Mỹ muốn 'mở khoá' một phần trong 300 tỷ USD tài sản Nga đang bị đóng băng, châu Âu đứng ngồi không yên

Theo Financial Times, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đưa ra đề xuất trên trong các cuộc thảo luận diễn ra tại Miami, Mỹ, hồi tuần trước. Thông tin được tờ báo Anh dẫn từ bốn nguồn thạo tin về nội dung đàm phán.

Cuộc họp có sự tham gia của các nhà đàm phán Mỹ cùng đại diện Ukraine, Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Trong đó, phái đoàn Washington do đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, đại diện.

Theo các nguồn tin, Mỹ đưa ra một số phương án nhằm giải tỏa phần tài sản Nga bị đóng băng, bao gồm chuyển tiền vào một tổ chức tài chính chuyên biệt mới chịu sự giám sát của Washington. Mục tiêu được Mỹ đưa ra là tạo thêm động lực khôi phục các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Nga - Ukraine kéo dài từ năm 2022.

Tuy nhiên, các đại diện châu Âu đã bác bỏ kế hoạch này. Đề xuất cũng làm dấy lên nhiều câu hỏi tại các thủ đô châu Âu và Kyiv về mục đích thực sự của Washington, cũng như cách Mỹ sử dụng những biện pháp gây sức ép kinh tế để thúc đẩy Moskva chấm dứt chiến sự.

Sau khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine tháng 2/2022, Mỹ và các đồng minh phương Tây đã phong tỏa khoảng 260 tỷ euro tài sản nhà nước Nga, chủ yếu là dự trữ của ngân hàng trung ương. Phần lớn số tài sản này hiện nằm tại các tổ chức tài chính ở EU. Đây được xem là một trong những biện pháp trừng phạt tài chính quy mô lớn nhất mà phương Tây áp dụng đối với Moskva, nhằm hạn chế khả năng tiếp cận nguồn dự trữ ngoại hối của Nga.

Trong nhiều năm, số tài sản bị phong tỏa trở thành chủ đề tranh luận giữa các nước phương Tây. Một số chính phủ muốn sử dụng nguồn tiền này để hỗ trợ Ukraine tái thiết sau chiến tranh, trong khi những nước khác lo ngại việc tịch thu tài sản gốc có thể tạo ra tiền lệ pháp lý phức tạp và ảnh hưởng đến niềm tin vào hệ thống tài chính châu Âu.

Đến nay, EU chủ yếu lựa chọn phương án sử dụng khoản lợi nhuận phát sinh từ tài sản Nga bị phong tỏa, thay vì trực tiếp sử dụng toàn bộ tiền gốc.

Thông qua sáng kiến phối hợp với nhóm G7, các nước phương Tây đã thiết lập cơ chế cho Ukraine vay tới 45 tỷ euro, với nguồn thu bất thường từ tài sản Nga bị phong tỏa được sử dụng để hỗ trợ hoàn trả các khoản vay.

Cách tiếp cận này cho phép phương Tây tiếp tục duy trì sức ép với Moscow, đồng thời huy động thêm nguồn tài chính cho Kyiv mà không phải ngay lập tức tịch thu các khoản dự trữ thuộc sở hữu nhà nước Nga.

Đề xuất của Washington đánh dấu một hướng tiếp cận khác đối với khối tài sản Nga. Thay vì tiếp tục phong tỏa và sử dụng lợi nhuận phát sinh, Mỹ muốn đưa một phần tài sản vào cơ chế tài chính mới để phục vụ tiến trình đàm phán.

Tuy nhiên, việc giải tỏa tài sản không đơn giản chỉ là quyết định về mặt tài chính. Phần lớn số tiền đang nằm trong phạm vi quản lý của các nước châu Âu, đồng nghĩa bất kỳ thay đổi đáng kể nào cũng phải giải quyết những yêu cầu pháp lý và tìm kiếm sự đồng thuận chính trị trong khu vực.

Với Ukraine và các đồng minh châu Âu, tài sản Nga bị đóng băng còn là một công cụ gây sức ép quan trọng, đặc biệt khi vấn đề bồi thường thiệt hại chiến tranh và chi phí tái thiết vẫn chưa được giải quyết. Việc giải tỏa một phần nguồn tiền trước khi có thỏa thuận hòa bình có thể khiến các bên bất đồng về mức độ nhượng bộ dành cho Moscow.

Theo FT