện ra một người có khả năng và kinh nghiệm chiến đấu. Việc mất phi công được xem là tin không tích cực cho Kiev trong cuộc chiến với Nga vì việc bù đắp sẽ mất rất nhiều thời gian.

AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu nguồn mở về chiến sự, cho rằng Redvanovich đã bị tiêm kích Su-35S Nga bắn hạ bằng tên lửa tầm xa R-37M. "Chiếc MiG-29 ném bom lượn vào vị trí Nga trên mặt trận Orekhov tại tỉnh Zaporizhizhia, sau đó thoát ly về phía tây và bay qua thành phố Zaporizhzhia do Ukraine kiểm soát", AMK Mapping cho hay.

Cùng thời điểm này, một tiêm kích hạng nặng Su-35S Nga tuần tra trên bầu trời làng Mykhailivka ở khu vực do Nga kiểm soát ở tỉnh Zaporizhzhia, cách chiến đấu cơ MiG-29 Ukraine khoảng 70-75 km.

AMK Mapping nhận định Su-35S của Nga đã phóng hai tên lửa đối không R-37M nhằm vào tiêm kích MiG-29 Ukraine. Một vụ nổ được ghi nhận ở khu vực làng Dolinskoe, phía tây sông Dniper, nhiều khả năng là từ máy bay MiG-29 bị bắn rơi.

Bộ Quốc phòng Nga chưa đưa bình luận về thông tin trên.

Ukraine thừa hưởng hơn 200 tiêm kích MiG-29 từ Liên Xô và đã tiếp nhận hàng loạt máy bay từ các nước NATO từ khi xung đột diễn ra vào năm 2022. Tính tới năm 2025, không quân Ukraine được cho là còn 53 máy bay MiG-29 trong biên chế, không rõ số máy bay còn khả năng chiến đấu.

Phi đội này thường được triển khai để đối phó UAV và tên lửa hành trình Nga, một số phi cơ còn được chỉnh sửa để phóng tên lửa và bom lượn do phương Tây viện trợ.

Còn theo trang Oryx - chuyên theo dõi thông tin tình báo mở có trụ sở tại Hà Lan, ước tính ít nhất 39 chiếc MiG-29 Ukraine đã bị phá hủy trong xung đột. Con số thực tế có thể cao hơn, do Oryx chỉ liệt kê những tổn thất có hình ảnh xác minh.

Lữ đoàn Không quân Chiến thuật số 40 Ukraine đang vận hành các phiên bản tiêm kích MiG-29 và máy bay huấn luyện L-39M1, đóng quân tại căn cứ Vasylkiv ở tỉnh Kiev. Đơn vị được Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trao biệt hiệu "Bóng ma Kiev" vào năm 2024.

Câu chuyện về phi công huyền thoại có biệt danh "Bóng ma Kiev", người được cho là hạ 6 máy bay Nga trên bầu trời Kiev vào ngày 24/2/2022, từng lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội trong những tuần đầu chiến sự. Tờ The Times of London của Anh cho rằng phi công này là thiếu tá không Stepan Tarabilka, người tử trận ngày 13/3/2022 sau khi bắn hạ hơn 40 máy bay Nga.

Bộ Quốc phòng Ukraine khi đó chia sẻ một video đề cập đến "Bóng ma Kiev" kèm hình ảnh một phi công bắn hạ máy bay chiến đấu Nga. Tuy nhiên, giới phân tích hình ảnh phát hiện video không chiến được cho là của "Bóng ma Kiev" thực chất là hình ảnh lấy từ trò chơi điện tử.

Hai tháng sau, Bộ tư lệnh không quân Ukraine xác nhận "Bóng ma Kiev" chỉ là nhân vật thêu dệt, bác bỏ thông tin "một phi công bắn rơi 40 máy bay Nga" và cảnh báo người dân kiểm chứng nguồn tin trước khi chia sẻ.